ÇEVRESEL
ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ
Bu Yönetmelik, 6.6.2002 tarih ve 24777 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanmıştır.
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak, Tanımlar
Amaç
Madde 1 - Bu Yönetmeliğin amacı, Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecinde uyulacak idari ve teknik usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Yönetmelik;
a) Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu ile Çevresel Etki Değerlendirmesi Ön Araştırma Raporunun hangi tür projeler için isteneceği ve içereceği konuları,
b) Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecinde uyulacak idari ve teknik usul ve esasları,
c) Çevresel Etki Değerlendirmesi için Kapsam Belirleme ve İnceleme değerlendirme domisyonunun oluşturulması ile ilgili çalışmaları,
d) Yönetmelik kapsamına giren projelerin işletme öncesi, işletme sırası ve işletme sonrası dönemde izlenmesi ve denetlenmesini,
e) Çevresel etki değerlendirmesi sisteminin, çevre yönetiminde etkin ve yaygın biçimde uygulanabilmesi ve kurumsal yapısının güçlendirilmesi için gerekli eğitim çalışmalarını,
kapsar.
Dayanak
Madde 3 - Bu Yönetmelik 09.08.1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 10 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve Kısaltmalar
Madde 4 - Bu Yönetmelikte geçen;
Bakanlık: Çevre Bakanlığını,
Çevre: Canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamı,
Etki: Bir projenin hazırlık, inşaat ve işletme sırasında ya da işletme sonrasında, çevre unsurlarında doğrudan ya da dolaylı olarak, kısa veya uzun dönemde, geçici ya da kalıcı, olumlu ya da olumsuz yönde ortaya çıkması olası değişiklikleri,
Etki Alanı: Gerçekleştirilmesi planlanan bir projenin işletme öncesi, işletme sırası ve işletme sonrasında çevre unsurları olarak olumlu veya olumsuz yönde etkilediği alanı, Proje: Gerçekleştirilmesi planlanan yatırıma ait inşaat çalışmaları, diğer tesisat ya da planların uygulanması veya yer altı kaynaklarının değerlendirilmesi işlemini,
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED): Gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin saptanarak değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve denetlenmesinde sürdürülecek çalışmaları,
Çevresel Etki Değerlendirmesi Süreci: Gerçekleştirilmesi planlanan projenin çevresel etki değerlendirmesinin yapılması için 8 ve 17 nci maddelerde belirtilen başvuru ile başlayan ve işletme sonrası çalışmaların uygun hale geldiğinin belirlenmesi ile sona eren süreci,
Proje Tanıtım Genel Formatı: Gerçekleştirilmesi planlanan projenin özelliklerini, yerini, olası etkilerini ve öngörülen önlemleri içeren, projeyi genel boyutları ile tanıtan raporun hazırlanması sırasında esas alınacak EK-III'deki genel formatı,
ÇED Raporu Özel Formatı: ÇED Raporlarının hazırlanmasında esas alınmak üzere; Kapsam Belirleme ve İnceleme Değerlendirme Komisyonu tarafından projenin önemli çevresel boyutları gözönüne alınmak suretiyle EK-III'deki proje tanıtım genel formatında belirtilen anabaşlıklar altında ele alınması gereken konuları tanımlayan formatı,
ÇED Raporu: EK-I listesinde yer alan veya Bakanlıkça
ÇED Gereklidir Kararı: verilen bir proje için belirlenen özel formata göre hazırlanacak raporu,
ÇED Ön Araştırması: EK-II listesinde yer alan projelere ÇED uygulanmasının gerekli olup olmadığının belirlenmesi amacıyla sürdürülecek çalışmaları,
ÇED Ön Araştırma Raporu Seçme, Eleme Kriterleri: ÇED Ön Araştırma Raporunun hazırlanmasında esas alınacak EK-IV'deki kriterleri,
ÇED Ön Araştırma Raporu: EK-II listesinde yer alan projeler için hazırlanacak raporu,
ÇED Gereklidir Kararı: EK-II listesindeki projeler için çevresel etkilerinin önemli olduğu ve ÇED Raporu hazırlanması gerektiğini belirten Bakanlık kararını,
ÇED Gerekli Değildir Kararı: EK-II listesindeki projeler için önemli çevresel etkileri olmadığı ve ÇED Raporu hazırlanmasına gerek bulunmadığını belirten Bakanlık kararını,
Duyarlı Yöreler: Çevresel etkilere karşı biyolojik, fiziksel, ekonomik, sosyal ve kültürel nitelikli özellikleri ile duyarlı olan veya mevcut kirlilik yükü çevre ve halk sağlığını bozucu düzeylere ulaştığı belirlenen yörelerle, ülkemiz mevzuatı ve taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli görülen EK-V'de yer alan alanları,
ÇED Olumlu Kararı: ÇED Raporu hakkında Kapsam Belirleme ve İnceleme Değerlendirme Komisyonunca yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun saptanması üzerine gerçekleşmesinde sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararını,
ÇED Olumsuz Kararı: ÇED Raporu hakkında Kapsam Belirleme ve İnceleme Değerlendirme Komisyonunca yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle uygulanmasında sakınca görüldüğünü belirten Bakanlık kararını,
Komisyon: Proje için verilecek özel formatın kapsamını, kriterlerini belirlemek ve bu ilkeler doğrultusunda hazırlanan ÇED Raporunu inceleyip değerlendirmek üzere Bakanlık tarafından oluşturulan Kapsam Belirleme ve İnceleme Değerlendirme Komisyonunu,
Proje Sahibi: Bu Yönetmeliğe tabi bir projenin her aşamada yürütülmesini üstlenen gerçek ya da tüzel kişiyi,
İzleme Denetleme: ÇED Gerekli Değildir veya ÇED Olumlu kararı alındıktan sonra uygulama aşamasına geçen projenin, bu kararın verilmesine esas ilkeler doğrultusunda ve çevre değerlerini olumsuz etkilemeyecek biçimde yürütülmesi için yapılan çalışmaların bütününü,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel
Hükümler
Yetki
Madde 5 - Bu Yönetmeliğe tabi projeler hakkında, ÇED Olumlu, ÇED Olumsuz, ÇED Gereklidir veya ÇED Gerekli Değildir kararlarını verme yetkisi Bakanlığa aittir. Ancak Bakanlık gerekli gördüğü durumlarda ÇED Gereklidir veya ÇED Gerekli Değildir kararının verilmesi konusundaki yetkisini, sınırlarını belirleyerek valiliklere devredebilir.
ÇED Raporu veya ÇED Ön Araştırma
Raporu Hazırlama Yükümlülüğü
Madde 6 - Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek ve tüzel kişiler; ÇED'e tabi projeler için ÇED Raporu, ÇED Ön Araştırmasına tabi projeler için ÇED Ön Araştırma Raporu hazırlamak, ilgili makamlara sunmak ve projelerini verilen karara göre gerçekleştirmekle yükümlüdürler.
Kamu kurum ve kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin isteyeceği her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler.
Bu Yönetmeliğe tabi projeler için ÇED Olumlu kararı veya ÇED Gerekli Değildir kararı alınmadıkça bu projelere hiç bir teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
ÇED
Uygulama Yöntemi
ÇED’e Tabi Projeler
Madde 7 - Bu Yönetmeliğin;
a) EK-I listesinde yer alan projeler ile,
b) EK-II listesinde bulunup ÇED Gereklidir kararı verilen projeler,
için ÇED Raporu hazırlanması zorunludur.
ÇED Sürecinin Başlatılması
ve Komisyonun Kuruluşu
Madde 8 - Proje sahibi, dilekçesi ekinde EK-III'de yer alan proje tanıtım genel formatı esas alınarak hazırlanmış dosya ile Bakanlığa başvurur.
Bakanlık, başvuru dosyasındaki bilgi ve belgeleri uygunluk bakımından inceler. Uygun hazırlanmadığı anlaşılan dosya tamamlanmak üzere proje sahibine geri verilir. Proje sahibi, eksiklerini tamamlayıp dosyayı yeniden Bakanlığa sunar. İnceleme sonucunda dosyanın uygun hazırlandığına karar verilmesi halinde Bakanlık tarafından başvuru dosyasındaki bilgiler dikkate alınarak, ilgili kurum ve kuruluş temsilcileri, Bakanlık yetkilileri ile proje sahibi ve/veya temsilcilerinden oluşan bir komisyon kurulur. Bakanlık, proje sahibinden başvuru dosyasını komisyon üyelerinin sayısı kadar çoğaltmasını ister. Bu fıkrada öngörülen işlemler on işgünü içinde tamamlanır.
Bakanlık başvuru dosyasının bir kopyasını, toplantının tarihi ve yerini belirten bir yazı ekinde komisyon üyelerine gönderir ve projenin genel bir değerlendirmesini yapmak üzere komisyonu ilk toplantıya çağırır. Komisyona Bakanlık temsilcisi başkanlık eder ve komisyonun sekreterya hizmetleri Bakanlıkça yürütülür.
Bakanlık, gerekli gördüğü hallerde, projenin konusu, türü ve proje için belirlenen yerin özelliklerini de dikkate alarak, üniversiteler, enstitüler, araştırma ve uzman kuruluşları, meslek odaları, sendikalar, birlikler, sivil toplum örgütlerinden temsilcileri de komisyon toplantılarına üye olarak çağırabilir.
Komisyonda kurum ve kuruluş temsilcisi olarak görev yapan üyelerin, yeterli mesleki bilgi ve deneyime sahip olmaları ve temsil ettikleri kurum ve kuruluşlar adına görüş vermeye yetkili kılınmış olmaları esastır.
Komisyonun Bilgilenme Toplantısı
Madde 9 - Komisyonun bilgilenme amaçlı ilk toplantısında proje sahibi, proje hakkında komisyonu bilgilendirir.
Komisyon, halkın katılımı toplantısı öncesinde proje sahibi tarafından projeyi tanıtıcı bilgilerin nerelerde, ne süre ile ve hangi araçlarla duyurulacağı konusunu kararlaştırır.
Bu toplantıda, proje uygulama yerinin incelenmesi, halkın katılımı toplantısı ve kapsam belirleme toplantısının tarihi, proje sahibi ile komisyon tarafından birlikte belirlenir ve Bakanlık tarafından valiliğe bildirilir.
Halkın katılımı, kapsam belirleme ve özel format verme işlemleri, bilgilenme toplantısından sonraki 30 işgünü içerisinde tamamlanır.
Gerek bilgilenme toplantısında gerekse ÇED sürecinin herhangi bir aşamasında projenin öngörülen alanda gerçekleştirilmesinin mevzuat açısından mümkün olmadığının anlaşılması halinde durum bir tutanakla belirlenir. Böyle bir tespitin ÇED Raporunun sunulmasından önceki bir aşamada yapılması durumunda proje sahibine, projenin öngörülen alanda gerçekleştirilmesinin mevzuat açısından mümkün olmadığı bildirilir. Bu tespitin ÇED Raporunun sunulmasından sonraki aşamada yapılması durumunda ise ÇED Olumsuz kararı verilir.
ÇED Sürecine Halkın Katılımı
Madde 10 - Komisyonun bilgilenme toplantısından sonra, halkı yatırım hakkında bilgilendirmek, projeye ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere proje sahibi tarafından halkın katılımı toplantısı düzenlenir. Komisyon, toplu olarak ya da aralarında görevlendirecekleri üyeleri aracılığı ile proje uygulama yerini inceler ve halkın katılımı toplantısına katılır. Bu işlemler ile ilgili giderler proje sahibi tarafından karşılanır.
Halkın katılımı toplantısı için projeden en çok etkilenmesi beklenen yöre halkının kolaylıkla ulaşabileceği merkezi bir yerin seçilmesine özen gösterilir. Toplantı yeri valilik ve proje sahibi tarafından belirlenir ve Bakanlığa bildirilir.
Proje sahibi, toplantı tarihini, saatini, yerini ve konusunu belirleyen birilanı ulusal düzeyde yayımlanan bir gazetede halkın katılımı toplantısından en az beş gün önce yayınlatır.
İl Çevre Müdürünün başkanlığında yapılan halkın katılımı toplantısında, projenin çevresel etkileri yönünden halkın bilgilendirilmesi ve buna karşılık görüş, öneri ve kaygılarının belirlenmesi sağlanır. Başkan, katılımcılardan görüşlerini yazılı olarak vermelerini isteyebilir. Toplantıdaki konuşmaların derlendiği tutanak, bir sureti valilikte kalmak üzere Bakanlığa gönderilir.
Halkın proje hakkında bilgilendirilmesi ve projeye yönelik görüşleri, komisyon tarafından projeye özgü ÇED raporu özel formatı belirleme, kapsamlaştırma ve inceleme değerlendirme aşamalarında dikkate alınır.
Halkın katılımı toplantısı çalışmaları ile ilgili sekreterya hizmeti, İl Çevre Müdürlüğü tarafından yürütülür.
Kapsam Belirleme ve Özel Format Verme İşlemleri
Madde 11 - Proje için hazırlanacak ÇED Raporunun içeriğine ilişkin kapsam belirleme işlemleri, halkın katılımı toplantısından sonraki ilk komisyon toplantısında gerçekleştirilir ve sonuç bir tutanakla belirlenir.
Kapsam belirleme çalışmalarında; projenin önemli çevresel etkileri gözönüne alınarak EK-III'deki proje tanıtım genel formatında ana başlıklar altında ele alınması gereken konular detaylandırılır. Formata ilave edilmesi ya da formattan çıkarılması gereken hususlar tespit edilir. Halkın katılımı toplantısında belirlenen görüşler de dikkate alınarak ÇED Raporu özel formatı belirlenir.
Bu toplantıda komisyon, ÇED Raporunun hangi meslek dallarından kişilerin katılımı ile hazırlanması gerektiğine de karar verir.
Bakanlık, ÇED Raporu özel formatını ve raporu hazırlayacak çalışma grubu ile ilgili bilgileri proje sahibine verir.
Verilmiş olan özel format bir yıllık süre için geçerlidir. Proje sahibi bir yıl içinde ÇED Raporunu Bakanlığa sunmakla yükümlüdür. Bu süre içinde ÇED Raporu sunulmaz veya gerekçesi belirtilerek ek süre isteminde bulunulmaz ise başvuru geçersiz sayılır. Proje sahibinin süre uzatım talebi uygun bulunursa altı ayı geçmemek üzere ek süre verilir.
ÇED Raporunun Bakanlığa Sunulması
Madde 12 - ÇED Raporu, proje sahibi tarafından bir dilekçe ekinde Bakanlığa sunulur. ÇED Raporunun özel formata uygunluğu ve belirlenen çalışma grubunca hazırlanıp hazırlanmadığı hakkındaki inceleme Bakanlık tarafından yedi işgünü içinde sonuçlandırılır. ÇED Raporunun özel formata uygun olmadığı ve/veya belirlenen çalışma grubunca hazırlanmadığının anlaşılması halinde, bu hususların yerine getirilmesi için rapor proje sahibine iade edilir. Düzeltilen ÇED Raporunun altı ay içinde Bakanlığa sunulmaması durumunda başvuru geçersiz sayılır.
Özel formata uygun olduğu ve belirlenen çalışma grubu tarafından hazırlandığı tespit edilen ÇED Raporu, proje sahibi tarafından yeterli sayıda çoğaltılarak Bakanlığa sunulur. Bakanlık, ÇED Raporunu incelemek ve değerlendirmek üzere yapılacak toplantının tarihini ve yerini belirten bir yazı ekinde raporu komisyon üyelerine gönderir.
Proje ile ilgili inceleme değerlendirme sürecinin başladığı ve ÇED Raporunun halkın görüşüne açıldığı Bakanlık ve valilik tarafından uygun araçlarla halka duyurulur.
ÇED Raporunu incelemek isteyenler, Bakanlık merkezinde veya İl Çevre Müdürlüğünde duyuru tarihinden itibaren otuz gün içinde raporu inceleyerek proje hakkında Bakanlığa veya valiliğe yazılı görüş bildirebilirler. Valiliğe bildirilen görüşler Bakanlığa iletilir. Bu görüşler komisyon tarafından dikkate alınır. Bu süre geçirildikten sonra bildirilen görüşler dikkate alınmaz.
Komisyonun Çalışma Usulü ve ÇED Raporunun İncelenmesi
Madde 13 - Komisyon ÇED Raporunu, ilk inceleme değerlendirme toplantısından sonraki otuz işgünü içinde inceler ve değerlendirir.
Komisyon üye sayısının salt çoğunluğu ile toplanır. Komisyon üyeleri, temsil ettikleri merkezi ve yerel kurum ve kuruluşları ilgilendiren konulardaki yetki, görev ve sorumlulukları çerçevesinde görevlendirilirler, kurum ve kuruluşları adına görüş bildirirler. Komisyon başkanı, üyelerden görüşlerini yazılı olarak vermelerini isteyebilir. Yazılı görüş veren kurum temsilcilerinin sonraki toplantılara katılmamaya ilişkin istemleri komisyon başkanınca değerlendirilir.
Komisyon, proje sahibinden projesi ile ilgili geniş kapsamlı bilgi vermesini, araç gereç sağlamasını, yeterliği kabul edilebilir kuruluşlarca analiz, deney ve ölçümler yapmasını veya yaptırmasını isteyebilir. Komisyon gerekli görürse, görevlendireceği üyeleri aracılığı ile projenin gerçekleştirilmesi planlanan yerde ve benzer tesislerde inceleme yapabilir. Su, toprak ve benzeri analizlerde, tartışmalı durum olması halinde tanık numuneye başvurabilir. Yetkili uzman kurum ve kuruluşlardan görüş alabilir. Bu işlemlerde gerekli harcamalar proje sahibi tarafından karşılanır.
ÇED Raporunda önemli eksiklik ve yanlışların görülmesi durumunda komisyon, bunların giderilmesini proje sahibinden veya ilgili kurumlardan ister. Bu durumda, inceleme değerlendirme çalışması durdurulur. Eksiklikler tamamlanmadan veya gerekli düzeltmeler yapılmadan komisyon çalışmalarına devam edilemez.
Proje sahibinin ÇED Raporunda gerekli görülen düzeltmeleri yapıp yeniden Bakanlığa sunmasından sonra, komisyon Bakanlıkça toplantıya çağrılır. Toplantının yapılması ile birlikte inceleme değerlendirme süreci kaldığı yerden işlemeye başlar.
Proje sahibinden ÇED Raporunda değişiklik yapması en çok iki kez istenebilir. Yapılan düzeltme komisyonca yeterli görülmez ise durum bir tutanakla saptanır ve başvuru Bakanlıkça geçersiz sayılır.
Komisyon tarafından, inceleme değerlendirme toplantıları sırasında;
a) ÇED Raporu ve eklerinin yeterli ve uygun olup olmadığı,
b) Yapılan incelemelerin, hesaplamaların ve değerlendirmelerin yeterli düzeyde veri, bilgi ve belgeye dayandırılıp dayandırılmadığı,
c) Projenin çevreye olabilecek etkilerinin kapsamlı bir şekilde incelenip incelenmediği,
c) Projenin çevreye olabilecek etkilerinin kapsamlı bir şekilde incelenip incelenmediği,
d) Çevreye olabilecek olumsuz etkilerin giderilmesi için gerekli önlemlerin tespit edilip edilmediği,
e) Halkın katılımı toplantısının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, halkın katılımı toplantısında üzerinde durulan konulara yeterince çözüm getirilip getirilmediğine ilişkin inceleme ve değerlendirmeler yapılır.
Komisyon çalışmalarını, birinci fıkrada belirtilen süre içinde sonuçlandırır. Komisyonun değerlendirmeleri, üyeler tarafından imzalanmış bir tutanakla saptanır.
Nihai ÇED Raporları ve İlgili
Dokümanların Bakanlığa Sunulması
Madde 14 - Proje sahibi, inceleme değerlendirme toplantılarının sona erdirilmesinden sonraki otuz gün içinde aşağıdaki belgeleri Bakanlığa sunar:
a) Komisyon tarafından incelenerek son şekli verilen nihai ÇED Raporu,
b) Nihai ÇED Raporu ve eklerinin taahhüdü altında olduğunu belirten taahhüt yazısı ve noter onaylı imza sirküleri.
Kamu kurum ve kuruluşlarından imza sirküleri istenmez.
Birinci fıkrada belirtilen belgeler öngörülen süre içinde sunulmaz ise ÇED Olumsuz kararı verilir.
ÇED Olumlu veya ÇED Olumsuz
Kararı
Madde 15 - Bakanlık, komisyonun rapor hakkındaki çalışmalarını dikkate olarak on işgünü içinde proje için ÇED Olumlu ya da ÇED Olumsuz kararı verir, bu kararı proje sahibine ve ilgili kurum ve kuruluşlara yazılı olarak bildirir.
Valilik, alınan kararı uygun araçlarla yöre halkına duyurur.
ÇED Olumlu kararı verilen proje için beş yıl içinde yatırıma başlanmaması durumunda ÇED Olumlu kararı geçersiz sayılır.
ÇED Olumsuz kararı verilen projeler için ÇED Olumsuz kararı verilmesine neden olan koşulların tamamında değişiklik olması durumunda proje sahibi yeniden başvuruda bulunabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ÇED
Ön Araştırması Uygulama Yöntemi
,
ÇED Ön Araştırmasına Tabi Projeler
Madde 16 - Aşağıdaki projeler ÇED ön araştırmasına tabidir:
a) EK-II listesinde yer alan projeler,
b) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan projelerin, gerek yatırım gerekse işletme döneminde mevcut durumlarında yapılmak istenen değişikliklere ilişkin projeler,
c) Bu Yönetmelik kapsamı dışında bulunan faaliyetlerin mevcut durumlarında yapılmak istenen ve bu faaliyetlerin Yönetmelik kapsamına girmeleri sonucunu doğuracak olan değişikliklere ilişkin projeler.
ÇED Ön Araştırması Başvurusu
ve İnceleme
Madde 17 - Proje sahibi, projesi için ÇED uygulamasının gerekli olup olmadığının araştırılması amacıyla bir dilekçe ekinde EK-IV'e göre hazırlayacağı ÇED Ön Araştırması Raporunu valiliğe sunar.
Valilik, proje için hazırlanan ÇED Ön Araştırması Raporunu EK-IV de yer alan kriterler çerçevesinde 10 işgünü içinde inceler. Rapor kapsamındaki bilgi ve belgelerde eksikliklerin bulunması halinde bunların tamamlanmasını proje sahibinden ister.
ÇED Ön Araştırma Raporunun uygun bulunması halinde proje hakkında halkın bilgilendirilmesi işlemlerine başlanması gerektiği proje sahibine bildirilir.
Halkın bilgilendirilmesi yöntemi, valilik ve proje sahibi tarafından birlikte belirlenir. Proje sahibi 20 işgünü içerisinde halkı bilgilendirmek, görüşlerini almak ve sonuçlarını valiliğe sunmakla yükümlüdür. Halkın bilgilendirilmesi ile ilgili işlemler valiliğin gözetimi altında yapılır. Bu işlemlerle ilgili giderler proje sahibi tarafından karşılanır.
Valilik gerekli gördüğü hallerde proje alanını yerinde inceleyebilir veya inceletebilir.
Valilik, proje sahibi tarafından 5 nüsha olarak çoğaltılan ÇED Ön Araştırma Raporunu, halkın bilgilendirilmesi işlemi ile ilgili bilgi ve belgeleri içeren dosyayı ve varsa yerinde inceleme raporu ile diğer belgeleri 7 işgünü içerisinde Bakanlığa sunar.
ÇED Gereklidir veya ÇED Gerekli
Değildir Kararı
Madde 18 - Bakanlık proje ile ilgili belgeleri EK-I ve EK-II sayılı listeler ile EK-IV'de yer alan kriterler çerçevesinde inceler. Bakanlık, değerlendirme aşamasında gerekli görülmesi halinde 13 üncü maddenin üçüncü fıkrasındaki işlemlerin yapılmasını isteyebilir ve ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini alabilir. Projenin öngörülen alanda gerçekleştirilmesinin mevzuat açısından mümkün olmadığının anlaşılması halinde Bakanlıkça bu durum proje sahibine bildirilir.
Bakanlık 45 işgünü içinde inceleme ve değerlendirmelerini tamamlayarak proje hakkında ÇED Gereklidir veya ÇED Gerekli Değildir kararını verir, kararı valiliğe ve proje sahibine bildirir. ÇED Gerekli Değildir kararı verilebilmesi için proje sahibinden nihai ÇED Ön Araştırma Raporu ve eklerinin taahhüdü altında olduğunu belirten taahhüt yazısı ve noter onaylı imza sirküleri alınır. Kamu kurum ve kuruluşlarından imza sirküleri istenmez. Bu belgeler Bakanlıkça verilen süreler içinde sunulmaz ise başvuru geçersiz sayılır.
(Ek Fıkra: 8.10.2002/24900 s. R.G.’de yayınlanan Yönetmelik): ÇED Gerekli Değildir kararı, Bakanlıkça bir belge ile proje sahibine verilir.
Valilik, alınan kararı uygun araçlarla yöre halkına duyurur.
ÇED Gerekli Değildir kararı verilen proje için, beş yıl içinde yatırıma başlanmaması durumunda ÇED Gerekli Değildir kararı geçersiz sayılır.
ÇED Gereklidir kararı alınan projeler 7 nci madde uyarınca ÇED'e tabidir. Beş yıl içinde 8 inci maddeye göre ÇED sürecinin başlatılmaması durumunda ÇED ön araştırması başvurusu geçersiz sayılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İzleme
ve Denetleme
Yatırımın İzlenmesi ve Denetlenmesi
Madde 19 - Bakanlık, ÇED Olumlu kararı veya ÇED Gerekli Değildir kararı alınan projelerle ilgili olarak, ÇED Raporu veya ÇED Ön Araştırma Raporu ile öngörülen ve proje sahibi tarafından taahhüt edilen hususların yerine getirilip getirilmediğini izler ve denetler. Bakanlık bu görevi yerine getirirken gerekli görmesi durumunda ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapar.
Proje sahibi, ÇED Olumlu veya ÇED Gerekli Değildir kararını aldıktan sonra ilgili mevzuat uyarınca aldığı diğer izin ve ruhsatlar ile yatırımın başlangıç, işletme ve işletme sonrası dönemlerine ilişkin raporları Bakanlığa iletmekle yükümlüdür. Bu bilgiler Bakanlık tarafından halkı bilgilendirmek üzere valiliğe gönderilir.
Yönetmeliğe Aykırı Uygulamaların Durdurulması
Madde 20 - Bu Yönetmelik kapsamındaki projelerde;
a) ÇED Olumlu ya da ÇED Gerekli Değildir kararı alınmadan yatırıma başlandığının saptanması durumunda, valilik tarafından yatırım durdurulur. ÇED Olumlu ya da ÇED Gerekli Değildir kararı alınmadıkça durdurma kararı kaldırılmaz.
b) ÇED Olumlu kararı ya da ÇED Gerekli Değildir kararı verildikten sonra, proje sahibi tarafından ÇED Raporu veya ÇED Ön Araştırma Raporunda taahhüt edilen hususlara uyulmadığının saptanması halinde söz konusu taahhütlere uyulması için valilikçe bir defaya mahsus olmak üzere altmış işgününe kadar süre verilebilir. Bu süre sonunda taahhüt edilen hususlara uyulmaz ise yatırım durdurulur. Yükümlülükler yerine getirilmedikçe durdurma kararı kaldırılmaz.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli
Hükümler
Sürelerin Uzatılması ve Durdurulması
Madde 21 - Bu Yönetmelikte belirtilen süreler, proje sahibinin istemi ve Bakanlıkça uygun görülmesi üzerine veya Bakanlığın doğrudan gerekli gördüğü hallerde, gerekçesi belirtilerek Bakanlık tarafından uzatılabilir veya durdurulabilir. Proje sahibine raporlarla ilgili eksiklikleri gidermesi ve ilave işlemler yapması için verilen süreler ÇED ve ÇED ön araştırması sürecine dahil değildir.
Proje Sahibinin Değişmesi
Madde 22 - Proje sahibinin herhangi bir nedenle değişmesi durumunda yeni sahibi, önceki sahibinin taahhüt ve yükümlülüklerini başka bir işleme gerek kalmaksızın yüklenmiş sayılır ve bunu bir yazı ile Bakanlığa bildirir.
Anlaşmazlıkların Çözümü
Madde 23 - Bu Yönetmelik kapsamındaki işlemler konusunda herhangi bir anlaşmazlık olması halinde Bakanlık kararı esas alınır.
ÇED Uygulamalarının Güçlendirilmesi
Madde 24 - Bakanlık, ÇED uygulamalarına ilişkin olarak, gerektiğinde yerli ve yabancı kurum ve kuruluşlar ile işbirliği halinde her türlü eğitim, plan, program ve proje çalışmaları yapabilir, kitap, kitapçık, rehber ve her çeşit doküman hazırlayabilir, seminer ve toplantılar düzenleyebilir.
Askeri Projeler
Madde 25 - Askeri projelerle ilgili ÇED uygulamaları Bakanlık ve ilgili kurum arasında yapılacak protokollerle belirlenir.
Entegre Projeler
Madde 26 - Bu Yönetmeliğe tabi birden fazla projeyi kapsayan entegre bir projenin planlanması halinde, Bakanlıkça entegre proje için tek ÇED veya ÇED Ön Araştırma Raporu hazırlanması istenebilir.
Tebliğler
Madde 27 - Bakanlık, gerekli gördüğü hallerde bu Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin olarak tebliğler çıkarabilir.
Yürürlükten Kaldırılan Hükümler
Madde 28 - 23.6.1997 tarihli ve 23028 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ve tebliğleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 - 7.2.1993 tarihli ve 21489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ile 23.6.1997 tarihli ve 23028 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi yönetmeliği hükümlerine tabi oldukları halde söz konusu yönetmeliklerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen faaliyetlere bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Geçici Madde 2 - 23.6.1997 tarihli ve 23028 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğine göre, valilikler tarafından verilmiş yer uygunluk kararları gereği Bakanlık veya valilikçe format verilmiş faaliyetler için, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içinde proje sahibi tarafından ÇED Raporu veya ÇED Ön Araştırma Raporu hazırlanarak Bakanlık ya da valiliğe sunulması halinde, anılan yönetmelik hükümleri uygulanır. Bu süre içinde raporların sunulmaması halinde verilmiş olan formatlar geçersiz sayılır. Bu süre uzatılamaz.
Geçici Madde 3 - Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce, ÇED veya ÇED Ön Araştırma Raporları hazırlanarak Bakanlık veya valiliğe sunulan faaliyetlere, tabi oldukları yönetmelik hükümleri uygulanır.
Geçici Madde 4 - 7.2.1993 tarihinden önce uygulama projeleri onaylanmış veya çevre mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat uyarınca yetkili mercilerden izin, ruhsat veya onay ya da kamulaştırma kararı alınmış veya yatırım programına alınmış veya mevzi imar planları onaylanmış projelere ve bu tarihten önce üretim ve/veya işletmeye başladığı belgelenen faaliyetlere bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.
Geçici Madde 5 - 23.6.1997 tarihinden önce ilgili mevzuatı gereğince güzergahı belirlenen veya yatırım programına alınan petrol ve gaz boru hatları, enerji nakil hatları, otoyollar, ekspres yollar, devlet yolları ve il yolları projelerine bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.
Geçici Madde 6 - Mobil ve yüzer elektrik santralleri ve bu santrallerin enterkonnekte şebekeye bağlantısını sağlayacak enerji iletim hatları, santrallerde kullanılacak petrol, petrokimyasal veya kimyasal ürün depoları ile limanlar, iskeleler ve rıhtımlara ilişkin faaliyetlere 31.12.2002 tarihine kadar bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.
Yürürlük
Madde 29 - Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 30 - Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre Bakanı yürütür.
EK I
ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK
PROJELER LİSTESİ
1) Rafineriler
a) Ham petrol rafinerileri,
b) 500 ton/gün üzeri taşkömürü ve bitümlü maddelerin gazlaştırılması ve sıvılaştırılması projeleri,
c) Doğalgaz sıvılaştırma ve gazlaştırma tesisleri.
2) Termik güç santralleri
a) Toplam ısıl gücü 200 MWt (Megawatt termal) ve daha fazla olan termik güç santralleri ile diğer yakma sistemleri,
b) Nükleer güç santralleri ve diğer nükleer reaktörlerin kurulması ve sökümü (max. gücü sürekli termik yük bakımından 1 kilovatı aşmayan, atom çekirdeği parçalanabilen ve çoğalan maddelerin dönüşümü, üretimi amaçlı araştırma projeleri hariç).
3) Radyasyonlu nükleer yakıtlar
a) Nükleer yakıtların yeniden işlenmesi,
b) Nükleer yakıtların üretimi veya zenginleştirilmesi,
c) Radyasyondan arınmış nükleer yakıtların veya sınır değerin üzerinde radyasyon içeren atıkların işlenmesi,
d) Radyasyonlu nükleer yakıtların nihai bertarafı işlemi,
e) Yalnız radyoaktif atıkların nihai bertarafı işlemi,
f) Yalnızca radyasyonlu nükleer yakıtların (10 yıldan uzun süre için planlanmış) veya nükleer atıkların üretim alanından farklı bir alanda depolanması.
4) Demir ve çeliğin ergitilmesi ile ilgili tesisler
a) Cevherden hadde mamulü üreten tesisler,
b) Kurulu kapasitesi 100.000 ton/yıl ve üzeri olan hurdaya dayalı sıvı çelik üreten tesisler,
c) Kurulu kapasitesi 100.000 ton/yıl ve üzeri olan haddehaneler,
d) Kurulu kapasitesi 100.000 ton/yıl ve üzeri döküm tesisleri.
5) Kurulu kapasitesi 50 000 ton/yıl ve üzeri demir dışı metallerin ergitildiği tesisler
6) Asbest çıkartılması ve asbest içeren ürünleri işleme veya dönüştürme projeleri
a) Asbest madeni işletmeleri ve zenginleştirme tesisleri,
b) 10.000 ton/yıl ve üzeri kapasiteli, son ürünü asbestli beton olan tesisler,
c) Son ürün olarak friksiyon (sürtünme) maddesi üreten 50 ton/yıl ve üzeri kapasiteli tesisler,
d) 200 ton/yıl ve üzeri asbest kullanan diğer tesisler.
7) Fonksiyonel olarak birbirine bağlı çeşitli birimleri kullanarak endüstriyel ölçekte üretim yapan kimya tesisleri
a) Organik kimyasalların üretimi,
b) İnorganik kimyasalların üretimi,
c) Fosfor, azot ve potasyum bazlı basit veya bileşik gübrelerin üretimi.
8) Yollar, geçişler ve havaalanları
a) Şehirlerarası demiryolu hatları,
b) Pist uzunluğu 2.100 m ve üzeri olan havaalanları,
c) Otoyollar, ekspres yollar ve devlet yollarının (Bu yollardaki köprü ve tünel geçişleri dahil) yapımı,
d) (c) bendinde belirtilen yollarda yapılan 5 km ve daha fazla uzunluktaki şerit genişletme çalışmaları.
9) Su yolları, limanlar ve tersaneler
a) 1.350 DWT ve üzeri ağırlıktaki deniz araçlarının geçişine izin veren kıta içi su yollarının yapımı ve kıta içi su yolu trafiği için yapılacak olan limanlar,
b) 1.350 DWT ve üzeri ağırlıktaki deniz araçlarının yanaşabileceği liman, iskele ve rıhtımlar,
c) Yük ve yolcu gemilerinin yapım, bakım, onarımı amaçlı tersaneler,
d) Gemi söküm faaliyetleri,
e) Yat limanları.
10) Tehlikeli atıkların kimyasal işleme tabi tutulması veya yakılması için kurulan bertaraf ve geri kazanım tesisleri veya araziye depolanmaları
11) Alanı 10 hektardan büyük veya depolama hacmi 100 ton/gün ve üzeri olan katı atık depolama tesisleri
12) Atık barajları, atık havuzları
13) 10 milyon m3/yıl ve üzeri yeraltı suyu çıkarma veya suyu yeraltında depolama projeleri
14) Boru ile içme suyu taşımaları dışında kalan büyük su aktarma projeleri
a) Olası su sıkıntısını önlemek amacı ile akarsu havzaları arasında, 100 milyon m3/yıl ve üzeri su aktarma projeleri,
b) (a) bendi dışında, uzun dönemli yıllık ortalama akışı 2 milyar m3'ü aşan bir akarsu havzasından diğer bir akarsu havzasına söz konusu akışın % 5'i ve üzeri miktarda su aktarma projeleri.
15) Su depolama tesisleri (göl hacmi 100 milyon m3 ve üzeri veya göl alanı 15 km² ve üzeri barajlar)
16) Et entegre tesisleri
17) Kümes hayvanları ve domuzun yetiştirildiği, kapasiteleri aşağıda belirtilen tesisler
a) Tavuk veya piliç yetiştirme tesisleri (Bir üretim periyodunda 60.000 adet ve üzeri tavuk, 85.000 adet ve üzeri piliç),
b) Domuz besi çiftlikleri (30 kg ve üzeri, 3.000 baş üzeri),
c) Dişi domuz üretim çiftlikleri (900 baş ve üzeri).
18) Orman ürünleri ve selüloz tesisleri
a) Selüloz üretim veya işleme tesisleri, selüloid üretim veya işleme tesisleri,
b) Kereste veya benzeri lifli maddelerden kağıt hamuru üretim tesisleri,
c) 200 ton/gün ve üzeri kapasiteli her çeşit kağıt, karton veya mukavva üretim tesisleri.
19) Madencilik projeleri. Ruhsat hukuku ve aşamasına bakılmaksızın;
a) 25 hektar ve üzeri çalışma alanında (kazı ve döküm alanı toplamı olarak) açık işletme ve cevher hazırlama tesisleri,
b) 150 hektarı aşan (kazı ve döküm alanı toplamı olarak) çalışma alanında açık işletme yöntemi ile kömür çıkarma ve cevher hazırlama tesisleri,
c) Kırma eleme dışında biyolojik, kimyasal, elektrolitik ya da ısıl işlem yöntemleri uygulanan, 20.000 ton/yıl ve üzeri nihai ürün elde edilen cevher zenginleştirme tesisleri (demir cevheri hariç).
20) Taşocakları Nizamnamesi kapsamında bulunan 25 hektar ve üzeri alandan hammadde çıkarılması veya her türlü işlemden geçirilmesi projelerinden 100.000 m3/yıl ve üzeri kapasitede olanlar.
21) Çimento fabrikaları veya klinker üretim tesisleri
22) 154 kV (kilovolt) ve üzeri gerilimde 15 km'den uzun enerji iletim tesisleri (iletim hattı, trafo merkezi, şalt sahaları)
23) 500 ton/gün ham petrol ve 500.000 m3/gün doğalgaz çıkartılması
24) Petrol, doğalgaz ve kimyasalların 40 km'den uzun ve 600 mm ve üzeri çaplı borularla taşınması projeleri
25) 30.000 m3 ve üzeri kapasitede olan petrol, doğalgaz, petrokimya ve kimyasal madde depolama tesisleri
26) Patlayıcı ve parlayıcı maddelerin üretildiği tesisler
27) Kurulu gücü 50 MW üzeri olan nehir tipi santraller
28) Tarım ilaçları ve/veya farmasötik ürünlerin etken maddelerinin üretildiği tesisler
29) Pil ve akü üretim tesisleri
30) Şeker fabrikaları
EK II
ÇED ÖN ARAŞTIRMASI UYGULANACAK
PROJELER LİSTESİ
(EK-I listesinde yer alan alt sınırlar bu listede üst sınır olarak alınır.)
Kimya, petrokimya, ilaç ve atıklar
1) Kimyasalların üretimi, petrolden yağlama maddesi üretimi veya ara ürünlerin işlenmesi, atık yağ geri kazanımı için projelendirilen tesisler
2) Toplam depolama kapasitesi 1000 m3 ve üzeri kapasitede olan doğalgaz, petrokimya, petrol ve kimyasal ürün depoları (Perakende satış istasyonları bu kapsamın dışındadır)
3) Toplam depolama kapasitesi 500 ton ve üzeri kapasitede olan patlayıcı ve parlayıcı madde depoları
4) Tarım ilaçları ve farmasötik ürünlerin, boya ve cilaların, elastomer esaslı ürünlerin ve peroksitlerin üretildiği veya elastomer esaslı ürünlerin işleme tabi tutulduğu tesisler
5) Katı atıkların yakılması ve kompostlaştırması için yapılan tesisler ile depolama, aktarma istasyonları
6) Nüfusu 20.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerine ait atık su arıtma tesisleri
7) Sabun veya deterjan üretimi yapılan tesisler
Metalurji, makine imalatı ve tekstil
8) Demiryolu metal malzemelerinin üretimi
9) Hava taşıtlarının yapım veya onarım tesisleri
10) Demir çelik veya demir dışı metal tesisleri (1.000 ton/yıl ve altında kapasiteli tesisler ile atölye tipi çalışmalar hariç)
a) Demir çeliğin ergitildiği, üretildiği tesisler,
b) Haddehaneler,
c) Döküm fabrikaları,
d) Sıcak dövme tesisleri,
e) Boru üretimi yapan tesisler,
f) Metal kaplama tesisleri,
g) Demir dışı metallerin ergitildiği tesisler.
11) Tekstil
a) Terbiye işlemlerinden kasar (haşıl sökme, ağartma, merserizasyon, kostikleme v.b.) boyama, apre birimlerini birlikte içeren iplik, kumaş veya halı fabrikaları,
b) Boyama işlemi yapan iplik, kumaş veya halı fabrikaları,
c) Sentetik iplik üretim tesisleri,
d) Yün veya tiftiğin ovalanması, yağının alınması veya ağartmasının yapıldığı endüstriyel tip tesisler,
e) Kök boya ile boyama veya kasar birimlerinden herhangi birini içeren iplik, kumaş veya halı fabrikaları.
12) Motor ve motorlu taşıt araçları
a) Motorlu taşıtların üretim veya montajının yapıldığı tesisler,
b) İçten yanmalı motor üretim tesisleri.
13) Cam veya cam elyafı üretim tesisleri
14) EK-I veya EK-II listelerinde yer alan projelere ilişkin ihtisas sanayi bölgeleri
15) Ham deri işleme tesisleri (işlenmiş ham deriden son ürün elde eden tesisler hariç)
16) Her çeşit kağıt, karton veya mukavva üretim tesisleri
17) Yıllık kapasitesi 100.000 adet ve üzerinde olan lastik kaplama tesisleri
18) Lastik üretim tesisleri (iç ve dış motorlu taşıt ve uçak lastikleri, kolon, sırt kauçuğu, kord bezi vb)
Tarım, orman, su kültürü ve gıda
19) Hayvan ve bitki ürünleri ile ilgili projeler
a) Bitkisel ham yağ veya rafine yağ elde eden tesisler veya entegre yağ tesisleri,
b) Hayvansal yağların üretimini yapan tesisler,
c) Nişasta üretimi yapan tesisler,
d) Fermantasyon ile alkollü içki üreten tesisler veya malt tesisleri,
e) Su ürünleri işleme tesisleri,
f) 5.000 lt/gün ve üzeri kapasiteli süt veya süt ürünleri işleme tesisleri,
g) 11.09.2000 tarihli ve 24167 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kırmızı Et ve Et Ürünleri Üretim Tesislerinin Kuruluş, Açılış, Çalışma ve Denetleme Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik uyarınca 1. veya 2. sınıf ruhsata bağlı hayvan kesim tesisleri,
h) Rendering tesisleri,
i) 10.000 tavuk/gün ve üzeri veya eşdeğeri kesim kapasiteli kanatlı kesim veya işleme tesisleri,
j) Büyükbaş ve küçükbaş hayvan besi tesisleri (500 adet ve üzeri büyükbaş, 1000 adet ve üzeri küçükbaş kapasiteli),
k) 30 ton/yıl ve üzeri kültür balıkçılığı projeleri,
l) Sigara fabrikaları,
m) Tarım arazilerinin yeniden yapılandırılması ile ilgili projeler,
n) İşlenmemiş veya yarı işlenmiş alanların yoğun tarım amacı ile kullanımını amaçlayan projeler,
o) Tarımsal amaçlı su yönetimi projeleri,
p) Orman alanlarının başka amaçla kullanıma dönüştürülmesi projeleri,
r) Maya Fabrikaları.
Ulaşım, altyapı ve kıyı yapıları
20) Altyapı tesisleri
a) Su depolama tesisleri (Göl hacmi 10 milyon m3 ve üzeri veya göl alanı 1 km²'yi aşan baraj veya göletler),
b) Akarsu havzaları arasında su aktarma projeleri (EK-I'de yer almayanlar),
c) Kıta içi su yollarının yapımı (EK-I'de yer almayanlar),
d) Taşkın önleme veya başka amaçla akarsu yataklarının düzenlenmesi,
e) Limanlar, iskeleler, rıhtımlar (EK-I'de yer almayanlar),
f) Balıkçı barınakları, römorkör barınakları,
g) Rekreasyon amaçlı, denizden 10.000 m² ve üzerinde alan kazanılması projeleri,
h) Erozyonla mücadele etmek için kıyılarda yapılan çalışmalar ve kıyının değişimine neden olabilecek deniz kenarında yapılan çalışmalar; dalgakıran, mahmuz, mendirek, set vb. (bunların bakımı, onarımı hariç),
i) Demiryolu hatları (EK-I'de yer almayanlar),
j) Demiryolu taşımacılığında kullanılan aktarma amaçlı tesisler, demiryolu terminallerinin yapımı,