KATI
ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ
Bu Yönetmelik, 14.3.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanmıştır.
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
Madde 1 - Bu Yönetmeliğin amacı; hertürlü atık ve artığın çevreye zarar verecek şekilde, doğrudan veya dolaylı bir biçimde alıcı ortama verilmesi depolanması, taşınması, uzaklaştırılması ve benzeri faaliyetlerin yasaklanması, çevreyi olumsuz yönde etkileyebilecek olan tüketim maddelerinin idaresini belli bir disiplin altına alarak, havada, suda ve toprakta kalıcı etki gösteren kirleticilerin hayvan ve bitki nesillerini, doğal zenginlikleri ve ekolojik dengeyi bozmasının önlenmesi ile buna yönelik prensip, politika ve programların belirlenmesi, uygulanması ve geliştirilmesidir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Yönetmelik, meskun bölgelerde evlerden atılan evsel katı atıkların, park, bahçe ve yeşil alanlardan atılan bitki atıklarının, iri katı atıkların, zararlı atık olmamakla birlikte evsel katı atık özelliklerine sahip sanayi ve ticarethane katı atıklarının, evsel atık su arıtma tesisinden elde edilen (atılan) arıtma çamurlarının, zararlı atık sınıfına girmeyen sanayi arıtma tesisi çamurlarının, hafriyat toprağı ve inşaat molozunun toplanması, taşınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi, bertaraf edilmesi ve zararsız hale getirilmesine ilişkin esasları kapsar.
Özel ve/veya resmi kuruluşlarca ve gerçek kişilerce üretilip çeşidi, özelliği ve miktarı itibari ile insan sağlığına zarar veren, su, hava ve toprağı kirleten, yanıcı ve patlayıcı madde ihtiva eden, hastalık mikrobu taşıyabilen zararlı ve tehlikeli atıklar hakkında bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.
Tanımlar
Madde 3 - Bu Yönetmelikte geçen;
Müsteşarlık: Başbakanlık Çevre Müsteşarlığını,
Kanun: 2872 sayılı Çevre Kanununu,
Katı atık: Üreticisi tarafından atılmak istenen ve toplumun huzuru ile özellikle çevrenin korunması bakımından, düzenli bir şekilde bertaraf edilmesi gereken katı maddeleri ve arıtma çamurunu, (iri katı atık, evsel katı atık, bu Yönetmelikte "katı atık" olarak anılmaktadır)
İri katı atık: Buzdolabı, çamaşır makinası, koltuk gibi evsel nitelikli eşyalardan oluşan ve kullanılmayacak durumda olan çoğunlukla iri hacimli atıkları,
Evsel katı atık (çöp): Konutlardan atılan, tehlikeli ve zararlı katı atık kavramına girmeyen, bahçe, park ve piknik alanları gibi yerlerden gelen katı atıkları,
Arıtma çamuru: Evsel ve evsel nitelikteki endüstriyel atık suların, fiziksel, kimyasal ve biyolojik işlemleri sonucunda ortaya çıkan, suyu alınmış, kurutulmuş çamuru,
Ham çamur: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.1 ile bu tanım kaldırılmıştır.
Epidemik kusursuz çamur: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.1) ile bu tanım kaldırılmıştır.
Kompost:(Değişik tanım: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.1) Organik esaslı katı atıkların oksijenli veya oksijensiz ortamda ayrıştırılması suretiyle üretilen toprak iyileştirici maddeyi,
Üretici: Faaliyetleri süresince atık oluşmasına sebeb olan kişi veya kuruluşları,
Plâstik: (Ek tanım: R.G.: 22.02.1992/21150'de Yayımlanan Yönetmelik) Petrol türevlerinden elde edilen ısı veya polimerizasyon yoluyla şekillendirilebilen, yeniden ısı tatbik edildiğinde şekil değiştirebilen polimerleri, (örneğin: PVC, PET, PS, PE, PP, PA, PC ve benzeri)
Tekrar kullanım: (Ek tanım: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Atıkların toplama ve temizleme dışında hiçbir işleme tabi tutulmadan aynı şekli ile ekonomik ömrü doluncaya kadar defalarca kullanılmasını,
Geri Dönüşüm: (Değişik tanım: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.1) Atıkların bir üretim prosedürüne tabi tutularak, orijinal amaçlı ya da enerji geri kazanımı hariç olmak üzere, organik geri dönüşüm dahil diğer amaçlar için yeniden işlenmesini,
Geri kazanım: (Ek tanım: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik)
Tekrar kullanım ve geri dönüşüm kavramlarını da kapsayan; atıkların özelliklerinden yararlanılarak içindeki bileşenlerin fiziksel, kimyasal veya biyokimyasal yöntemlerle başka ürünlere veya enerjiye çevrilmesini,
Komisyon: (Ek tanım: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Geri
Kazanım Komisyonu'nu,
Kota veya depozito uygulamasına tabi işletmeler:(Değişik tanım: R.G.:
15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.1) (EK-I)'de yer alan madde ve ürünlerin içine konulduğu ambalajları üretenleri, ithal edenleri veya bu ambalajlara dolum yapanlar ile bu ambalajları dolu olarak ithal edenleri,
Zararlı ve tehlikeli atık: Patlayıcı, parlayıcı, kendiliğinden yanmaya müsait, suyla temas halinde parlayıcı gazlar çıkaran, oksitleyici, organik peroksit içerikli, zehirli, korozif, hava ve su ile temasında toksik gaz bırakan, toksik ve ekotoksik özellik taşıyan ve Müsteşarlıkca tehlikeli ve zararlı atık olduğu onaylanan atıkları,
Bertaraf etme:(Değişik tanım: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.1) Katı atıkların; konut, işyeri gibi üretildikleri yerlerde geçici olarak biriktirilmesi, bu yerlerden toplanması, taşınması, geri kazanılması gibi işlemlerden sonra, çevre ve insan sağlığı açısından zararsız hale getirilmesi ve ekonomiye katkı sağlanması amacıyla kompostlaştırma, enerji kazanmak üzere yakma ve/veya düzenli depolama işlemlerinin tümünü,
İşleme tesisi: Geri kazanma tesisi, kompost veya yakma tesisi gibi katı atıklardan tekrar kullanılabilir madde veya enerji elde etmek, katı atıkların hacmini küçültmek ya da çevreye zararın azaltmak maksadı ile kurulan, inşa edilen tesis ve yapıları,
Maddesel geri kazanma: Katı atık içindeki kağıt, plastik, cam gibi yeniden değerlendirilebilir nitelikteki maddelerin herhangi bir kimyasal ve biyolojik işleme tabi tutulmadan ekonomiye tekrar kazandırılması işlemini,
Organik madde veya yanma kaybı: Katı atık veya kompostun kurutulduktan sonra kül fırınında 775°C'de 3 saat süre ile yakılması sonucu yanan veya kaybolan madde miktarını,
Kuru madde: Katı atık veya kompostun kurutma fırınında 103°C'de yaklaşık 24 saat süre ile sabit ağırlığa gelinceye kadar kurutulması sonucunda geride kalan katı madde miktarını,
Kota:(Değişik tanım: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.1) Yönetmelik kapsamındaki ambalaj kaplarının, geri toplanması gereken miktarının, piyasaya sürülen miktarına oranını,
Ambalaj:(Ek tanım: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.1) (EK-I)'de yer alan madde ve ürünlerin içine konulduğu plastik, metal, dönüşsüz cam kaplar ile termoplastik madde ihtiva eden karton esaslı kutuları,
Değerlendirilebilir katı atık:(Ek tanım: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.1) Evsel ve evsel nitelikli endüstriyel atıklar içerisinde bulunan, fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerden geçirildikten sonra ekonomiye kazandırılması mümkün olan atıkları (kağıt, karton, plastik, metal, cam, termoplastik madde ihtiva eden karton esaslı kutu ve benzeri)
Enerji Geri Kazanımı: (Ek tanım: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.1) Yanabilir ambalaj atıklarının; ısının geri kazanımı amacıyla, doğrudan tek başına ya da diğer atıklarla birlikte yakılarak enerji üretilmesini,
Organik Geri Dönüşüm: (Ek tanım: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.1) Ambalaj atıklarının biyolojik olarak parçalanabilen kısımlarının kontrollü koşullar altında mikroorganizmalar aracılığıyla aerobik (kompostlama) veya anaerobik ortamda ayrıştırılarak (biyolojik metanlaştırma) stabilize organik atıklar veya metan gazının elde edilmesini, (Düzenli depolama organik geri dönüşüm kapsamına girmez.)
Toplama-Ayırma Tesisi: (Ek tanım: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan değerlendirilebilir katı atıkların bir arada toplanıp cinslerine göre sınıflandırılarak geri dönüşüm tesislerine gönderilinceye kadar geçici bir süre bekletildiği tesisleri,
Ön Lisans: (Ek tanım: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.1) Bu Yönetmeliğin kapsadığı ambalaj atıklarının toplanması-ayrılması ve geri dönüşümü amacıyla faaliyet göstermek isteyen gerçek ve tüzel kişilerin kuracakları tesislerin projelerinin, çevre ve insan sağlığına uygunluğunu gösteren belgeyi,
Lisans: (Ek tanım: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.1) Önlisans verilen tesisler ile, bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce işletmeye açılmış toplama-ayırma ve geri dönüşüm tesislerinin; konu ile ilgili yeterli uzman ve teknik imkanlara sahip olduğunu, çevre ve insan sağlığı açısından yeterli tedbirleri aldığını gösteren belgeyi,
Toplama-Ayırma Tesisi Lisansı: (Ek tanım: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.1) Toplama-ayırma tesislerinin; konu ile ilgili yeterli imkanlara sahip olduğunu, çevre ve insan sağlığı açısından yeterli tedbirleri aldığını gösterir belgeyi,
Geri Dönüşüm Tesisi Lisansı: (Ek tanım: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan değerlendirilebilir katı atıkların geri dönüşümü amacıyla kurulmuş tesisleri işletmek isteyenlerin konu ile ilgili yeterli uzman ve teknik imkanlara sahip olduğunu, çevre ve insan sağlığı açısından yeterli tedbirleri aldığını gösterir belgeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Üretim, Bertaraf Etme ve Özendirmeye İlişkin Esaslar
Katı
Atık Üretim Aşamasında Uyulacak Esaslar
Madde 4 - Katı atık üreten kişi ve kuruluşlar, en az katı atık üreten teknolojiyi seçmekle, mevcut üretimdeki katı atık miktarını azaltmakla, katı atık içinde zararlı madde bulundurmamakla, katı atıkların değerlendirilmesi ve maddesel geri kazanma konusunda yapılan çalışmalara katılmakla yükümlüdür.
(Ek Fıkra: R.G. 22.02.1992/21150'de Yayımlanan Yönetmelik) Katı atıkların en aza indirilmesinde, uluslararası uygulamalara uyum sağlayabilmek amacıyla ambalaj atıklarının geri dönüşüm ve bertarafına ilişkin idari tedbirler almaya ve bu konuda tebliğler yayımlamaya Bakanlık yetkilidir.
Bertaraf
Aşamasında Uyulacak Esaslar
Madde
5 - Bu Yönetmelik
kapsamına giren katı atıkların bertarafı sırasında
belediyeler ve yetkilerini devrettiği kişi ve kuruluşlar işlettikleri katı
atık tesislerinin faaliyetlerinin planlanmasında ve işletilmesinde; insanların
ruh ve beden sağlığına, hayvan sağlığına, doğal bitki örtüsüne, yeşil alanlara
ve binalara, toplumun düzeni ve emniyetine, yeraltı ve yüzeysel su alanları
ile su rezerv sahalarına zarar vermeyecek, hava ve gürültü yönünden çevre
kirlenmesini önleyecek uygun tedbirleri almak zorundadırlar.
Eğitim
Madde
6 - Müsteşarlık,
mahallin en büyük mülki amiri ve belediyeler katı atık bertarafı ile ilgili olarak konut ve işyerlerinden daha az
atık atılmasını temin etmek, atık içerisine zararlı maddelerin atılmasını
önlemek, katı atıkları değerlendirme
ve maddesel
geri kazanma çalışmalarına katılımı sağlamak üzere ilgili kişilere yönelik
olarak gerekli eğitim çalışmalarını yaparlar.
Katı
Atıklardan Geri Kazanılmış Malzeme Üretenlerin Özendirilmesi
Madde 7 - (Değişik madde başlığı ve birinci fıkra: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.2) Bakanlık, mahallin en büyük mülki amiri ve belediyeler;
1) Geri kazanılabilen veya insan sağlığına ve çevreye zarar vermeden bertarafı mümkün olan maddelerin kullanılmasını,
2) Geri kazanılmış maddelerden imal edilen malzeme ve ürünlerin kullanımının tercih edilmesini,
teşvik ederler.
Katı atıkları geri kazanma amacıyla tesislerinde işleyen kişi ve kuruluşlara, bu faaliyetlerinden dolayı Müsteşarlığın bağlı bulunduğu Devlet Bakanlığı tarafından Çevre Kirliliğini Önleme Fonu'ndan karşılanmak üzere uygun görülmesi halinde maddi destek sağlanabilir.
Ayrı Bertaraf Edilmesi Gereken Atıklar
Madde 8 - (Değişik: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.3)
Ayrı bertaraf edilmesi gereken atıkları üreten;
a) Hastanelerin, kliniklerin, laboratuvarların ve benzeri yerlerin hastalık bulaştırıcı enfekte, kimyasal ve radyolojik atıkları ile tehlikeli atıklarını,
b) (Değişik bent: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.2)
Tüketicilerin, kullanılmış akü, pil ve ilaç atıkları ile, kullanılmış araç lastiklerini,
c) (Ek bent: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.2) Tüketicilerin, ambalaj atıkları dahil değerlendirilebilir katı atıklarını,
d) (Ek bent: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.2) Tüketicilerin, metal variller, buzdolabı, çamaşır makinesi, elektronik aletler, mobilya gibi büyük hacimli katı atıklarını, evsel atıklar ile birlikte atmaları yasaktır.
Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bu alanlar dışında ise mahallin en büyük mülki amiri, yukarıda belirtilen ve ihtiva ettikleri zararlı maddeler dolayısıyla toplanması, değerlendirilmesi veya bertarafı özel işlemler gerektiren atıkları, 27.08.1995 tarihli ve 22387 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve 20.05.1993 tarihli ve 21586 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre bertaraf eder veya ettirir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ambalaj Atıklarının Geri Kazanılması
Kota Veya Depozito Uygulaması Ve Sorumluluklar
Madde 9 - (Değişik Bölüm, madde başlığı ve madde: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.5) Bakanlık, doğada ayrışması uzun süreler alan, (EK-I)'de verilen madde ve ürünleri içinde bulunduran ambalajların kullanımını ve atık miktarını kontrol altına almak, bu atıkların değerlendirilmesini sağlamak, ekolojik dengenin bozulmasını önlemek amacı ile kota veya depozito uygulamasını zorunlu kılar.
Bu Yönetmelik gereğince, kota veya depozito uygulamasına tabi işletmeler, ambalaj atıklarının toplanmasını ve geri kazanımını sağlar. Geri kazanımın mümkün olmadığı durumlarda ise, çevreye zarar vermeyecek şekilde diğer yöntemlerle bertaraf eder veya ettirir.
(EK-I)'de belirtilen madde ve ürünleri, Yönetmelik kapsamındaki ambalajlara dolum yaparak piyasaya sürenler ile dolu olarak ithal edenler, bu ürünlerin boş kaplarını Komisyonun belirleyeceği oranlar doğrultusunda toplamak ve geri kazanmak zorundadırlar. İşletmeler kota veya depozito uygulaması için Bakanlıktan izin almak ve beyanda bulunmakla yükümlüdürler. İzin başvurusunda bulunmayanlar ile toplamakla yükümlü oldukları kaplardaki kota oranlarına ulaşamayan işletmeler depozito uygulamasına tabi olurlar. (EK-I)'de belirtilen madde ve ürünleri, Yönetmelik kapsamındaki ambalajlara dolum yaparak piyasaya sürenler ile dolu olarak ithal edenlerin kabul etmeleri durumunda, ambalaj üreticileri bir sistem kurarak ambalaj atıklarını toplama ve geri kazanma sorumluluğunu üstlenebilirler. Ancak, bu sisteme dahil olan işletmelerin tümü kotanın tutturulmasından sorumludur. Kotaya erişilmemesi durumunda sisteme dahil olanların tümü 12 nci maddede öngörülen şartlar çerçevesinde depozitoya geçer.
(Ek fıkra: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.3) Kota veya depozito uygulamasına tabi işletmeler bu Yönetmelikte verilen yükümlülükleri yerine getirirken Bakanlıktan geçici çalışma izni veya lisans almış toplama-ayırma ve/veya geri dönüşüm tesislerini kullanmak zorundadırlar.
Yönetmeliğin 49 uncu maddesinde belirtilen Komisyon; ambalaj atıklarının yıllar itibari ile toplama ve geri kazanım oranlarını, bir önceki yıl belirlenen oranlardan az olmayacak şekilde tespit eder.
Kota
veya Depozito Uygulaması İzin Başvurusu
Madde 10 - (Değişik madde başlığı ve madde: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.6) (EK-I)'de belirtilen madde ve ürünleri Yönetmelik kapsamındaki ambalajlara dolum yaparak piyasaya sürenler ile dolu olarak ithal edenler (EK-II-a)'da yer alan Dolumcu-İthalatçı Firma Müracaat Formu'nu; ambalaj atıklarını toplama ve geri kazanma sorumluluğunu üstlenen ambalaj üreticileri ise, (EK-II-b)'de yer alan Üretici Firma Müracaat Formu'nu doldurarak her yıl Ocak ayının son iş günü bitimine kadar Bakanlığa kota veya depozito uygulaması için izin başvurusunda bulunurlar.
İşletmeler bu izin başvurularında, kullanılan ham madde, üretilen, dolumu yapılan ve ithal edilen ürün miktarlarını, bu ürünlerin ambalajlarının cins ve miktarlarını bildirmek, ambalaj atıklarının toplanması, taşınması, tekrar kullanımı, geri dönüşümü, geri kazanımı, geri kazanılan ürünlerin kullanım alanları ve geri kazanımı mümkün olmayan ambalaj atıklarının nasıl zararsız hale getirileceği ile ilgili plan, proje, rapor ve diğer dokümanları ibraz etmek zorundadırlar. Bakanlık gerektiğinde ek bilgi ve belge isteyebilir.
İzin
Başvurusunun Değerlendirilmesi
Madde 11 - (Değişik: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.7) Bakanlık, 10 uncu maddede belirtilen plan, proje ve belgeleri yeterli bulması durumunda ilgili işletmelere kota uygulaması için izin verir. İzin süresi azami bir takvim yılıdır. İzin başvurusu süresi dışında başvurulması halinde de aynı kota oranları uygulanır. Yönetmelik şartlarına uyulmadığının veya 10 uncu maddede verilen bilgilerin doğru olmadığının tespit edilmesi durumunda; işletmelere izin verilmez, izin verilmiş ise iptal edilerek depozito uygulamasına geçirilir.
Ayrıca, Bakanlık Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen izin başvurusu beyanlarını yeminli mali müşavirlere kontrol ettirebilir. Bunun için yapılacak harcamalar ilgili firmalar tarafından karşılanır.
İzin başvurusunun Bakanlıkça incelenmesi sonucu, geri toplayacağı miktarın 1000 kilogramın altında olduğu belirlenen işletmeler ile, 5 litre ve daha büyük hacme sahip geniş ağızlı ve kavanoz tipli ambalaj kapları kota uygulaması dışında tutulurlar. Ancak, bu işletmelerin (EK-II-a)'da yer alan Dolumcu-İthalatçı Firma Müracaat Formu'nu doldurma ve Bakanlığa her yıl beyanda bulunma yükümlülükleri devam eder.
Depozito
Uygulaması
Madde 12 - (Değişik: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.8) Kota uygulamasına tabi olan ve olacak işletmeler, kota uygulaması için izin başvurusunda bulunmamaları veya kota izni aldıkları halde belirlenen oranları sağlayamamaları durumunda; takip eden ilk yılda normal kotalarına ilaveten, eksik kalan miktarları % 10 fazlasıyla, ikinci yılda ise % 20 fazlasıyla toplarlar. İşletmeler, bu yılda da öngörülen hedeflere ulaşamadıkları taktirde, zorunlu depozito uygulamasına tabi olurlar. Depozito uygulamasına geçirilen işletmeler, o yıl için belirlenen kota oranlarını sağlamaları halinde, bir kereye mahsus olarak kota uygulamasına dönerler.
Birden fazla ambalaj cinsi kullanan işletmeler, geri toplama yükümlülüğünü yerine getirmedikleri ambalaj türü için depozito uygulamasına geçerler.
Depozito uygulamasına tabi işletmelerce; üretim ve satışın herhangi bir kademesinde, Yönetmelik kapsamındaki ambalajlara uygulanacak depozito bedeli,
(EK-III)'de verilen oranlara göre tespit edilen depozito bedelinden az olamaz.
Boş
Kapların Geri Alınması
Madde 13 - Satışın her aşamasında depozito uygulaması geçerlidir. Bu uygulamada depozito bedeli, boş sıvı kapları geri getirenlere ara satıcılar tarafından ödenir. Toplanan boş kapları dolum veya şişeleme yapanlar, bakkal, market dahil olmak üzere bütün satış kademelerinde piyasaya sürenler dolu olarak ithal edenler ve üretenler geri almak zorundadırlar.
(Değişik fıkra: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Depozito uygulamasına tabi işletmeler (EK-III)'de verilen oranlar üzerinden belirlenen depozito bedelini uygularlar.Bu işletmelerin dağıtıcıları ise bakkal, market gibi son satıcılara söz konusu madde ve ürünleri verirken şişe kutu adetleri toplamı kadar depozito bedelini de faturalarında belirtirler.
Tüketicinin Bilgilendirilmesi
Madde 14 - (Değişik birinci fıkra: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.9) Kota veya depozito uygulamasına tabi işletmeler;
1) Piyasaya sürmek istedikleri ürünlerin ambalajlarına ve toplama sistemini oluşturan her türlü ekipmanın üzerine (EK-V)'de yer alan sembol ile Bakanlık tarafından verilecek kod numarasını yazmakla,
2) Depozito uygulamasına dahil işletmeler, depozito uygulamasına dahil oldukları tarihten itibaren 30 gün içinde kabın etiketine "depozitoludur" ibaresini yazarak uygulamaya başlamakla,
yükümlüdürler.
(Değişik Fıkra: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Her iki uygulamada da kabın üzerinde cinsini ve hangi firma tarafından üretildiğini açıklayan ibarelerin bulundurulması zorunludur.
Kapların
Bertarafında Uyulacak Esaslar
Madde 15 - (EK-I)'de belirtilen madde ve ürünleri yerli veya ithal malzeme kullanarak dolum veya şişeleme yapanlar veya söz konusu maddeleri dolu olarak ithal etmek suretiyle piyasaya sürenler toplanan atık kapları, kamuya ait çöp bertaraf tesislerinin dışında bertaraf etmeye mecburdurlar.
Ambalaj
Atıkları Toplama-Ayırma ve Geri Dönüşüm Tesislerine
Ön Lisans ve Lisans Verilmesi ile İptali
Madde 16 - (Başlık ile birlikte yeniden düzenleme: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.4) Bu Yönetmelik kapsamındaki ambalajların atıklarını kota veya depozito uygulamasına tabi işletmeler adına toplamak-ayırmak ve/veya geri dönüştürmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler Bakanlığa başvurarak ön lisans/lisans almak zorundadırlar.
Değerlendirilebilir katı atıkları toplayan-ayıran ve geri dönüştüren diğer tesisler de; talep etmeleri halinde ön lisans/lisans almak için Ek-IV'deki bilgi ve belgelerle Bakanlığa başvurabilirler.
a) Ön Lisans Verilmesi:
Ambalaj atıklarının toplanması-ayrılması ve geri dönüşümü amacıyla faaliyet göstermek isteyen gerçek ve tüzel kişiler kuracakları tesisleri için Ek- IV'deki bilgi ve belgelerle birlikte Bakanlığa başvurur. Bakanlık bu bilgi ve belgeleri inceler, uygun gördüğü taktirde tesise ön lisans verir.
b) Lisans Verilmesi:
Ön lisans verilen tesisin, projesine uygun olarak yapıldığının, gerekli çevresel tedbirlerin ve idari izinlerin alındığının tespit edilmesi, işletme planının değerlendirilip uygunluğunun saptanması halinde tesise Bakanlıkça lisans verilir. Bu lisans 3 yıl süreyle geçerlidir. Lisans süresinin bitiminde, tesis ile ilgili lisans yeniden alınmak üzere Bakanlığa başvurulur.
c) Lisansın İptali:
Bakanlıkça yapılan denetimlerde, tesisin lisansa uygun olarak çalıştırılmadığının, mevzuatta istenen şartların sağlanmadığının, tesiste toplanan-ayrılan ve geri dönüştürülen değerlendirilebilir katı atıklara ait bilgi ve verilerin düzenli olarak kaydedilmediğinin ve Bakanlığa gönderilmediğinin tespit edilmesi halinde işletmeciye tespit edilen aksaklıkların düzeltilmesi için aksaklığın önemine ve kaynağına göre 1 ay ile 1 yıl arasında süre verilir. Bu süre sonunda yapılan kontrollerde aksaklığın devam ettiği tespit edilirse tesisin faaliyeti geçici olarak durdurulur veya lisansı iptal edilir.
Bilgi
Verme Zorunluluğu
Madde 17 - (Değişik madde başlığı ve madde: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.11) Bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilenler dışındaki ambalaj üreticileri ile ambalaj atıklarını toplayan ve geri kazanan kişi ve kuruluşlar Bakanlıkça hazırlanan bilgi formlarını öngörülen sürelerde Bakanlığa göndermek zorundadırlar. Bakanlık, bu işletmelerden ambalajlar ile ilgili detaylı bilgileri isteyebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Katı Atıkların Kaynağında Ayrı Toplanması
Ve Taşınması
(1) Bölüm Başlığı, R.G.:15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.12 ile değiştirilmiştir.
Katı
Atıkların Toplanması
Madde 18 - Katı atıkların, üretici veya taşıyanları tarafından denizlere, göllere ve benzeri alıcı ortamlara, caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmesi yasaktır.
Konutlarda ve işyerlerinde, evsel veya evsel nitelikli endüstriyel çöpleri çöp toplama aracına vermek üzere kullanılan çöp biriktirme kapları, çeşitli büyüklükte ve herbiri standard ölçülerde olmak zorundadır. Bu kapların ölçüleri, şekilleri, malzemeleri Müsteşarlıkça çıkarılacak tebliğlerde belirtilir.
Çöpü üretenler, bu çöp biriktirme kaplarını, çevrenin sağlığını bozmayacak şekilde kapalı olarak muhafaza etmek ve çöp toplam işlemi sırasında yol üstünde hazır bulundurmak zorundadır.
(Dördüncü Fıkra: R.G.:15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.13 ile yür.kld.)
(Ek fıkra: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.13) Evsel katı atık ve evsel nitelikli endüstriyel katı atık üreten kişi ve kuruluşlar, katı atıklarını belediyelerin ve mahallin en büyük mülki amirinin istediği şekilde konut, işyeri gibi üretildikleri yerlerde hazır etmekle yükümlüdürler.
(Ek fıkra: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.13) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bu alanlar dışında ise mahallin en büyük mülki amiri; evsel ve evsel nitelikli endüstriyel katı atıkların çevreye zarar vermeden bertarafını sağlamak, çevre kirliliğini azaltmak, katı atık depo sahalarından azami istifade etmek ve ekonomiye katkıda bulunmak amacıyla, evsel katı atıklar içindeki değerlendirilebilir katı atıkları sınıflandırarak ayrı toplamak ve bunlarla ilgili tedbirleri almakla yükümlüdürler.
(Ek fıkra: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.13) Katı atıkların kaynağında ayrı toplanması ve taşınmasına ilişkin usuller Bakanlıkça hazırlanacak bir tebliğ ile belirlenir.
Evsel
Nitelikte Olmayan Katı Atıkları Toplama Kapları
Madde 19 - Evsel nitelikte olmayan katı atıkların toplanmasında veya tesis içinde biriktirilmesinde, çevre ve insan sağlığını, çevrenin görünüşünü bozmamak, çevreyi koku, toz gibi yönlerden rahatsız etmemek kaydıyla istenilen hacim ve şekilde kap veya tank kullanılabilir.
Katı
Atıkların Taşınması
Madde 20 - Toplanan evsel ve evsel nitelikli endüstriyel katı atıkların, görünüş, koku, kot, sızdırma ve benzeri faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı özel araçlarda taşınması zorunludur.
(Ek fıkra: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.14) Belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerdeki sanayi tesisleri veya turistik tesis işletmeleri atıklarının taşınmasından sorumludurlar. Bunlar, evsel katı atıklar içindeki değerlendirilebilir katı atıkları sınıflandırarak ayrı toplamak ve topladıkları atıkları belediyenin işleme veya depolama tesislerine taşımak veya taşıtmak zorundadırlar. Bu alanlarda toplama ve taşıma işlemlerini Valilikler ve Bakanlık denetler.
Aktarma
İstasyonları
Madde 21 - Katı atıkların taşınmasının ekonomik olmasını sağlamak, taşıma hattındaki trafiğe fazla yüklenmemek için şehirlerin merkezi yerlerinde aktarma istasyonları kurulabilir. Bu istasyonlarda küçük hacimli araçlarla toplanan katı atıkların daha büyük hacimli araçlara aktarılarak, bu araçlarla işleme veya depo yerlerine taşınması sağlanır. Aktarma direkt taşıma aracına yapılabileceği gibi, bir ara depoya (bunker) boşaltıldıktan sonra, yeni araca doldurmak şeklinde, dolaylı olarak da gerçekleştirilebilir.
Aktarma istasyonlarının koku, toz, gürültü ve görünüş yönünden çevreyi kirletmemesi için, boşaltma işleminin yapıldığı yerlerin, kapalı olarak inşa edilmesi zorunludur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Katı Atıkların Depolanması
Evsel
Katı Atık Depo Alanına Depolanacak Atıklar Ve İstisnaları
Madde 22 - 2 nci maddede belirtilen atıklar, hafriyat toprağı hariç olmak kaydıyla evsel katı atık depo alanına depolanır.
Evsel ve evsel nitelikli endüstriyel katı atıkların öncelikle geri kazanılması esastır. Geri kazanmanın ekonomik ve teknik olarak mümkün olmaması halinde, atıklar çevrenin sağlığının korunması, katı atık hacminin azaltılması, kısmen enerji veya kompost elde edilmesi maksadıyla termik veya biyolojik işlemlere tabi tutulur. Ancak termik veya biyolojik işlemlere elverişli olmayan veya bu işlemler sonucu yan ürün olarak ortaya çıkan atıkların depolanması zorunludur. Bu amaçla belediyeler 1580 sayılı Belediye Kanunu gereğince katı atıklar için yapılan depolarda aşağıdaki hususları gözönünde bulundururlar.
Evsel atıkları düzenli depolamak maksadıyla inşa edilen depolara, insan ve çevre sağlığını korumak amacıyla;
1) Sıvıların ve sıvı atıkların,
2) Akıcılığı kayboluncaya kadar suyu alınmamış arıtma çamurlarının,
3) Patlayıcı maddelerin,
4) Hastane ve klinik atıklarının,
5) Hayvan kadavralarının,
6) Depolama esnasında aşırı toz, gürültü, kirlenme ve kokuya sebep olabilecek atıkların,
7) Radyoaktif madde ve atıkların,
8) Tehlikeli atık sınıfına giren katı atıkların,
depolanması yasaktır.
Hafriyat
Toprağının Depolanması
Madde 23 - Hafriyat toprağı üreticileri ve/veya taşıyıcılarının, topraklarını belediyelerin gösterdiği yerlerin dışına dökmeleri yasaktır. Aksi davranışta bulunanlar hakkında Kanun çerçevesinde işlem yapılır.
Hafriyat toprağının denizlere, göllere, akarsulara dökülmesi ve bunlarla dolgu yapılması yasaktır.
Katı
Atık Depo Tesislerinin Yer Seçimi
Madde 24 - Evsel ve evsel nitelikli endüstriyel katı atıkları ve arıtma çamurlarını düzenli olarak depolamak amacıyla inşa edilen depo tesisleri, Müsteşarlık veya ilgili belediyeler tarafından içme suyu temin edilen ve edilecek olan yüzeysel su kaynaklarının korunması ile ilgili olarak, çıkarılan yönetmeliklerde, çöp dökülemeyeceği ve depolanamayacağı belirtilen koruma alanlarında kurulamaz.
Depo tesisleri, en yakın yerleşim bölgesine uzaklığı 1000 metreden az olan yerlerde inşa edilemez. Ancak, depo tesislerinin çevresinde tepe, yığın ve ağaçlandırma gibi tabii engeller varsa mahalli çevre kurullarının kararı ve gerektiğinde Müsteşarlığın uygun görüşü ile, bu mesafeden daha az olan yerlerde de ilgili belediye ve mahallin en büyük mülki amirliğince depo kurulmasına müsaade edilebilir. Taşkın riskinin yüksek olduğu yerlerde, heyelan, çığ ve erozyon bölgelerinde, içme, kullanma ve sulama suyu temin edilen yeraltı suları koruma bölgelerine katı atık depo tesislerinin yapılmasına müsaade edilemez.
Bu alanlar işletmeye açıldıktan sonra iskâna açılmayacak şekilde planlanır etraflarına bina yapılmasına müsaade edilmez.
Depo
Tesisleri
Madde 25 - Depo tesisleri aşağıda belirtilen özellikleri taşımalıdır:
1) Evsel ve evsel katı atık özelliğindeki endüstriyel atıklar ile bunların atıksu arıtma çamurlarını depolamak üzere inşa edilen depo tesislerinin asgarî kapasiteleri, nüfusu 100.000'den küçük olan yerleşim bölgelerinde 10 yıllık depolama ihtiyacını karşılayacak şekilde, nüfusu 100.000'den büyük olan yerlerde 500.000 m3 olarak planlanır.
2) Depo tesisine ulaşım ve depo iç yollarında geçiş her türlü hava şartlarında mümkün olacak şekilde düzenlenir.
3) Planlanan depo tesisi bir çitle çevrilir.
4) Depolama sahasında kirlenen araba tekerleklerinin yolları ve caddeleri kirletmemesi için, tekerlekleri temizleyecek teknik tedbirler alınır.
(1)5) Depo tesisi girişinde, girişi kontrol altında tutmak, gelen katı atıkları muayene etmek, tartmak amacı ile bekçi kulübesi, işletme odası, kantar ve binası bulunur
(1) - 22.02.1992/21150'de Yayımlanan Yönetmelik ile son cümle yürürlükten kaldırılmıştır.
Depo
Tabanının Teşkili ve Sızıntı Suyu Toplanması
Madde 26 - (Değişik: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.15) Düzenli depo tesisinden, depo tabanına sızan sızıntı sularının yer altı sularına karışmasını önlemek için depo tabanı geçirimsiz hale getirilir. Depo tabanında oluşturulan bir drenaj sistemi ile sızıntı suları toplanır. Bu amaçla;
1) Depo tabanı, tabii yeraltı suyunun maksimum seviyesinden en az 1 metre yüksekte olur.
2) (Değişik bent: 18.08.1999/23790'da yayımlanan Yönetmelik, m.1) Depo tabanına; sıkıştırılmış kalınlığı en az 60 cm olan kil veya aynı geçirimsizliği sağlayan doğal ya da yapay malzeme serilir.Bu malzemelerin geçirimlilik katsayısı (permeabilite) 1.10(üzeri)-8 m/sn'den büyük olamaz. Az çatlaklı kaya zeminlerde ise bu değer 1.10(üzeri)-7 m/sn olarak alınır.
Depo tabanının, en az 3 metre kalınlığında doğal kil ve benzeri 1.10(üzeri)-8 m/sn geçirimlilik katsayısını sağlayan bir malzeme olması durumunda, depo tabanı tekrar geçirimsizlik malzemesi ile kaplanmaz. Bu durumda geçirimlilik katsayısının sahanın her yerinde 1.10(üzeri)-8 m/sn olması sağlanır.
İçme ve kullanma suyu havzalarının uzun mesafeli koruma alanında inşa edilecek düzenli depo sahası tabanında, sıkıştırılmış kalınlığı 60 cm. olan kil tabakasının üzerine, kalınlığı 2 mm olan yüksek yoğunluklu polietilen folye (HDPE) serilir. Serilecek folyenin yoğunluğu 941-965 kg/m3 arasında olmak zorundadır.
3) Geçirimsiz hale getirilen taban üzerine dren boruları döşenerek sızıntı suları bir noktada toplanır. Hidrolik ve statik olarak hesaplanması gereken drenaj borularının çapı minimum 100 mm. ve minimum eğimi % 1 olur. Dren boruları, münferit borular şeklinde, yatayda ve düşeyde kıvrım yapmadan doğrusal olarak depo sahası dışına çıkar. Depo tesisi çıkışında kontrol bacaları bulunur. Ayrıca dren boruları çevresine kum, çakıl filtre yerleştirilir. Bu filtrenin boru sırtından itibaren yüksekliği minimum 30 cm. olur.
4) Toplanan sızıntı suları, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde verilen deşarj limitlerini sağlayacak şekilde arıtılır.
Depo
Gazının Uzaklaştırılması
Madde 27 - Depo kütlesinde havasız kalan organik maddenin, mikrobiyolojik olarak ayrışması sonucu çevreye yayılarak, patlamalara, zehirlenmelere sebep olabilecek metan gazı ağırlıklı olmak üzere karbon dioksit, hidrojen sülfür, amonyak ve azot bileşikleri yatay ve düşey gaz toplama sistemi ile toplanır ve kontrollu olarak atmosfere verilir veya enerji üretmek sureti ile değerlendirilir.
Arıtma
Çamurunun Evsel Katı Atıklarla Birlikte Depolanması
Madde 28 - Arıtma çamurunun depolanabilmesi için içinde bulunan su oranının % 65 olması gerekir. Ancak, depo yeri işletmecileri, çamurun su oranının daha fazla olması halinde, deponun stabilitesini bozmayacağı, koku problemi ortaya çıkarmayacağı kanaatine varırlarsa, su oranı % 75'e kadar olan çamurları kabul edebilirler.
Depo
Tesisinin Olumsuz Etkisinin Önlenmesi
Madde 29 - Depo tesisinde toz, koku, kağıt ve gürültü gibi çevreyi olumsuz yönde etkileyecek tesirlere karşı tedbir alınır. Ayrıca, depo sahasında evcil ve yabani hayvanların beslenmesi yasak olup, haşere ve sinek üremesini önleyecek tedbirler alınır.
Depo
Sahasının Yeşillendirilmesi
Madde 30 - Depolama işleminin tamamlanmasından sonra veya şevlerde dolgu sırasında, depo sahasının görünüş olarak çevreyi rahatsız etmemesi ve arazinin tekrar kullanılabilir hale getirilmesi için yeşillendirilmesi, ağaçlandırılması, deponun en üstüne ve şevlere tarım toprağı serilmesi gerekir. Bu toprağın kalınlığı dikilmek istenen bitkinin kök derinliğine göre seçilir. Depo kütlesi üzerine düşen yağmurun kısa sürede sahayı terk edebilmesi için en üst toprak tabakasının eğiminin % 3'den büyük olması gerekir.
Depo
Tesisine Ruhsat Alınması
Madde 31 - Evsel ve evsel nitelikli endüstriyel katı atık ve arıtma çamurları depo tesisine inşaat ruhsatı vermeye;
1) Belediye hudutları ve mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerde mahallin en büyük mülki amiri,
2) Belediye hudutları ve mücavir alanlar içinde kalan ve büyükşehir belediyesi olan yerlerde büyükşehir belediye başkanlığı, diğer yerlerde belediye başkanlıkları,
yetkilidir.
3) (Ek bent: R.G.: 22.02.1992/21150'de Yayımlanan Yönetmelik) Ancak bu idareler Katı Atık Depo Tesisine depolama ruhsatı vermeden önce gerekli tüm bilgi ve belgelerle birlikte nüfusu onbine kadar olan yerlerde Mahalli Çevre Kurulu'na, nüfusu onbinden yukarı olan yerlerde ise Bakanlığa müracaat ederek bu makamların uygun görüşünü almak zorundadır. Bu maddenin 1 inci ve 2 nci bentlerinde belirtilen merciler tarafından, depo yeri tabanı, sızıntı suyu drenaj sisteminin ek tesislerinin projesine uygun görülmesi halinde işletme ruhsatı verilir. Ruhsatta depo tesisine kabul edilecek atık tipi belirtilir.
Depo
Yeri İşletilmesi ve Kontrolü
Madde 32 - (Değişik: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.16) Katı atık depolama tesisi işletmecisi kişi ve kuruluşlar, her depo tesisinde tesise gelen atıkların kontrolünden ve depo tesisinin işletilmesinden sorumlu bir teknik görevli bulundurmak zorundadırlar.
Depo tesisi işleten kişi ve kuruluşlar tarafından, tesis için Bakanlıkça hazırlanacak Katı Atık Düzenli Depolama Tesisi İşletme Formatı doğrultusunda bir işletme planı hazırlanır. İşletme planı çerçevesinde, sızıntı suyu miktarı ve özellikleri tesisi işletenler tarafından belirli aralıklarla ölçülür ve sonuçlarından istenildiğinde Bakanlığa bilgi verilir.
Tesisi işleten kişi veya kuruluşlar, evsel katı atık niteliğinde olmayan pil, akü ve ilaç gibi tehlikeli ve tıbbi atıkları depo sahasına kabul etmezler. Bu atıklar 27.08.1995 tarihli ve 22387 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve 20.05.1993 tarihli ve 21586 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre bertaraf edilir.
Depo sahası çevresine sızıntı suyu ve depo gazı izleme ve ölçme kuyuları açılır. Bu kuyularda işletme planı çerçevesinde belirli aralıklarla, olası sızıntı suyu ve depo gazı kaçaklarına karşı depo tesisi işleten kişi ve kuruluşlar tarafından ölçümler ve kontroller yapılır. Ölçüm işlemleri, depo sahası kapatıldıktan sonra 10 yıl müddetle devam eder.
Bakanlığın talep etmesi halinde depo tesisi işleten kişi ve kuruluşlar, istenen her türlü bilgiyi vermek zorundadırlar.
ALTINCI BÖLÜM
Katı Atıkların Kompostlaştırılması
Kompostun Kullanımı
Madde 33 - Organik katı atıkların oksijenli ortamda indirgenmesi suretiyle elde edilen kompostun toprağın yapısını iyileştirici bir vazife görmesi için;
1) Bahçe ve mutfak atıklarının, bu iş için kurulmuş tesislerde kompostlaştırılması,
2) Kompost üretimini kolaylaştırmak için, komposta elverişli organik atıkların ayrı toplanması,
gerekir.
(Ek fıkra: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.5) İşlenmiş arıtma çamurunun toprakta kullanılması, ham çamur ve işlenmiş arıtma çamurunun kullanma sınırlamaları ve yasakları ile, kompostun toprakta kullanımı,
10.12.2001 tarih ve 24609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin 8, 9 ve 10 uncu maddelerindeki hükümlere tabidir.
Kompost Tesislerinde Bulunması Gerekli Teknik Özellikler
Madde 34 - Yıllık kapasitesi 200 tondan büyük olan kompost tesislerinde;
1) Kompost tesisi havalandırılarak çalıştırılıyorsa, emilen havanın filtreden geçirilmek suretiyle temizlendikten sonra atmosfere verilmesi,
2) Kompost sahasından toplanan sızıntı suyu kompostun ıslatılması için kullanılmıyorsa, sızıntı suyu arıtıldıktan sonra alıcı ortama verilmesi ve bu konuda Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğinin alıcı ortam standardlarına uyulması,
3) Tesise gelen katı atıklar için ön depolama ve dengeleme görevi yapan ön deponun (bunker) kapalı olması,
4) Kompost tesislerinin yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının koruma alanı içine inşa edilmemesi,
5) Yerleşim alanlarına en yakın mesafenin 1000 metre olması,
gerekir.
Kompost Üretiminde Kullanılmak İstenen Katı Atıklarda
Bulunması Gerekli Özellikler
Madde 35 - R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.8 ile yür. kld.
Tarımda
Kullanılmak İstenen Kompostun Kalite Kriterleri
Madde 36 - R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.8 ile yür. kld.
Kompostun Ağır Metal Muhtevası Ve Sınır Değerleri
Madde 37 - R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.8 ile yür. kld.
YEDİNCİ BÖLÜM
Katı Atıkların Yakılması
Yakma
Tesisi İle İlgili Teknik Hususlar
Madde 38 - Katı atıkları hijyenik olarak zararsız hale getirmek, hacmini azaltmak ve kısmen enerji elde etmek maksadı ile inşa edilen yakma tesislerinin;
1) Kapasitesi 0,75 ton/saat'den küçük olan evsel atık yakma tesislerinde baca gazı içindeki oksijen fazlalığı % 17, kapasitesi 0,75 ton/saat'den büyük olan tesislerde ise % 11 olması,
2) Katı atık yakma tesislerinde katı atık miktarlarındaki günlük ve haftalık değişimleri dengelemek ve atıkların yanma hücresine verilmesini sağlamak amacı ile,
a) Bir önsilo inşa edilmesi,
b) Bu önsilolarda vakum uygulanarak, boşaltma sırasında ortaya çıkabilecek tozun çevreye yayılmasının önlenmesi,
c) Bu önsilodaki basıncın atmosfer basıncının altında tutulması,
d) Emilen havanın yakma hücresine gönderilerek yakılması,
e) Yakma hücresinin çalışmaması durumunda önsilodan emilen havanın bacadan atmosfere verilmesi,
3) Sıvı atıklar ve arıtma çamurunun da tesiste yakılması halinde, bu maddelerin kapalı kaplar içinde depolanması, üstü açık olan boşaltma yerlerinde bir hava emme tertibatı veya vakum bulundurulması,
4) Yakma hücresinin devreye alınabilmesi, hücredeki sıcaklığın belirli bir değerin altına düşmesi halinde ani olarak devreye girecek yakıtla çalışan yedek yakma sisteminin bulunması,
5) Yakma tesislerinin bacaları ile ilgili olarak Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğindeki teknik hususların yerine getirilmesi,
6) Yakma tesislerinde;
a) Son yakma hücresinin bulunması,
b) Minimum hücre sıcaklığının 800°C olması,
c) Sistemde poliklorlü aromatik hidrokarbonu çok olan atıklar yakılıyorsa, yakma hücresinin sıcaklığının 1200°C olması,
d) Yakma hücresindeki sıcaklığın devamlı ölçülmesi, kaydedilmesi ve hücredeki sıcaklığın istenen sıcaklığın altına düşmesi halinde, yedek yakma sisteminin otomatik olarak devreye girerek son yakma hücresindeki sıcaklığı arttırması,
e) Atığın son yakma hücresine hücredeki sıcaklığın yedek yakma sistemi ile istenen minimum yakma sıcaklığına eriştikten sonra verilmesi.
7) Yanma sonucunda çıkan cüruf içinde yanmamış atık miktarının ağırlık olarak, külün % 2'sini geçmemesi ve tesiste arıtma çamuru yakılması halinde bu değerin % 3'e kadar çıkabilmesi,
8) Cüruf ve baca gazı partiküllerinin ayrı ayrı toplanması,
9) Yakma sonucu ortaya çıkan ısı ve cürufun değerlendirilmesi için gereken önlemlerin alınması,
10) Tesiste, Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğinde belirtilen sınır emisyon değerlerini sağlayacak baca gazı temizleme sistemlerinin bulunması,
gerekir.
(Ek fıkra: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Belediyeler atık bertarafının yakma ile olacağı hallerde ayrı toplama ve/veya ayırma ile ilgili plan ve projelerini yakma tesisleri ile birlikte gerçekleştirmek zorundadırlar.
Baca
Gazı Sınır Emisyon Değerleri
Madde 39 - Evsel katı atık yakma tesislerinde Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğinin 7 nci ekinde 2 nci grup tesisler başlığı altında yer alan esaslara uyulur.
Evsel
Katı Atık Tesisinde Yakılması Yasak Olan Maddeler
Madde 40 - Evsel katı atık, evsel arıtma çamuru ve evsel katı atık benzeri endüstriyel atıkları yakmak maksadı ile inşa edilen yakma tesislerinde, ağırlık olarak katı atık toplam miktarının % 1'ini geçen organik bağlı klor veya 1 kg atıkta 50 mg'dan fazla halojenli organik madde ihtiva eden tehlikeli atıkların yakılması yasaktır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Katı Atık İşleme Tesislerine
İnşaat ve İşletme Ruhsatı Verilmesi
İnşaat
Ruhsatı Verilmesi
Madde 41 - Katı atıklar için yakma, kompost ve benzeri işleme tesisi inşa etmek isteyen kişi veya kuruluşlar bu Yönetmeliğin 31 inci maddesinde belirtilen mercilerden inşaat ruhsatı almak zorundadır. Ancak bu merciler inşaat ruhsatı vermeden önce tesisle ilgili belgeleri Müsteşarlığa göndererek görüşünü almak zorundadır.
Belediyeler veya yetkilerini devrettiği kişi ve kuruluşlar, tesisi çevreyi kirletmeyecek, toplumun huzurunu bozmayacak ve yürürlükte olan kanun ve yönetmeliklerde istenilen ürün ve emisyon sınırlarını sağlayacak şekilde çalıştırmak zorundadır. Belediyeler veya yetkilerini devralan kişi veya kuruluşlar bu Yönetmelikte ve eklerinde belirtilen ölçümlerini yapmak, sonuçlarını istendiğinde mahallin en büyük mülki emrine, belediye başkanlıklarına ve Müsteşarlığa bildirmek zorundadır.
İşletme
Ruhsatı Verilmesi ve Denetlenmesi
Madde 42 - İşletme ruhsatı, tesisin 3194 sayılı İmar Kanunu ile belirtilen şartlara uygun olarak inşa edildiğinin tesbiti halinde 31 inci maddede belirtilen merciler tarafından verilir.
Müsteşarlık veya bölge teşkilatları, mahallin en büyük mülki amirliği ve büyükşehir belediye başkanlıkları veya belediyeler, tesisi, ürünlerinin kalitesini, işletme şekli, hava ve gürültü emisyonu bakımından denetleyebilir, ölçüm yapabilir ve numune alabilirler.
İşletme
Ruhsatının İptali
Madde 43 - Müsteşarlık, büyükşehir belediyeleri veya belediyeler ile mahalin en büyük mülki amirince yapılan kontrollarda, tesisin işletme ruhsatına uygun olarak çalıştırılamadığının ürün ve atık kalitesinin Yönetmelikte istenen özellikte olmadığının, hava, gürültü emisyonlarının veya tesise ait atık suların ilgili Yönetmeliklerde istenen şartları sağlamadığının tespit edilmesi halinde, hatanın giderilmesi için işletmeciyi, kontrolu yapan merci yazılı olarak ikaz eder. Hatanın düzeltilmesi için verilen süre, hatanın önemine ve kaynağına göre bir ay ile bir yıl arasında değişir. Şehirden toplanan katı atığın özelliğinden dolayı hatanın düzeltilemeyeceği anlaşılırsa, ruhsatı veren merci tarafından, Müsteşarlığın da görüşü alınarak, işletme ruhsatı iptal edilir. Yapılan kontrollarda işletme ruhsatı süresi biten tesislere, mevcut işletme şartlarında çalıştırılmasının insan ve çevre sağlığı açısından mahzurlu görülmesi, söz konusu işletme şartlarının düzeltilemeyeceğinin anlaşılması halinde, işletme ruhsatı yenilenmez.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Arıtma Çamurlarının Tarımda Kullanılması
Arıtma
Çamurlarının Tarımda Kullanılabilme Şartları
Madde 44 - R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.8 ile yür. kld.
Arıtma Çamurunun Kullanma
Sınırlamaları ve Yasakları
Madde 45 - R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.8 ile yür. kld.
ONUNCU BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Denetim
Madde 46 - Müsteşarlık bu Yönetmelik çerçevesinde yapılacak denetimlerde Kanuna göre yetkilidir. Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında Kanunun 15 ve 16 ncı maddelerinde belirtilen merciler tarafından gerekli işlemler yapılır ve 26 nci maddedeki yaptırım uygulanır. Kanunun 24 üncü maddesindeki merciler tarafından 20, 21 ve 23 üncü maddelerinde belirtilen idare nitelikteki cezalar verilir.
İşletmecinin
Yükümlülüğü
Madde 47 - Tesislerin işletmecileri,
1) Yetkili merciin görevlendirdiği kişilerin tesislere girmesine izin vermekle,
2) Görevli kişiler tarafından numune alınması ve yerinde ölçüm yapılması için izin vermekle,
3) Görevli kişilerin istedikleri bilgi ve belgeleri sağlamakla,
4) İzin alma işlemi veya denetleme işlemleri ile ilgili olarak yapılan deneyler ve ölçüm masraflarını karşılamakla,
yükümlüdürler.
Tebliğler
Madde 48 - Bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili teknik ve idari tebliğler, Müsteşarlığın bağlı olduğu Devlet Bakanlığı tarafından çıkarılır.
Geri
Kazanım Komisyonu
Madde 49 - (Ek madde: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Geri
Kazanım Komisyonu, 443 sayılı Çevre Bakanlığı'nın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 36 nci maddesine dayanılarak oluşturulur.
Bu Komisyon, Bakanlıkça tayin edilecek bir başkan, Bakanlık Hukuk Müşavirliğinden bir, Bakanlıktan üç, Yönetmelik kapsamına giren ambalaj atıkları ile ilgili yükümlülük verilen sanayi kuruluşlarının geri kazanım amacı ile kurdukları tüzel kişiliklerce belirlenecek dört, ambalaj atıklarını toplama ve geri kazanım sektörünü temsilen, bir önceki yıl en yüksek toplama ve geri kazanma oranına ulaşan firmalardan birer, Yüksek Öğretim Kurulu'nca belirlenecek ilgili bilim dalından bir öğretim üyesi, geri kazanım konusunda faaliyeti ve Bakanlığa başvurusu olan gönüllü kuruluşlar arasından Bakanlıkça seçilecek bir, Çevre Mühendisleri Odasından görevlendirilecek bir temsilci olmak üzere toplam ondört (14) kişiden oluşur. Komisyonun toplanma yeter sayısı komisyon üye sayısının salt çoğunluğudur. Kararlar oy çokluğu esasına göre alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın oyu çift sayılır. Komisyon Sekreteryası Bakanlıkça yürütülür.
Komisyon çalışma usul ve esaslarını ve gündemini kendisi belirler. Komisyon üyelikleri bir yıl sürelidir. Ancak kurumları tarafından seçilmeleri halinde aynı üyeler göreve devam edebilirler.
Komisyon gerektiğinde konu ile ilgili kurum/kuruluşlarla görüş alışverişinde bulunmak üzere genişletilmiş toplantılar yapabilir.
Geri
Kazanım Komisyonunun Görevleri
Madde 50 - (Ek madde: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Komisyonun görevleri şunlardır;
a) Bu Yönetmeliğin kapsadığı ambalaj atıklarının toplanması ve geri kazanılması ile ilgili hükümlerinin işlerliğini sağlamak üzere esaslar belirlemek,
b) (Değişik bent: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.17) Ambalaj atıklarının yıllar itibari ile toplama ve geri kazanım oranlarını tespit ederek Bakana sunmak,
c) Çevre Kanunu ve bu Yönetmeliğin amaçları doğrultusunda ülke şartlarını gözeterek, çevresel yararı sağlamak amacıyla kullanılabilecek ayrı toplama, sınıflandırma, değerlendirme yöntem ve sistemlerine ilişkin metodları belirlemek,
d) Geri kazanım ilkeleri ve yöntemleri konusunda dünyadaki gelişmeleri ve ülkemizdeki uygulamaların getirdiği sonuçları gözönüne alarak ülke koşullarına uygun esasları kapsayan sonuç raporunu hazırlayarak Bakan'a sunmak.
EK MADDE 1 - (Ek madde: R.G.: 03.04.1991/20834'de Yayımlanan Yönetmelik) Ek-II ve Ek-III'de belirtilen kota oranlarını yıllık % 10'a kadar artırmaya veya eksiltmeye Çevre Müsteşarlığının bağlı olduğu Devlet Bakanı yetkilidir.
GEÇİCİ
HÜKÜMLER
Mevcut
Katı Atık İşleme ve Depolama Tesisleri
Geçici Madde 1 - Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce inşaasına ve işletilmesine başlanılan katı atık işleme ve depolama tesislerini işleten belediyeler veya yetkilerini devrettikleri kişi ve kurumlar Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde tesislerin yeri, kapasitesi ve teknik özellikleri ile ilgili bilgi ve dokümanlarla birlikte Madde 31, 32, 41 ve 42 de verilen prosedüre uygun olarak inşaat ve işletme ruhsatı almak üzere ilgili mercilere başvurmak zorundadırlar.
Belediye ve mahallin en büyük mülki amiri; bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce dolgusuna başlanılan depolar, Yönetmeliğin 24 ve 25 inci maddelerinde belirtilen şartları taşımıyorlarsa, en geç bir yıl içinde söz konusu sahada depolama işlemine son vermeye yetkilidirler. Ancak bu durumda da 27, 28, 29 ve 30 uncu maddelerde belirtilen hususlar yerine getirilir. Sözü edelin bu geçici sürede 22 nci maddede belirtilen katı atıkların, söz konusu depo alanına depolanması yasaktır.
Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce dolgusuna başlanılan 24 üncü maddede belirtilen şartları taşıyan depo işletmecileri, 22, 25, 27 ve 29 uncu maddelerde belirtilen şartları yerine getirmek ve Müsteşarlığın uygun görüşünü almak kaydı ile 3 yıl süre ile faaliyetlerine devam ederler.
Mevcut Katı Atık Yakma ve Kompostlaştırma Tesisleri
Geçici Madde 2 - Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte mevcut kompostlaştırma tesislerinin işletmecileri Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren;
1) (Değişik bent: R.G.: 03.04.1991/20834'de Yayımlanan Yönetmelik) 1 yıl içerisinde 34 üncü maddede belirtilen şartları yerine getirmekle,
2) (Değişik bent: R.G.: 03.04.1991/20834'de Yayımlanan Yönetmelik) 6 ay içinde 37 nci maddede verilen ölçümleri ve kontrolleri yapmakla,
yükümlüdürler.
Mevcut evsel katı atık yakma tesisleri bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içerisinde bu Yönetmelikte verilen hükümleri yerine getirmekle yükümlüdürler.
Mevcut yakma ve kompostlaştırma tesisleri Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1,5 yıl içinde 42'nci maddede verilen prosedürle işletme ruhsat almakla yükümlüdürler.
Arıtma
Çamurlarının Analizi
Geçici Madde 3 - Arıtma çamurlarını tarımda kullanan gerçek özel ve tüzel kişi ve kuruluşlar, 44 üncü maddede verilen analizleri 6 ay içinde yapmak veya yaptırmak zorundadırlar.
Depo tesisi ve işleme tesisi işletmecileri Geçici 1 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarındaki bilgileri ve Geçici 2 nci maddede verilen tesis ve kontrol veya analizlere ait sonuçları ve dokümanları mahallin en büyük mülki amirliğine, belediye başkanlıklarına ve Müsteşarlığa 6 ay içinde yazılı olarak bildirmek zorundadırlar.
Çevre kirliliği yönünden tehlike arzeden durumlarda belediyeler Geçici 1 inci Maddede verilen geçiş sürelerini Müsteşarlığın uygun görüşünü alarak kısaltmaya yetkilidir.
Geçici Madde 4 - Kota ve depozito uygulamasına tabi işletme, Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonraki ilk başvuruda 1996 yılı sonuna kadar, her yıl için ayrı ayrı olmak üzere ve (EK-II)'de verilen değerlerden az olmamak kaydıyla, geri dönüşüm planını, Müsteşarlığa vermek zorundadır.
Geçici Madde 5 - (Değişik: R.G.: 03.04.1991/20834'de Yayımlanan Yönetmelik) Kota veya Depozito uygulaması kapsamına giren işletmeler 31.12.1991 tarihine kadar 10 uncu maddede öngörülen izin için gereken belgelerle başvuruda bulunmak zorundadırlar.
Geçici Madde 6 - Kota ve depozito uygulaması için Yönetmelikte 1991 yılı için verilen değerleri gönüllü olarak uygulamak isteyen kurum ve kuruluşların başvurusu halinde uygulamayı kolaylaştırıcı proje ve programları için Çevre Kirliliğini Önleme Fonu İta Amirinin uygun görmesiyle bu kurum ve kuruluşlar 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 17 nci maddesi hükmü çerçevesinde kredi ile desteklenebilirler.
Geçici Madde 7 - (Ek madde: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Zorunlu depozito uygulamasına dahil olan, ancak bu yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmeler, Bakanlığa taahhütname vermek şartı ile, önceki yıllara ilişkin toplamadıkları miktarları % 10 fazlasıyla toplayarak bir kereye mahsus olmak üzere kota uygulamasına dahil olabilirler.
Bu madde hükmünden yararlanmak isteyen işletmeler 05.11.1994 tarihinden itibaren 1 aylık sürede yazılı olarak Bakanlığa müracaat etmek zorundadırlar.
Geçici Madde 8 - (Ek madde: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Bu Yönetmeliğin 18 inci maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen atıkları sınıflandırarak ayrı toplama yükümlülüğünün yerine getirilmesi için 01.01.1995 tarihinden itibaren, Büyükşehir Belediyeleri ile turizm faaliyetlerinin yoğun olduğu ve bu faaliyetler sonucu nüfusu, yerleşik nüfusun iki katına ulaşan belediyeler 3 yıl, nüfusu 1 milyondan fazla olan belediyeler 4 yıl, diğer belediyeler ise 5 yıl içinde atıkları ayrı toplamaya yönelik sistemlerini kurmak zorundadırlar. (1)
(1) - Bu madde'de yer alan "Yönetmeliğin 8 inci maddesinde" ibaresi R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.18 ile "Bu Yönetmeliğin 18 inci maddesinin beşinci fıkrasında" şeklinde değiştirilmiştir.
Geçici Madde 9 - (Ek: R.G.: 15.09.1998/23464'te yayımlanan Yönetmelik, m.19) Kota uygulaması ile ilgili yükümlülüklerin 1997 ve önceki yıllarda yerine getirilmemesinden dolayı, 1998 yılında depozito uygulamasına geçirilmesi gereken işletmeler yeniden kota uygulamasına tabi olurlar.
Bu işletmeler, Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 30 gün içinde 1997 yılı üretimlerini Bakanlığa bildirirler. Bakanlık bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 15 gün içinde toplamaları gereken ambalaj atığı miktarlarını işletmelere duyurur.
Bu işletmeler ile, 1998 yılında kota uygulamasına tabi işletmelerin 1998 yılı için belirlenen oranlara yıl sonuna kadar ulaşamamaları halinde; bu işletmelerin toplayamadıkları miktarlar, 1999 yılında toplamaları gereken miktarlara herhangi bir artırım yapılmaksızın eklenir.
1999 yılı sonunda, 1998 ve/veya 1999 yılı için öngörülen kotaların tamamlanamaması halinde işletmelere bu Yönetmeliğin değişik 12 nci maddesi hükümleri uygulanır.
Geçici Madde 10 - (Ek: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.6) Kota veya depozito uygulamasına tabi işletmeler adına, ambalaj atıklarını toplamak-ayırmak ve/veya geri dönüştürmek isteyen tesislerden; bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce işletmeye açılmış olanlar; en geç 30.06.2002 tarihine kadar bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin (b) bendi gereğince lisans almak üzere Bakanlığa başvurmakla yükümlüdürler. Bu tesis işletmecileri Ek-IV'deki bilgi ve belgelerle Bakanlığa başvururlar.
Bu tesislerde Bakanlıkça yapılacak incelemelerde eksikliklerin tespit edilmesi halinde; bu eksiklikler giderilinceye kadar tesisin ve eksikliğin özelliğine göre en az 6 ay en çok 1 yıl olmak üzere Bakanlıkça uygun görülecek bir süre için geçici çalışma izni verilebilir. Verilen süre gerektiğinde Bakanlıkça en fazla bir kez uzatılabilir. Bu süre içerisinde de eksikliklerini gidererek lisans alamayan tesislere, Çevre Kanunu doğrultusunda işlem yapılır.
Geçici çalışma izni sonunda, tesisin ilgili yönetmeliklerde yer alan esas ve standartlara uygun olduğunun tespit edilmesi ve işletme planının değerlendirilerek uygunluğunun saptanması hallerinde tesise Bakanlıkça lisans verilir.
Geçici Madde 11 - (Ek: R.G.: 25.04.2002/24736'da yayımlanan Yönetmelik, m.6) Kota veya depozito uygulamasına tabi işletmeler, 01.01.2003 tarihinden itibaren, bu Yönetmelikte verilen yükümlülükleri yerine getirirken Bakanlıktan geçici çalışma izni veya lisans almış toplama-ayırma ve/veya geri dönüşüm tesislerini kullanmak zorundadırlar.
Ek Geçici Madde 1 - (Ek madde: R.G.: 03.04.1991/20834'de Yayımlanan Yönetmelik) Mevcut depo ve işleme tesislerine, Yönetmelikdeki hususlara uygunluğunun sağlanması için Geçici 1 ve 2 nci maddelerde süre verilmiş olması, bunlar hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu ile bunun ek ve değişikliklerinde öngörülen idari ve cezai yaptırımların uygulanmasına engel değildir.
Ek Geçici Madde 2 - (Ek madde: R.G.: 03.04.1991/20834'de Yayımlanan Yönetmelik) Yönetmeliğin 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 ve 16 ncı maddelerinin uygulaması 01.01.1992 tarihine kadar ertelenmiştir.
Hukuki Dayanak
(1)Madde 51 - (Değişik madde numarası: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Bu Yönetmelik 9 Ağustos 1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 1 ve 3 üncü maddelerinde öngörülen amaç ve ilkeler doğrultusunda adı geçen Kanunun 8, 9, 10, 11 ve 31 inci maddeleri ile 389 sayılı Çevre Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2
nci maddesinin (a), (c), (d), (c) ve (g) bentleri ve 25 inci maddesi gereğince hazırlanmıştır.
(1) - 389 s. KHK, KHK/443 ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 52 - (Değişik madde numarası: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Bu Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 53 - (Değişik madde numarası: R.G.: 02.11.1994/22099'da Yayımlanan Yönetmelik) Bu Yönetmelik hükümlerini Müsteşarlığın bağlı olduğu Devlet Bakanı yürütür.