KÜLTÜR
VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA KANUNU
Kanun
No: 2863 Kabul Tarihi: 21 Temmuz 1983
Yayını: 23 Temmuz 1983 tarih ve 18113
sayılı Resmî Gazete
İlgili Maddeler:
Yürürlükten
kalkan ve çevreyle doğrudan ilgisi olmayan
maddeler hariç, metnin tamamı.
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun amacı; korunması
gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili tanımları
belirlemek, yapılacak işlem ve faaliyetleri düzenlemek, bu konuda gerekli
ilke ve uygulama kararlarını alacak teşkilâtın kuruluş ve görevlerini tespit
etmektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun; korunması gerekli
taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili hususları ve bunlarla
ilgili gerçek ve tüzel kişilerin görev ve sorumluluklarını kapsar.
Tanımlar ve kısaltmalar
Madde 3 - Bu kanunda geçen tanımlar
ve kısaltmalar şunlardır:
a) Tanımlar:
1- "Kültür varlıkları"; tarih öncesi
ve tarihî devirlere ait bilim, kültür, din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan
yer üstünde, yer altında veya su altındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır.
2- "Tabiat varlıkları"; jeolojik devirlerle,
tarih öncesi ve tarihî devirlere ait olup ender bulunmaları veya özellikleri
ve güzellikleri bakımından korunması gerekli, yer üstünde, yer altında veya
su altında bulunan değerlerdir.
3- "Sit"; tarih öncesinden günümüze
kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup, yaşadıkları devirlerin sosyal,
ekonomik, mimarî ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları,
önemli tarihî hadiselerin cereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat
özellikleri ile korunması gerekli alanlardır.
4- "Koruma" ve "Korunma"; taşınmaz kültür
ve tabiat varlıklarında muhafaza, bakım, onarım, restorasyon, fonksiyon değiştirme
işlemleri; taşınır kültür varlıklarında ise muhafaza, bakım, onarım ve restorasyon
işleridir.
5- "Korunma alanı"; taşınmaz kültür
ve tabiat varlıklarının muhafazaları veya tarihî çevre içinde korunmalarında
etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan alandır.
6- (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
"Değerlendirme"; kültür ve tabiat varlıklarının teşhiri, tanzimi, kullanılması
ve bilimsel yöntemlerle tanıtılmasıdır.
b) (Değişik: 3386 - 17.6.1987) Kısaltmalar:
1- "Bakanlık"; Kültür ve Turizm Bakanlığını,
2- "Koruma Yüksek Kurulu"; Kültür ve
Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunu,
3- "Koruma Kurulu"; Kültür ve Tabiat Varlıklarını
Koruma Kurulunu,
ifade eder.
Haber verme zorunluluğu
Madde 4 - Taşınır ve taşınmaz kültür
ve tabiat varlıklarını bulanlar, malik oldukları veya kullandıkları arazinin
içinde kültür ve tabiat varlığı bulunduğunu bilenler veya yeni haberdar olan
malik ve zilyedler, bunu en geç üç gün içinde, en yakın müze müdürlüğüne veya
köyde muhtara veya diğer yerlerde mülkî idare amirlerine bildirmeye mecburdurlar.
Bu gibi varlıklar, askerî garnizonlar
ve yasak bölgeler içinde bulunursa, usulüne uygun olarak üst komutanlıklara
bildirilir.
Böyle bir ihbarı alan muhtar,
mülkî amir veya bu gibi varlıklardan doğrudan doğruya haberdar olan ilgili
makamlar, bunların muhafaza ve güvenlikleri için gerekli tedbirleri alırlar.
Muhtar, aynı gün alınan tedbirlerle birlikte durumu en yakın mülkî amire;
mülkî amir ve diğer makamlar ise on gün içinde, yazı ile Kültür ve Turizm
Bakanlığına ve en yakın müze müdürlüğüne bildirir.
İhbarı alan Bakanlık ve müze
müdürü bu Kanun hükümlerine göre, en kısa zamanda gerekli işlemleri yapar.
Devlet malı niteliği
Madde 5 - Devlete, kamu kurum ve kuruluşlarına
ait taşınmazlar ile özel hukuk hükümlerine tâbi gerçek ve tüzel kişilerin
mülkiyetinde bulunan taşınmazlarda varlığı bilinen veya ileride meydana çıkacak
olan korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları Devlet
malı niteliğindedir.
Özel nitelikleri dolayısıyla
ayrı statüye tâbi tutulan mazbut ve mülhak vakıf malları bu hükmün dışındadır.
İKİNCİ BÖLÜM
Korunması Gerekli Taşınmaz
Kültür ve Tabiat Varlıkları
Korunması gerekli
taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları
Madde 6 - Korunması gerekli taşınmaz
kültür ve tabiat varlıkları şunlardır:
a) Korunması gerekli tabiat
varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar,
b) Belirlenen tarihten sonra
yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından Kültür ve Turizm Bakanlığınca
korunmalarında gerek görülen taşınmazlar,
c) Sit alanı içinde bulunan
taşınmaz kültür varlıkları,
d) Millî tarihimizdeki önemleri
sebebiyle zaman kavramı ve tescil söz konusu olmaksızın Millî Mücadele ve
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük tarihî olaylara sahne olmuş binalar
ve tespit edilecek alanlar ile Mustafa Kemal ATATÜRK tarafından kullanılmış
evler.
Ancak, Yüksek Kurulca mimarî,
tarihî, estetik, arkeolojik ve diğer önem ve özellikleri bakımından korunması
gerekli bulunmadığı karar altına alınan taşınmazlar, korunması gerekli taşınmaz
kültür varlığı sayılmazlar.
Kaya mezarlıkları, yazılı,
resimli ve kabartmalı kayalar, resimli mağaralar, höyükler, tümülüsler, ören
yerleri, akropol ve nekropoller; kale, hisar, burç, sur, tarihî kışla, tabya
ve istihkâmlar ile bunlarda bulunan sabit silahlar; harabeler, kervansaraylar,
han, hamam ve medreseler; kümbet, türbe ve kitabeler; köprüler, su kemerleri,
su yolları, sarnıç ve kuyular; tarihî yol kalıntıları, mesafe taşları, eski
sınırları belirten delikli taşlar, dikili taşlar; sunaklar, tersaneler, rıhtımlar,
tarihî saraylar, köşkler, evler, yalılar ve konaklar; camiler, mescitler,
musallalar, namazgâhlar; çeşme ve sebiller; imarethane, darphane, şifahane,
muvakkithane, simkeşhane, tekke ve zaviyeler; mezarlıklar, hazireler, arastalar,
bedestenler, kapalı çarşılar, sandukalar, siteller, sinagoglar, bazilikalar,
kiliseler, manastırlar; külliyeler, eski anıt ve duvar kalıntıları; freskler,
kabartmalar, mozaikler ve benzeri taşınmazlar; taşınmaz kültür varlığı örneklerindendir.
Tarihî mağaralar, kaya sığınaklar;
özellik gösteren ağaç ve ağaç toplulukları ile benzerleri; taşınmaz tabiat
varlığı örneklerindendir.
Tespit ve tescil
Madde 7 - (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının tespiti Bakanlıkça
doğrudan doğruya veya diğer ilgili kurum ve kuruluşların uzmanlarının yardımlarından
faydalanılarak yapılır.
Yapılacak tespitlerde, kültür
ve tabiat varlıklarının tarih, sanat, bölge ve diğer özellikleri dikkate alınır.
Devletin imkânları gözönünde tutularak, örnek durumda olan ve ait olduğu devrin
özelliklerini yansıtan yeteri kadar eser, korunması gerekli kültür varlığı
olarak belirlenir.
Korunması gerekli taşınmaz
kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili yapılan tespitler koruma kurulu kararı
ile tescil olunur.
Tespit ve tescil ile ilgili
usuller, esaslar ve kıstaslar yönetmelikte belirtilir.
Vakıflar Genel Müdürlüğünün
idaresinde veya denetiminde bulunan mazbut ve mülhak vakıflara ait taşınmaz
kültür ve tabiat varlıkları, gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan
cami, türbe, kervansaray, medrese, han, hamam, mescit, zaviye, sebil, mevlevihane,
çeşme ve benzeri korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının
tespiti, envanterlenmesi Vakıflar Genel Müdürlüğünce yapılır.
Tescil kararlarının ilanı,
tebliği ve tapu kütüğüne işlenmesi ile ilgili hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Korunma alanı ile ilgili
karar alma yetkisi
Madde 8 - Yedinci maddeye göre tescil
edilen korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarının
tespiti ve bu alanlar içinde inşaat ve tesisat yapılıp yapılamayacağı konusunda
karar alma yetkisi Bölge Kurullarına aittir. Bölge Kurullarının kararına 61
inci maddenin ikinci fıkrasına göre itiraz edilebilir.
Korunma alanlarının tespitinde,
korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunması, görünümlerinin
ve çevreleri ile uyumlarının muhafazası için yeteri kadar korunma alanına
sahip olmaları dikkate alınır. Bu hususlarla ilgili esaslar, Kültür ve Turizm
Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte belirtilir.
İzinsiz müdahale ve kullanma
yasağı
Madde 9 - (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma kurullarınca alınan
kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarında,
her çeşit inşaî ve fizikî müdahalede bulunmak, bunları yeniden kullanıma açmak
veya kullanımlarını değiştirmek yasaktır. Onarım, inşaat, tesisat, sondaj,
kısmen veya tamamen yıkma, kazı veya benzeri işler inşaî ve fizikî müdahale
sayılır.
Yetki ve yöntem
Madde 10 - Her kimin mülkiyetinde veya
idaresinde olursa olsun, taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını
sağlamak için gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve bunların her türlü denetimini
yapmak, Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir.
Türkiye Büyük Millet Meclisinin
idare ve kontrolünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarının korunması, Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca yerine getirilir. Bu korunmanın sağlanmasında,
gerektiğinde Kültür ve Turizm Bakanlığının teknik yardımı ve işbirliği sağlanır.
Millî Savunma Bakanlığının
idare ve denetiminde veya sınır boyu ve yasak bölgede bulunan kültür ve tabiat
varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi, Millî Savunma Bakanlığınca yerine
getirilir. Bu korunmanın sağlanması, Millî Savunma Bakanlığı ile Kültür ve
Turizm Bakanlığı arasında düzenlenecek protokol esaslarına göre yürütülür.
(Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde veya denetiminde bulunan mazbut ve
mülhak vakıflara ait taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile gerçek ve tüzel
kişilerin mülkiyetinde bulunan cami, türbe, kervansaray, medrese, han, hamam,
mescit, zaviye, mevlevihane, çeşme ve benzeri kültür varlıklarının korunması
ve değerlendirilmesi koruma kurulları kararı alındıktan sonra, Vakıflar Genel
Müdürlüğünce yürütülür.
Diğer kamu kurum ve kuruluşlarının
mülkiyetinde bulunan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunma ve değerlendirilmesi,
bu Kanun hükümlerine uygun olarak kendileri tarafından sağlanır.
Kamu kurum ve kuruluşlarının
mülkiyetinde bulunan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması, bu
kuruluşların bütçelerine her yıl bu maksatla konacak ödeneklerle yapılır.
Bu hizmetlerin yerine getirilmesi
için, Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesine her yıl yeteri kadar ödenek konur.
Kültür ve Turizm Bakanlığınca
kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla, vakıf
kurulabilir.
(Ek fıkra: 3386 - 17.6.1987)
Araştırma, kazı ve sondaj yapılan alanların korunması ve değerlendirilmesi
Bakanlığa aittir.
Hak ve sorumluluk
Madde 11 - Taşınmaz kültür ve tabiat
varlıklarının malikleri bu varlıkların bakım ve onarımlarını Kültür ve Turizm
Bakanlığının bu Kanun uyarınca bakım ve onarım hususunda vereceği emir ve
talimata uygun olarak yerine getirdikleri sürece, bu Kanunun bu konuda maliklere
tanıdığı hak ve muafiyetlerden yararlanırlar. Ancak, korunması gerekli kültür
ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanları, zilyedlik yoluyla iktisap
edilemez.
Malikler bu varlıkların üzerindeki
mülkiyet haklarının tabiî icabı olan ve bu Kanunun hükümlerine aykırı bulunmayan
bütün yetkilerini kullanabilirler.
Bu Kanunun belirlediği bakım
ve onarım sorumluluklarını yerine getirmekte aczi olanların mülkleri, usulüne
göre kamulaştırılır. Mazbut veya mülhak vakıf varlıkları bu hükme tâbi değildir.
Kültür ve Turizm Bakanlığının
uygun görmesi ile, Vakıflar Genel Müdürlüğü, il özel idareleri, belediyeler
ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, yukarıda sözü geçen maliklere lüzum görülen
hallerde, taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının koruma, bakım ve onarımlarına,
teknik eleman ve ödenekleri ile yardımda bulunabilirler.
Korunması gerekli taşınmaz
kültür varlıklarının onarımına katkı fonu
Madde 12 - Özel hukuka tâbi gerçek ve
tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının;
korunması, bakım ve onarımı için Kültür ve Turizm Bakanlığınca aynî, nakdî
ve teknik yardım yapılır ve kredi verilir.
Bu amaçla, bir Devlet bankasında
açılacak özel bir hesapta ve Kültür ve Turizm Bakanlığı emrinde "Korunması
Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının Onarımına Katkı Fonu" kurulur. Bu fonun
ita amiri Kültür ve Turizm Bakanıdır.
Bu fonun gelirleri, her yıl
Devlet Bütçesinden ayrılacak ödenekler ile bu fondan verilecek kredilerin
faizlerinden oluşur.
Kültür ve Turizm Bakanlığınca
yapılacak aynî, nakdî ve teknik yardımlar, fondan yapılacak harcamalar ve
verilecek kredilerle ilgili usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Devir yasağı
Madde 13 - Hazineye ve diğer kamu kurum
ve kuruluşlarına ait olup, usulüne göre tescil ve ilân olunan, her çeşit korunması
gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı ile bunlara ait korunma sınırları
dahilindeki taşınmazlar, Kültür ve Turizm Bakanlığının izni olmadan, gerçek
ve tüzel kişilere satılmaz, hibe edilemez.
Kullanma
Madde 14 - Korunması gerekli taşınmaz
kültür ve tabiat varlıklarının intifa haklarının, belirli sürelerle kamu hizmetlerinde
kullanılmak üzere, Devlet dairelerine, kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu menfaatine
yararlı millî derneklere bırakılması veya gerçek ve tüzel kişilere kiraya
verilmesi, Kültür ve Turizm Bakanlığının iznine tâbidir.
Anılan varlıklardan, Vakıflar
Genel Müdürlüğünün yönetim ve denetiminde bulunan mazbut ve mülhak vakıflarla,
7044 sayılı Aslında Vakıf Olan Tarihî ve Mimarî Kıymeti Haiz Eski Eserlerin
Vakıflar Umum Müdürlüğüne Devrine Dair Kanunla yönetimi Vakıflar Genel Müdürlüğüne
devredilen vakıf mallarının kamu hizmetlerinde kullanılmak üzere, Devlet dairelerine,
kamu kurum ve kuruluşlarına ve kamu yararına çalışan millî derneklere, belirli
sürelerle, intifa haklarının bırakılması veya gerçek ve tüzel kişilerce karakterine
uygun kullanılmak şartı ile kiraya verilmesi,Vakıflar Genel Müdürlüğünün yetkisindedir.
Yukarıda belirlenen korunması
gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını kullananlar, bunların bakım,
onarım ve restorasyon işlerini bu Kanunda belirlenen esaslara göre yapmak
ve bunun için gerekli masrafları karşılamakla yükümlüdürler.
Kamulaştırma
Madde 15 - Taşınmaz kültür varlıkları
ve bunların korunma alanları, aşağıda belirlenen esaslara göre kamulaştırılır:
a) Kısmen veya tamamen gerçek
ve tüzel kişilerin mülkiyetine geçmiş olan korunması gerekli taşınmaz kültür
ve tabiat varlıkları ile korunma alanları Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak
programlara uygun olarak kamulaştırılır. Bu maksat için, Kültür ve Turizm
Bakanlığı bütçesine yeterli ödenek konur.
(Ek Fıkra: 3386 - 17.6.1987)
Koruma amaçlı imar planında kültürel amaçlara ayrılan tescilli yapıların,
bu amaçla onarılıp değerlendirilmesi kaydıyla koruma kurullarının kararı ve
Bakanlığın tasdiki ile belediyelerce kamulaştırılması yapılabilir. Maksadına
uygun kamulaştırma yapılmadığı tespit edildiği takdirde yetki geri alınır.
b) Menşei vakıf olup da çeşitli
sebeplerle kısmen veya tamamen gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetine geçen
korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve bunların korunma
alanlarının kamulaştırılmaları, Vakıflar Genel Müdürlüğünce yapılır. Bu maksat
için Vakıflar Genel Müdürlüğü bütçesine yeteri kadar ödenek konur.
c) Korunması gerekli taşınmaz
kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanları, imar planında yola, otoparka,
yeşil sahaya rastlıyorsa bunların belediyelerce; sair kamu kurum ve kuruluşlarının
bakım ve onarımı ile görevli oldukları veya kullandıkları bu gibi kültür varlıklarının
korunma alanlarının ise, bu kurum ve kuruluşlarca, kamulaştırılması esastır.
d) Kamulaştırmalarda bedel
takdirinde, taşınmaz kültür varlıklarının eksiklik, enderlik ve sanat değeri
dikkate alınmaz.
e) (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Kamulaştırma işlemleri, bu Kanun hükümleri ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun
bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerine göre yapılır.
f) (Ek: 3386 - 17.6.1987) Sit
alanı olması nedeni ile kesin inşaat yasağı getirilmiş korunması gerekli taşınmaz
kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu parseller, malikinin başvurusu üzerine
bir başka hazine arazisi ile değiştirilebilir. Üzerinde bina, tesis var ise,
malikinin başvurusu üzerine rayiç bedeli 2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesi
hükümlerine göre belirlenerek ödeme yapılır.
Bu hükümle ilgili usul ve esaslar
yönetmelikle belirlenir.
Ruhsatsız yapı
yasağı
Madde 16 - Korunması gerekli taşınmaz
kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında ruhsatsız olarak
inşaat yapmak yasaktır. Buralarda ruhsatsız olarak yapılacak inşaatlar ile,
koruma amaçlı imar planlarında, plana; sitlerde, sit şartlarına aykırı olarak
inşa edilen yapılar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılır.
Sit geçiş dönemi
- koruma amaçlı imar planı - kısmî plan değişikliği
Madde 17 - (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Bir alanın koruma kurulunca sit alanı olarak ilanı, bu alandaki imar planı
uygulamasını durdurur. Yapılanma hakları ile ilgili müktesep haklar yönetmelikle
belirlenir. Koruma amaçlı imar planı yapılıncaya kadar, koruma kurulu tarafından
bir ay içinde geçiş dönemi yapı şartları belirlenir. İlgili valilikler ve
belediyeler anılan koruma amaçlı imar planını en geç bir yıl içinde koruma
kuruluna değerlendirmek üzere vermek zorundadırlar.
Koruma kurulunca uygun görülerek,
belediye veya valilikçe, onaylanan koruma amaçlı imar planının yürürlüğe girmesi
ile geçiş dönemi yapı şartları ayrıca karar almaya gerek kalmadan kalkar.
Koruma amaçlı imar planlarının,
korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları bakımından kısmen değiştirilmesi;
ilgili kuruluşlarca gerekli görüldüğü ve bu hususta koruma kurulu kararı alındığı
takdirde, koruma kurulu ilgili belediyeye ve ayrıca ilgili kurum ve kuruluşlara
yazı ile bildirir.
Değişiklik teklifi bu tebligattan
sonra en geç bir ay içinde belediye meclisince karara bağlanır. Bu süre içinde
gereken karar alınmadığı takdirde belediye meclisi kararına lüzum kalmaksızın
koruma kurullarınca karara bağlanan hususlarda değişiklik teklifi kesinleşir.
Belediyeler plan hazırlık safhasında
gerektiğinde Bakanlıktan teknik yardım isteyebilirler.
Yapı esasları
Madde 18 - (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının gruplandırılması, maliklerinin
müracaat tarihinden itibaren üç ay içinde koruma kurulunca yapılır. Gruplandırılan
taşınmaz kültür varlıkları, tapu kütüğünün beyanlar hanesine kaydedilir. Gruplandırma
yapılmadıkça, onarım ve yapı esasları belirlenemez.
Mahallî idareler, taşınmaz
kültür varlığı parselinde, ek veya eklenti suretiyle yapılacak veya yeni inşa
edilecek yapılara ait koruma kurulunca verilen kararlarda veya onaylanmış
kültür varlığı projelerinde değişiklik yapamazlar. Ancak, inşa edilecek yapının
fen ve sağlık şartlarının mevzuata uygunluğunu kontrol ederler.
Korunması gerekli taşınmaz
kültür varlığı parselleri, taşınmaz kültür varlıklarının mahiyetine tesir
edecek şekil ve surette ayrılamaz ve birleştirilemez.
Maliklerin izin verme yükümlülüğü
Madde 19 - Taşınmaz kültür ve tabiat
varlıklarının malikleri, Kültür ve Turizm Bakanlığınca görevlendirilmiş uzmanlara,
gerektiği zaman, varlığın kontrolü, incelenmesi, harita, plan ve rölevesinin
yapılması, fotoğraflarının çekilmesi, kalıplarının çıkarılması için izin vermeye
ve gereken kolaylığı göstermeye mecburdurlar. Ancak, görevliler konut dokunulmazlığı
ve aile mahremiyetini ihlâl etmeyecek tarzda faaliyetlerini yürütürler.
Taşınmaz kültür
varlıklarının nakli
Madde 20 - Taşınmaz kültür varlıkları
ve parçalarının, bulundukları yerde korunmaları esastır. Ancak, bu taşınmaz
kültür varlıklarının başka bir yere nakli zorunluluğu varsa veya özellikleri
itibariyle nakli gerekli ise, Yüksek Kurul veya ilgili Bölge Kurulunun uygun
görüşü ve gereken emniyet tedbirleri alınmak suretiyle Kültür ve Turizm Bakanlığınca
istenilen yere nakledilebilir. Kültür varlığının nakli dolayısıyla taşınmazın
maliki bir zarara maruz kalmışsa, Kültür ve Turizm Bakanlığınca oluşturulacak
bir komisyonun tespit edeceği tazminat zarar görene ödenir.
İstisnalar ve muafiyetler
Madde 21 - (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bakım, onarım, restorasyon, değerlendirme,
muhafaza ve nakil işleri ile bu maksatla hazırlanacak projelerin yapılması
ve arkeolojik kazılarda kullanılacak âletlerin alımı hakkında 2886 sayılı
Devlet İhale Kanunu ile 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu uygulanmaz.
Birinci fıkranın uygulanmasına
dair usul ve esaslar bir yönetmelikle belirlenir.
Tapu kütüğüne "korunması gerekli
taşınmaz kültür varlığıdır" kaydı konulmuş olan ve I nci ve II nci grup olarak
gruplandırılmış bulunan taşınmaz kültür varlıkları ile arkeolojik sit alanı
ve doğal sit alanı olmaları nedeniyle üzerlerine kesin yapılanma yasağı getirilmiş
taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları olan parseller her türlü vergi, resim
ve harçtan muaftır.
Kültür varlıklarının korunması
maksadıyla tespit, proje, bakım, onarım, restorasyon ve kazı ile müzelerin
güvenliği için kullanılmak şartıyla, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Milli Savunma
Bakanlığı, Bakanlıkça ve Vakıflar Genel Müdürlüğünce dışarıdan getirilecek
her türlü araç, gereç, makine, teknik malzeme ve kimyevî maddeler ile altın
ve gümüş varak, her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
Koruma kurulları kararına uygun
olarak bu taşınmaz kültür varlıklarında yapılan onarım ve inşaat işleri Belediye
Gelirleri Kanunu gereğince alınacak vergi, harç ve harcamalara katılma paylarından
müstesnadır.
Muafiyetler
Madde 22 - (17 Haziran 1987 tarih ve
3386 sayılı Kanunun 18 inci maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.)
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Korunması Gerekli Taşınır
Kültür ve Tabiat Varlıkları
Korunması gerekli taşınır
kültür ve tabiat varlıkları
Madde 23 - Korunması gerekli taşınır
kültür ve tabiat varlıkları şunlardır:
a) (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Jeolojik, tarih öncesi ve tarihî devirlere ait; jeoloji, antropoloji, prehistorya,
arkeoloji ve sanat tarihi açılarından belge değeri taşıyan ve ait oldukları
dönemin sosyal, kültürel, teknik ve ilmî özellikleri ile seviyesini yansıtan
her türlü kültür ve tabiat varlıkları,
Her çeşit hayvan ve bitki fosilleri,
insan iskeletleri, çakmak taşları (sleks), volkan camları (obsidyen), kemik
veya madeni her türlü aletler, çini, seramik, benzeri kab ve kacaklar, heykeller,
figürinler, tabletler, kesici, koruyucu ve vurucu silâhlar, putlar (ikon),
cam eşyalar, süs eşyaları (hülliyat), yüzük taşları, küpeler, iğneler, askılar,
mühürler, bilezik ve benzerleri, maskeler, taşlar (diadem), deri, bez, papirus,
parşümen veya madde üzerine yazılı veya tasvirli belgeler, tartı araçları,
sikkeler, damgalı veya yazılı levhalar, yazma veya tezhipli kitaplar, minyatürler,
sanat değerini haiz gravür, yağlı boya veya sulu boya tablolar, muhallefat
(religue'ler), nişanlar, madalyalar, çini, toprak, cam, ağaç, kumaş ve benzeri
taşınır eşyalar ve bunların parçaları,
.............
b) Millî tarihimizdeki önemleri
sebebiyle, Millî Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuna ait tarihî
değer taşıyan belge ve eşyalar, Mustafa Kemal ATATÜRK'e ait zâti eşya, evrak,
kitap, yazı ve benzeri taşınırlar.
Yönetim ve gözetim
Madde 24 - (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Devlet malı niteliğini taşıyan korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat
varlıklarının Devlet elinde ve müzelerde bulundurulması ve bunların korunup
değerlendirilmeleri Devlete aittir. Bu gibi varlıklardan gerçek ve tüzel kişilerin
ellerinde bulunanlar, değeri ödenerek Bakanlık tarafından satın alınabilir.
23 üncü maddenin (a) bendinde
belirtilen etnografik mahiyetteki kültür varlıklarının yurt içinde alımı,
satımı ve devri serbesttir. Alımı satımı serbest bırakılacak etnografik eserlerin
hangi devirlere ait olacağı ve diğer nitelikleri ile kayıt ve tescil şartları
bir yönetmelikle belirlenir.
Millî mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti
tarihi ve Atatürk'e ait korunması gerekli taşınır kültür varlıkları, Bakanlık,
Milli Savunma Bakanlığı veya Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu'nca
satın alınabilir.
Ancak, bu tip eserlerden her
ne suretle olursa olsun yurt dışına çıkarılacakların kontrolu, Bakanlığa bağlı
müzelerce yapılabileceği gibi bazı gümrük çıkış kapılarında bulundurulacak
ihtisas elemanlarınca da yapılabilir. Hangi kapılarda ihtisas elemanı bulundurulacağı
bir yönetmelikle belirlenir.
Yapılan kontrol sonunda bu
tip eserlerden yurt dışına çıkmasında sakınca görülenler tesbit edilerek değerlendirilmeleri
yurt içinde yapılmak şartıyla, sahiplerine iade edilirler.
Bu maddede belirtilen ve alım
satımı serbet bırakılan eserlerde Devletin rüçhan hakkı mahfuzdur.
Müzelere alınma
Madde 25 - Dördüncü maddeye göre Kültür
ve Turizm Bakanlığına bildirilen taşınır kültür ve tabiat varlıkları ile 23
üncü maddede belirlenen korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıkları,
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından bilimsel esaslara göre tasnif ve tescile
tâbi tutulurlar. Bunlardan Devlet müzelerinde bulunması gerekli görülenler,
usulüne uygun olarak müzelere alınırlar.
Korunması gerekli taşınır kültür
ve tabiat varlıklarının tasnifi, tescili ve müzelere alınmaları ile ilgili
kıstaslar, usuller ve esaslar yönetmelikte belirlenir.
Türk askerî tarihini ilgilendiren
her türlü silâh ve malzemenin bulundukları veya ihbar edildikleri yerde, tarihî
niteliklerinin araştırılması, incelenmesi ve değerlendirilmesi Genelkurmay
Başkanlığınca yapılır.
Tasnif ve tescil dışı bırakılan
ve müzelere alınması gerekli görülmeyenler, sahiplerine bir belge ile iade
olunurlar. Belge ile iade olunan kültür varlıkları üzerinde, sahipleri her
türlü tasarrufta bulunabilirler. Bir yıl içinde sahipleri tarafından alınmayanlar,
müzelerde saklanabilir veya usulüne uygun olarak Devletçe satılabilir.
Müze, özel müze ve koleksiyonculuk
Madde 26 - Bu Kanunun kapsamına giren
kültür ve tabiat varlıklarına ait müzelerin kurulması, geliştirilmesi Kültür
ve Turizm Bakanlığının görevlerindendir.
Bakanlıklar, kamu kurum ve
kuruluşları, gerçek ve tüzel kişilerle vakıflar, Kültür ve Turizm Bakanlığından
izin almak şartıyla, kendi hizmet konularının veya amaçlarının gerçekleştirilmesi
için her çeşit kültür varlığından oluşan koleksiyonlar meydana getirebilir
ve müzeler kurabilirler. Ancak, gerçek ve tüzel kişilerle vakıflar tarafından
kurulacak müzelerin faaliyet konuları ve alanları, yapılacak başvuruda beyan
olunan istekleri değerlendirerek, Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilecek
izin belgesinde belirlenir.
Gerçek ve tüzel kişilerce kurulacak
müzeler, Kültür ve Turizm Bakanlığının izin belgesinde belirlenen konu alanlarına
inhisar etmek şartı ile, taşınır kültür varlığı bulundurabilir ve teşhir edebilirler.
Bu müzeler de, taşınır kültür varlıklarının korunması hususunda Devlet müzeleri
statüsündedirler.
Anılan müzelerin kuruluş amacı,
görevi ve yönetim şekil ve şartları ile, gözetim ve denetimi yönetmelikle
belirlenir.
Devlet müzeleri içerisinde
özel bir ihtisas ve araştırma müzeleri olan askerî müzelerin ku-rulması, yaşatılması,
malzemenin ve uğraş konularının tayin ve tespiti Genelkurmay Başkanlı-ğına
aittir. Bu müzelerin görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma düzenleri,
Milli Savunma Bakanlığının, Kültür ve Turizm Bakanlığıyla birlikte hazırlayacağı
bir yönetmelikte belirtilir.
Gerçek ve tüzel kişiler, Kültür
ve Turizm Bakanlığınca verilecek izin belgesiyle korunması gerekli taşınır
kültür varlıklarından oluşan koleksiyonlar meydana getirebilirler.
Koleksiyoncular faaliyetlerini,
Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirmek ve yönetmelik gereğince, taşınır kültür
varlıklarını envanter defterine kaydetmek zorundadırlar.
Koleksiyoncular, ilgili müzeye
tescil ettirerek, koleksiyonlarındaki her türlü eseri onbeş gün önce Kültür
ve Turizm Bakanlığına haber vermek şartı ile kendi aralarında değiştirebilir
veya satabilirler. Satın almada öncelik Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir.
Kültür varlığı ticareti
Madde 27 - Yirmibeşinci madde gereğince
tasnif ve tescil dışı bırakılan ve Devlet müzelerine alınması gerekli görülmeyen
taşınır kültür varlıklarının ticareti, Kültür ve Turizm Bakanlığının izni
ile yapılır.
Bu ticareti yapmak isteyenler,
Kültür ve Turizm Bakanlığından ruhsatname almak zorundadırlar. Bu ruhsatnameler
üç yıl için geçerlidir. Bu sürenin bitiminden bir ay önce ruhsatname yenilenebilir.
Bu Kanun hükümlerine aykırı hareket edenlerin ruhsatnameleri, süresine bakılmaksızın
iptal edilir.
İkametgâhını ticarethane
olarak gösterme yasağı
Madde 28 - Kültür varlığı ticareti yapanlar
belli bir ticaret yeri göstermek mecburiyetindedir. Ancak, ikametgâhlarını
hiçbir zaman, ticarethane veya depo olarak gösteremezler.
Ticarethane ve depoların
kontrolü
Madde 29 - Kültür varlığı ticareti yapanların
işyerleri ve depoları yönetmelikte belirlenen esaslar dahilinde Kültür ve
Turizm Bakanlığı yetkililerince denetlenir.
Haber verme zorunluluğu
Madde 30 - Kamu kurum ve kuruluşları
(Belediyeler ve il özel idareleri dahil), vakıflar, gerçek ve tüzel kişiler
satacakları eşya ve terekeler arasında bulunan veya yapacakları müzayedelerdeki
satışlara konu olan taşınır kültür ve tabiat varlıkları ile koleksiyonları,
önce Devlet müzelerine haber vermeye ve göstermeye mecburdurlar. Kültür ve
Turizm Bakanlığı, kültür ve tabiat varlıklarından meydana getirilen koleksiyonları
kuracağı komisyonun takdir edeceği bedel üzerinden satın alabilir. Bunlardan
hazineye intikal etmiş olup da müze koleksiyonlarına girmesi lüzumlu görülenler,
Devlet Ayniyat Yönetmeliği hükümlerine göre, Kültür ve Turizm Bakanlığına
devrolunurlar.
Birinci fıkrada sözü edilen,
kamu kurumu ve kuruluşları, vakıflar, gerçek ve tüzel kişiler satacakları
eşya ve terekeler arasında bulunan veya yapacakları müzayedelerdeki satışlara
konu olan askerî tarihimize ait kültür varlıkları ile silah ve askerî malzeme
koleksiyonlarını Genelkurmay Başkanlığına haber vermeye ve göstermeye mecburdurlar.
Bu kültür varlık-larından hazineye intikal etmiş olup askerî müzelerin koleksiyonlarına
girmesi lüzumlu görü-lenler Devlet Ayniyat Yönetmeliği hükümlerine göre Millî
Savunma Bakanlığına devrolunurlar.
Sikkeler
Madde 31 - (17 Haziran 1987 tarih ve
3386 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.)
Yurt dışına çıkarma yasağı
Madde 32 - Yurt içinde korunması gerekli
taşınır kültür ve tabiat varlıkları yurt dışına çıkarılamaz. Ancak, millî
çıkarlarımız dikkat alınarak, bunların her türlü hasar, zarar, tehdit veya
tecavüz ihtimaline karşı, gideceği ülke makamlarından teminat almak ve sigortalanmak
şartı ile, yurt dışında geçici olarak sergilendikten sonra geri getirilmelerine;
Kültür ve Turizm Bakanlığınca teşkil edilecek yükseköğretim kurumlarının Arkeoloji
ve Sanat Tarihi bilim dallarının başkanlarından oluşan bilim kurulunun kararı
ve Kültür ve Turizm Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca karar
verilir.
Türkiye'deki kordiplomatik
mensupları, Türkiye'ye girişlerinde beyan ederek beraberle-rinde getirdikleri
yabancı kökenli kültür varlıklarını, çıkışlarında beraberlerinde götürebilirler.
Yurt dışına geçici olarak sergilenmek
üzere kültür ve tabiat varlıkları gönderilmesi esasları ile, Türkiye'deki
kordiplomatik mensuplarının beraberlerinde getirdikleri bu tür varlıkların
giriş ve çıkışlarında yapılacak işlemler, istenecek belgeler ve ilgili diğer
hususlar Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve Dışişleri
Bakanlığının birlikte düzenleyecekleri yönetmelikte belirtilir.
Yurt dışından getirme
Madde 33 - Yurt dışından kültür varlığı
getirmek serbesttir.
Kopya çıkarma
Madde 34 - Kültür ve Turizm Bakanlığına
bağlı ören yerleri ve müzelerdeki taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının
öğretim, eğitim, bilimsel araştırma ve tanıtma amacı ile fotoğraflarının ve
filmlerinin çekilmesi, montaj ve kopyalarının çıkartılması Kültür ve Turizm
Bakanlığının iznine bağlıdır.
Bu hususlarla ilgili esaslar, yönetmelikte
tespit olunur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Araştırma, Sondaj, Kazı ve
Define Arama
Araştırma, sondaj ve kazı
izni
Madde 35 - Bu Kanun hükümlerine tâbi,
taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını meydana çıkarmak üzere,
araştırma, sondaj ve kazı yapma hakkı, sadece Kültür ve Turizm Bakanlığına
aittir.
Bilimsel ve malî yeterliği
Kültür ve Turizm Bakanlığınca takdir ve kabul olunan Türk ve yabancı heyet
ve kurumlara araştırma izni, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından; sondaj
ve kazı yapma izni Kültür ve Turizm Bakanlığının teklifi üzerine, Bakanlar
Kurulu kararı ile verilir. Kültür ve Turizm Bakanlığı elemanları veya bu Bakanlıkça
görevlendirilecek Türk bilim adamları tarafından yapılacak araştırma, sondaj
ve kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığının iznine bağlıdır. Askerî yasak bölgelerde
yapılacak araştırma, sondaj ve kazı için gerekli ruhsatname, Genelkurmay Başkanlığının
iznini müteakip, sözü geçen heyet ve kurumların göstereceği uzmanlar adına
düzenlenir. Kültür ve Turizm Bakanlığınca haklı görülebilecek sebep olmadıkça
heyet ve kurumlar ruhsatnamedeki üyelerini değiştiremezler.
Su altında korunması gerekli
kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu bölgeler, ilgili kurum ve kuruluşlarla
işbirliği yapılarak Kültür ve Turizm Bakanlığınca tespit edilir ve Bakanlar
Kurulu kararı ile yayımlanır. Bu bölgelerde, sportif amaçlı dalış yapmak yasaktır,
ikinci fıkra hükümlerine göre izin almak şartıyla araştırma ve kazı yapılabilir.
Maliklerin mülkleri içinde
yapılacak kazılar
Madde 36 - Taşınmaz kültür varlığı sahiplerinin
kendi mülkleri içinde kültür varlığı aramak maksadı ile araştırma, sondaj
ve kazı yapmaları da bu Kanunun 35 ve 41 inci maddeleri hükümlerine tâbidir.
Kazı izninde usul
Madde 37 - Aynı kazı heyetine veya şahsa,
aynı süre içinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca yapılan kurtarma kazıları dışında,
birden fazla yerde kazı ve sondaj izni verilemez. İzin verilmesi, araştırma,
sondaj ve kazının yapılması, elde edilecek kültür ve tabiat varlıklarının
muhafaza şartları, bu eserler üzerinde araştırma, sondaj ve kazı sahiplerine
tanınacak diğer haklar bir yönetmelikte tespit olunur.
Kazı izninin devredilemeyeceği
Madde 38 - Türk ve yabancı bilim kurumlarına
veya onların adına hareket eden kişilere verilen kazı ve sondaj ruhsatnameleri
ile araştırma izni, Kültür ve Turizm Bakanlığının izni olmadan devredilemez.
Bu iş için bir başkası tevkil olunamaz.
Araştırma, sondaj ve kazı
izninin hükümsüzlüğü
Madde 39 - Kültür ve Turizm Bakanlığınca
kabul edilen haklı bir sebep gösterilmeden, ruhsatname tarihinden itibaren,
en çok altı ay içinde başlanılmayan araştırma, kazı ve sondajlara ait izin
ve ruhsatnameler, hükümsüz sayılır. Araştırma, sondaj ve kazı çalışmaları,
makul bir sebep gösterilmeksizin iki aydan fazla tatil edilemez. Bu süreyi
geciktirenlerin izin ve ruhsatnameleri iptal edilmiş sayılır. Ayrıca, bu Kanun
hükümlerine aykırı hareket edenlerin ruhsatnameleri iptal edilir ve bu gibilere,
daha sonra izin ve ruhsat verilmez.
Araştırma, sondaj ve kazı
izninde süre
Madde 40 - Kazı ve sondaj ruhsatnameleri
ile araştırma izni bir yıl için geçerlidir. Ruhsatname ve izin süresinin sonunda
heyet başkanı kazıya, sondaj ve araştırmaya devam edildiğini, yazılı olarak
bildirdiği takdirde, bu hak her yıl müracaat şartı ile gelecek yıllarda da
müracaatçı için saklı tutulur.
Kazıdan çıkan eserlerin müzelere
nakli
Madde 41 - Kazılarda meydana çıkan bütün
taşınır kültür ve tabiat varlıkları, kazı yapan heyet ve kurumlar tarafından
her yıl yapılan kazı sonunda Kültür ve Turizm Bakanlığının göstereceği Devlet
müzesine naklolunur. Kazı ve sondaj araştırmalarında elde edilen insan ve
hayvan iskeletleri ile bütün fosiller, Kültür ve Turizm Bakanlığınca uygun
görüldüğü takdirde, tabiat tarihi müzeleri ile üniversitelere veya ilgili
diğer Türk bilim kurumlarına verilebilir. Ayrıca, kazı ve sondaj araştırmalarında
elde edilen askerî tarihle ilgili her türlü taşınır kültür varlığı, Genelkurmay
Başkanlığının uygun görüşü ile, Kültür ve Turizm Bakanlığınca askerî müzelere
devredilir.
Zarar vermede tazminat yükümlülüğü
Madde 42 - Kazı ve sondaj izni alanlar,
bu çalışmayı sahipli arazide yaptıkları takdirde, kazı, sondaj ve araştırma
bölgesindeki arazi sahiplerinin zararlarını tazmin ile yükümlüdürler. Arazi
sahipleri Kültür ve Turizm Bakanlığının oluşturacağı komisyonca takdir edilecek
tazminat karşılığında, kazı ve sondaj veya araştırmaya izin vermeye mecburdurlar.
Bu gibi yerler, gerektiğinde
Kültür ve Turizm Bakanlığınca kamulaştırılabilir. Yabancı bilim kurumlarınca
yapılan kazılarda, bu kamulaştırmanın bedeli kazı sahipleri tarafından ödenir.
Hazine adına tescil edilecek yerin kamulaştırma bedelinin takdirinde genel
kamulaştırma hükümleri uygulanır. Bu madde gereğince ödenecek tazminat ve
kamulaştırma bedellerinin takdirinde, kazı, sondaj ve araştırma faaliyetlerinden
önce, mevcut kültür ve tabiat varlıklarının eskilik, enderlik ve sanat değeri
ile, bu faaliyetler sonucu bulunan kültür varlıklarının değeri, dikkate alınmaz.
..........
Giderler
Madde 44 - Kazı, sondaj ve araştırma
yapılan saha ile, kazı, sondaj ve araştırmadan çıkan kültür varlıklarının
yerinde korunmasını sağlamak maksadıyla, kazı yerinde geçici olarak çalıştırılacak
bekçilerin ücret ve masrafları ile kazı yerinin eski haline getirilmesinin
gerektirdiği giderleri karşılamak, kazı sırasında meydana gelebilecek zararları
tazmin ve bunlarla ilgili bütün giderler, düzenlenecek yönetmeliğe göre, Kültür
ve Turizm Bakanlığı tarafından ruhsat verme veya süre uzatma sırasında, kazı
sahiplerinden tahsil edilerek emaneten mal sandığına yatırılan paralardan
ödenir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından finanse edilen konularda, gider
karşılıklarının mal sandığına yatırılması zorunlu değildir.
Koruma ve çevre
düzenlemesi
Madde 45 - Kültür ve Turizm Bakanlığının
izni ile yapılan kazılarda ortaya çıkan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının
bakım, onarım ve çevre düzenlemeleri ile taşınır kültür ve tabiat varlıklarının
bakım ve onarımları kazı başkanlığınca yapılır.
Araştırma, kazı ve sondajların
geçici olarak veya tamamen durdurulması
Madde 46 - Bu Kanun hükümlerine aykırı
olarak yapılan kazı, sondaj ve araştırmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığınca
geçici olarak veya tamamen durdurulur.
..........
Araştırma, kazı ve sondaj
izin yasağı
Madde 49 - Türkiye'deki elçilikler ve
konsolosluklar mensuplarına, araştırma, kazı ve sondaj izni verilmez.
Define arama
Madde 50 - Define aramak isteyenlere,
bu Kanunun 6 ncı maddesinde korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı
olarak belirtilen yerler ile tespit ve tescil edilen sit alanları ve mezarlıklar
dışında, Kültür ve Turizm Bakanlığınca define arama ruhsatnamesi verilebilir.
Define aramak isteyenlere aynı
süre içinde birden fazla yerde arama izni verilemez. Define arama izni, başkalarına
devredilemez. Bu iş için bir başkası tevkil olunamaz.
Define aramada, Kültür ve Turizm
Bakanlığından ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarından temsilci olarak gönderileceklerin
yolluk ve yevmiyeleri ile zarurî giderleri arayıcı tarafından karşılanır.
Bu iş için gerekli olan ödenek, Bakanlıkça, define arayıcısından peşinen tahsil
edilip bir Devlet bankasına yatırılır.
Arama ruhsatının verilmesi,
define arayıcıdan istenecek belgeler, aramanın yapılması, çıkan defineden
arayıcıya tanınacak haklar, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Maliye Bakanlığının
birlikte düzenleyeceği yönetmelikte belirtilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kültür ve Tabiat Varlıklarını
Koruma Yüksek Kurulu ile Koruma Kurulları
Kuruluş, görev,
yetki ve çalışma şekli
Madde 51 - (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Yurtiçinde bulunan ve bu Kanun kapsamına giren korunması gerekli taşınmaz
kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili hizmetlerin bilimsel esaslara göre
yürütülmesini sağlamak üzere, Bakanlığa bağlı "Kültür ve Tabiat Varlıklarını
Koruma Yüksek Kurulu" ile Bakanlıkça belirlenecek bölgelerde "Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Kurulları" kurulur.
Kültür ve Tabiat Varlıklarını
Koruma Yüksek Kurulunun görev ve yetkileri şunlardır;
a) Korunması gerekli taşınmaz
kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve restorasyonuyla ilgili işlerde
uygulanacak ilkeleri belirlemek,
b) Koruma kurulları arasında
gerekli koordinasyonu sağlamak,
c) Uygulamada doğan genel sorunları
değerlendirerek görüş vermek suretiyle, Bakanlığa yardımcı olmak.
Koruma Yüksek Kurulu yılda
en az iki defa toplanır. Bakanlık gerekli gördüğünde kurulu olağanüstü toplantıya
çağırır.
Koruma Yüksek Kurulu salt çoğunlukla
toplanır, toplantıya katılan üyelerin en az dörtte üçünün oyları ile karar
verilir.
Koruma Yüksek Kurulunun çalışma
usul ve esasları ile diğer hususlar bir yönetmelikle düzenlenir.
..........
Koruma Yüksek Kurulu üyeliği
Madde 53 - (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu aşağıda belirtilen üyelerden
oluşur.
Üyeler;
1) Bakanlık Müsteşarı,
2) Başbakanlık Müsteşar Yardımcısı,
3) Bakanlığın ilgili Müsteşar
Yardımcısı,
4) Eski Eserler ve Müzeler
Genel Müdürü,
5) Turizm Genel Müdürü,
6) Bayındırlık ve İskân Bakanlığının
ilgili Genel Müdürü veya Yardımcısı,
7) Orman Genel Müdürü veya
yardımcısı,
8) Vakıflar Genel Müdürü veya
yardımcısı,
9) Koruma Kurulları başkanlarından
Bakanlıkça seçilecek altı üye.
Koruma Yüksek Kurulunun başkanı,
Bakanlık Müsteşarıdır.
Müsteşar bulunmadığı zaman
yardımcısı Kurula başkanlık eder.
..........
Koruma Yüksek Kurulu
ve Koruma Kurulu üyeliğinin sona ermesi, süresi ve huzur hakkı
Madde 55 - (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Koruma Yüksek Kurulu ve koruma kurullarındaki tabiî üyelerin üyelikleri, kurumlarındaki
görevleri süresince devam eder. Koruma kurullarının Yükseköğretim Kurumu tarafından
seçilen üyelerinin üyelikleri 5 yıl sürelidir. Bu üyeler iki dönemi aşmamak
şartıyla yeniden seçilebilirler.
Koruma Yüksek Kurulu ve koruma
kurulları üyeleri Bakanın lüzum görmesi halinde kurumlarınca değiştirilebilir.
Üyelikleri sona eren, ölen,
istifa eden, hastalık ve görev gereği hariç, bir yıl içinde Koruma Yüksek
Kurulunun iki, Koruma Kurulunun dört toplantısına katılmayan veya bir yıldan
fazla süre ile yurt dışına giden temsilci üyelerin yerine yeni üye seçilir.
Kurul üyelerine Maliye ve Gümrük
Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça tespit edilecek miktarda huzur
hakkı ödenir.
Koruma kurullarının görev,
yetki ve çalışma şekli
Madde 57 - (Değişik: 3386 - 17.6.1987)
Koruma kurulları, Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde olmak
kaydıyla aşağıdaki işleri yapmakla görevli ve yetkilidir.
a) Bakanlıkça tespit edilen
veya ettirilen korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının tescilini
yapmak,
b) Korunması gerekli kültür
varlıklarının gruplandırılmasını yapmak,
c) Sit alanlarının tescilinden
itibaren bir ay içinde geçiş dönemi yapı şartlarını belirlemek,
d) Koruma amaçlı imar planları
ile bunların her türlü değişikliklerini inceleyip onamak,