DERNEKLER
YÖNETMELİĞİ
İçişleri
Bakanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç Madde l - Bu Yönetmeliğin amacı; dernekler ile kar amacı gütmeyen
kuruluşlar ve bu Yönetmelik kapsamına giren vakıfların tabi olacakları usul
ve esasları düzenlemektir.
Kapsam Madde 2 - Bu Yönetmelik; vakıfların bazı işlemleri ile dernekler
ve dernek şube veya temsilciliklerin, federasyonlar ve konfederasyonların,
merkezleri yurt dışında bulunan dernekler ile dernek ve vakıf dışındaki kâr
amacı gütmeyen kuruluşların Türkiye'deki şube veya temsilciliklerinin kuruluşu,
genel kurul toplantıları, uluslararası faaliyetleri, yükümlülükleri, izne tabi
faaliyetleri, lokal açmaları, sandık kurmaları ve diğer hususlar ile ilgili
iş ve işlemlerini kapsamaktadır.
Dayanak Madde 3 - Bu Yönetmelik, 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler
Kanunu, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun ilgili hükümleri,
26/3/1987 tarihli ve 3335 sayılı Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması
Hakkında Kanun ile 2/1/2003 tarihli ve 4778 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına İlişkin Kanunun 36 ncı, 14/2/1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri
Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 13/A ve 8/6/1984 tarihli ve
227 sayılı Vakıflar Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar Madde 4 - Bu Yönetmelikte geçen; Bakanlık : İçişleri Bakanlığını,
Bakan : İçişleri Bakanını, Daire Başkanlığı : Dernekler Dairesi Başkanlığını,
Mülki idare amirliği : Dernek merkezinin bulunduğu yerin valilik veya kaymakamlığını,
Mülki idare amiri : Dernek merkezinin bulunduğu yerin vali veya kaymakamını,
Dernekler birimi : İl dernekler müdürlüğü ve ilçe dernekler büro şefliğini,
Dernekler müdürlüğü : Valilik bünyesindeki il dernekler müdürlüğünü, Dernek
: 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanununa göre kurulan
dernek ve şubelerini, derneklerin oluşturdukları federasyon ve federasyonların
oluşturdukları konfederasyonlar ile yabancı derneklerin Türkiye'deki şube veya
temsilciliklerini, Kar amacı gütmeyen kuruluş : Merkezleri yurt dışında bulunan
dernek ve vakıf dışındaki diğer kar amacı gütmeyen kuruluşları, Birlik : 3335
sayılı Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması Hakkında Kanun kapsamında
bulunan birlik, federasyon veya benzeri teşekkülleri, Yabancı dernek : Merkezleri
yurt dışında bulunan dernekler ile dernek ve vakıf dışındaki kâr amacı gütmeyen
kuruluşları, Yabancı vakıf : Merkezleri yurt dışında bulunan vakıfları, Dernek
merkezi : Derneğin yerleşim yerinin bulunduğu il veya ilçeyi, Derneğin yerleşim
yeri : Derneğin yönetim faaliyetlerinin yürütüldüğü yeri, Kütük : Dernekler
kütüğünü, Kanun : 5253 sayılı Dernekler Kanununu, Medeni Kanun : 4721 sayılı
Türk Medeni Kanununu, Dernek eklentisi : Derneklere ait lokaller, umuma açık
kamp, spor saha ve salonları ile iktisadi işletmeler hariç, yurt, kitaplık,
çocuk bakım yuvası, huzur evi ve aşevi gibi dernekten ayrı bir varlığı olmayan
ve derneğin amacını doğrudan desteklemek için kurulmuş yerleri, Mikrokredi
: Gelir getirici bir faaliyette bulunmalarını sağlamak amacıyla sandık üyelerine
ödünç olarak verilen küçük bir sermayeyi,ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş İşlemleri
Kuruluş bildirimi Madde 5 - Dernek kurucuları tarafından imzalanmış
iki adet kuruluş bildirimi ve aşağıda belirtilen ekleri, derneğin kurulacağı
yerin mülki idare amirliğine verilir. a) Kurucular tarafından her sayfası imzalanmış
iki adet dernek tüzüğü, b) Kurucuların nüfus cüzdan fotokopisi, c) Dernek kurucuları
arasında tüzel kişiliklerin bulunması halinde; bu tüzel kişilerin unvanı, yerleşim
yeri ve kuruluş belgesi ile tüzel kişiliklerin organları tarafından yetkilendirilen
gerçek kişi de belirtilmek kaydıyla bu konuda alınmış kararın fotokopisi, d)
Kurucular arasında yabancı dernek veya dernek ve vakıf dışında kar amacı gütmeyen
kuruluşlar bulunması halinde, bu tüzel kişilerin dernek kurucusu olabileceğini
gösteren İçişleri Bakanlığınca verilmiş izin belgesi, e) Kurucular arasında
yabancı uyruklular varsa, bunların Türkiye'de yerleşme hakkına sahip olduklarını
gösterir belgelerin fotokopileri, f) Yazışma ve tebligatı almaya yetkili kişi
veya kişilerin adı, soyadı, yerleşim yerlerini ve imzalarını belirten liste.
Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler hariç diğer ilçelerdeki
dernek kuruluş işlemlerinde istenen belgeler birer arttırılarak verilir. Dernekler,
kuruluş bildirimi ve eklerini mülki idare amirliğine vermek suretiyle tüzel
kişilik kazanırlar. Çocuk derneklerine tüzel kişiler kurucu veya üye olamazlar,
ayrıca çocuk derneklerinde kuruluş bildirimine, kurucu çocukların yasal temsilcilerinin
izni eklenir. Mülki idare amirliği tarafından dernek kuruluş bildirimi, gün
ve saat belirtilmek suretiyle dernekler birimine havale edilir ve başvuru sahibine
kuruluş bildirimi ve eklerinin alındığına dair Alındı Belgesi (EK- 1) verilir
ve dernek, kütüğe kaydedilir. İlçe dernekler birimi, kuruluş bildirimi ve dernek
tüzüğünün ikişer örneğini yedi gün içinde il dernekler müdürlüğüne gönderir.
Kuruluş bildirimi ve dernek tüzüğünün incelenmesi Madde 6 - Kuruluş
bildirimi ve ekinde verilen belgelerin doğruluğu ile dernek tüzüğü, alındı
belgesinin düzenlendiği tarihten itibaren altmış gün içinde mülki idare amiri
tarafından bizzat veya dernekler birimlerine yetki verilmek suretiyle incelenir.
İlçelerde kurulan derneklerin tüzükleri de ilgili valiliklerce incelenir. Yapılan
inceleme sonucunda, tespit edilen Kanuna aykırılık veya noksanlığın giderilmesi
kuruculardan yazılı olarak istenir. Kuruluş bildirimi ve ekleri ile dernek
tüzüğünde, Kanuna aykırılık veya noksanlık bulunmadığı takdirde ya da Kanuna
aykırılık veya noksanlığın yapılan tebligat üzerine otuz gün içinde giderilmiş
olması halinde, mülki idare amirliği tarafından keyfiyet bir yazı ile dernek
geçici yönetim kurulu başkanlığına derhal bildirilir. Kanuna aykırılık veya
noksanlık otuz gün içinde giderilmediği takdirde mülki idare amiri, yetkili
asliye hukuk mahkemesinde derneğin feshi hakkında davanın açılması için durumu
Cumhuriyet savcılığına bildirir. Kütüğe kaydı yapılan derneklerin; onaylı tüzükleri
ve kuruluş bildirimleri en geç yedi gün içinde valilik tarafından Bakanlığa
gönderilir.
Şube kuruluşu Madde 7 - Tüzüklerinde şube açabileceği belirtilmiş dernekler,
genel kurullarınca yetki verilen yönetim kurullarının yetkili kılacakları en
az üç kişinin imzaladığı iki adet Kuruluş Bildirimini (EK- 2) ve aşağıda belirtilen
eklerini şubenin açılacağı yerin mülki idare amirliğine verirler. a) İlgili
dernekler müdürlüğünce onaylanmış iki adet dernek tüzüğü, b) Kurucuların nüfus
cüzdan fotokopisi, c) Şube kurucuları arasında tüzel kişiliklerin bulunması
halinde; bu tüzel kişilerin unvanı, yerleşim yeri ve kuruluşuna ait belgeler
ile tüzel kişiliklerin organları tarafından yetkilendirilen gerçek kişi de
belirtilmek kaydıyla bu konuda alınmış kararın fotokopisi, d) Kurucular arasında
yabancı uyruklular varsa, bunların Türkiye'de yerleşme hakkına sahip olduklarını
gösterir belgelerin fotokopileri, e) Geçici yönetim kurulu üyeleri ile yazışma
ve tebligatı almaya yetkili kişi veya kişilerin adı, soyadı, yerleşim yerlerini
ve imzalarını belirten liste, f) Şube açılması için yönetim kuruluna verilmiş
yetkiyi gösteren genel kurul kararının fotokopisi, g) Kurucu olarak yetkilendirilmiş
kişiler için alınmış dernek yönetim kurulu kararı fotokopisi. Büyükşehir belediyesi
sınırları içinde kalan ilçeler hariç diğer ilçelerdeki şube kuruluş işlemlerinde
istenen belgeler birer arttırılarak verilir. Çocuk derneklerinin şubelerine
tüzel kişiler kurucu veya üye olamazlar, ayrıca çocuk dernekleri şubelerinde
kuruluş bildirimine, kurucu çocukların yasal temsilcilerinin izni eklenir.
Şube kuruluşunun incelenmesi ve kütüğe kaydedilmesi Madde 8 - Şube kuruluş
bildirimi ve eklerinin mevzuata uygunluğu, kuruluş bildirimleri için verilen
alındı belgelerinin düzenlendiği tarihten itibaren altmış gün içinde mülki
idare amiri tarafından bizzat veya dernekler birimlerine yetki verilmek suretiyle
incelenir. Tüzüğü incelemeden geçmemiş veya inceleme sırasında belirlenen Kanuna
aykırılıkları veya noksanlıkları yapılan tebligat üzerine süresi içinde gidermeyen
derneklerin, şubesi açılamaz. Şube kuruluş bildirimi ve eklerinin incelenmesinde,
sonucun kuruculara bildirilmesinde derneklere ilişkin hükümler uygulanır. Şube,
şube merkezinin bulunduğu yerin il dernekler müdürlüğünce kütüğe kaydedilir.
Ayrıca, şube kuruluş bildirimi yedi gün içinde il dernekler müdürlüğü tarafından
Bakanlığa gönderilir.
Federasyon kurma başvuruları ve istenecek belgeler Madde 9 - Federasyonlar
kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin bir araya gelmesi ile kurulurlar.
Federasyonlar, kuruluş bildirimi ve eklerini mülki idare amirliğine vermek
suretiyle tüzel kişilik kazanırlar. Federasyon kuracak dernek temsilcileri
tarafından imzalanmış iki adet Kuruluş Bildirimi (EK- 2) ve aşağıda belirtilen
ekler, federasyonun kurulacağı yerin mülki idare amirliğine verilir. a) Kurucu
dernek temsilcileri tarafından imzalanmış iki adet federasyon tüzüğü, b) Dernek
tüzüklerinin; amaç, federasyon kurma ve üye olmaya ilişkin maddelerinin bulunduğu
bölümün yönetim kurulu başkanından onaylı ve kaşeli sureti, c) Federasyon kurulması
yönünde derneklerce alınmış genel kurul karar örneği, d) Kurucuların derneği
temsil etmekle yetkilendirildiğine ilişkin ilgili dernek yönetim kurullarının
karar örneği, e) Kurucular arasında yabancı dernek veya dernek ve vakıf dışında
kar amacı gütmeyen kuruluşlar bulunması halinde, bu tüzel kişilerin federasyona
kurucu olabileceğini gösteren Bakanlıkça verilmiş izin belgesi, f) Geçici yönetim
kurulu üyeleri ile yazışma ve tebligatı almaya yetkili kişi veya kişilerin
adı, soyadı, yerleşim yerlerini ve imzalarını belirten liste veya yazı. Büyükşehir
belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler hariç diğer ilçelerdeki federasyon
kuruluş işlemlerinde istenen belgeler birer arttırılarak verilir. Federasyonlar
hakkında bu Yönetmeliğin derneklerle ilgili hükümleri uygulanır.
Konfederasyon kurma başvuruları ve istenecek belgeler Madde 10 - Konfederasyonlar
kuruluş amaçları aynı olan en az üç federasyonun bir araya gelmesi ile kurulurlar.
Konfederasyonlar kuruluş bildirimi ve eklerini mülki idare amirliğine vermek
suretiyle tüzel kişilik kazanırlar. Konfederasyon kuracak federasyon temsilcileri
tarafından imzalanmış iki adet Kuruluş Bildirimi (EK- 2) ve aşağıda belirtilen
ekler, konfederasyonun kurulacağı yerin mülki idare amirliğine verilir. a)
Kurucu federasyon temsilcileri tarafından imzalanmış iki adet konfederasyon
tüzüğü, b) Federasyon tüzüklerinin; amaç, konfederasyon kurma ve üye olmaya
ilişkin maddelerinin bulunduğu bölümün yönetim kurulu başkanından onaylı ve
kaşeli sureti, c) Konfederasyon kurulması yönünde federasyonlarca alınmış genel
kurul karar örneği, d) Kurucuların federasyonu temsil etmekle yetkilendirildiğine
ilişkin ilgili federasyon yönetim kurullarının karar örneği, e) Kurucular arasında
yabancı dernek veya dernek ve vakıf dışında kar amacı gütmeyen kuruluşlar tarafından
kurulan federasyon niteliğindeki tüzel kişiliklerin bulunması halinde, bu tüzel
kişilerin konfederasyona kurucu olabileceğini gösteren Bakanlıkça verilmiş
izin belgesi, f) Geçici yönetim kurulu üyeleri ile yazışma ve tebligatı almaya
yetkili kişi veya kişilerin adı, soyadı, yerleşim yerlerini ve imzalarını belirten
liste. Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler hariç diğer ilçelerdeki
konfederasyon işlemlerinde istenen belgeler birer arttırılarak verilir. Konfederasyonlar
hakkında bu Yönetmeliğin derneklerle ilgili hükümleri uygulanır.
Federasyon ve konfederasyon kuruluşlarının incelenmesi Madde 11 - Federasyon
ve konfederasyon kuruluş bildirimleri ve eklerinin incelenmesinde, sonucun
kuruculara bildirilmesinde derneklere ilişkin hükümler uygulanır. Federasyon
ve konfederasyonlar, merkezlerinin bulunduğu yerin il dernekler müdürlüğünce
kütüğe kaydedilir. Ayrıca, federasyon ve konfederasyon kuruluş bildirimleri
ile onaylı tüzükleri yedi gün içinde il dernekler müdürlüğü tarafından Bakanlığa
gönderilir. Tüzüğü incelemeden geçmemiş veya inceleme sırasında belirlenen
aykırılıkları veya noksanlıklarını tebligata rağmen gidermemiş dernek veya
federasyonlar, üst kuruluş kurucusu olamazlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Genel Kurul Toplantıları
İlk genel kurul toplantısı Madde 12 - Kuruluş bildiriminde, tüzüğünde
ve diğer belgelerinde Kanuna aykırılık veya noksanlığın bulunmaması ya da Kanuna
aykırılık ve noksanlığın verilen süre içinde giderilmesi durumda, keyfiyetin
derneğe yazılı olarak bildirilmesinden itibaren altı ay içinde derneğin ilk
genel kurul toplantısını yapması ve organlarını oluşturması zorunludur.
Genel kurul toplantıları Madde 13 - Genel kurul; a) Dernek tüzüğünde
belli edilen zamanlarda olağan, b) Yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü
hallerde veya dernek üyelerinden beşte birinin yazılı isteği üzerine otuz gün
içinde olağanüstü toplanır. Olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda
bir yapılması zorunludur. Genel kurul toplantıya yönetim kurulunca çağrılır.
Çağrı usulü Madde 14 - Yönetim kurulu, dernek tüzüğüne göre genel kurula
katılma hakkı bulunan üyelerin listesini düzenler. Genel kurula katılma hakkı
bulunan üyeler, en az onbeş gün önceden, günü, saati, yeri ve gündemi bir gazetede
ilan edilmek veya yazılı ya da elektronik posta ile bildirilmek suretiyle toplantıya
çağrılır. Bu çağrıda, çoğunluk sağlanamaması sebebiyle toplantı yapılamazsa,
ikinci toplantının hangi gün, saat ve yerde yapılacağı da belirtilir. İlk toplantı
ile ikinci toplantı arasındaki süre yedi günden az, altmış günden fazla olamaz.
Toplantı, çoğunluk sağlanamaması sebebinin dışında başka bir nedenle geri bırakılırsa,
bu durum geri bırakma sebepleri de belirtilmek suretiyle, ilk toplantı için
yapılan çağrı usulüne uygun olarak üyelere duyurulur. İkinci toplantının geri
bırakma tarihinden itibaren en geç altı ay içinde yapılması zorunludur. Üyeler
ikinci toplantıya, birinci fıkrada belirtilen esaslara göre yeniden çağrılır.
Genel kurul toplantısı bir defadan fazla geri bırakılamaz.
Toplantı usulü Madde 15 - Genel kurula katılma hakkı bulunan üyelerin
listesi toplantı yerinde hazır bulundurulur. Toplantı yerine girecek üyelerin
resmi makamlarca verilmiş kimlik belgeleri, yönetim kurulu üyeleri veya yönetim
kurulunca görevlendirilecek görevliler tarafından kontrol edilir. Üyeler, yönetim
kurulunca düzenlenen listedeki adları karşısına imza koyarak toplantı yerine
girerler. Kimlik belgesini göstermeyenler, belirtilen listeyi imzalamayanlar
ile genel kurula katılma hakkı bulunmayan üyeler toplantı yerine alınmaz. Bu
kişiler ve dernek üyesi olmayanlar, ayrı bir bölümde genel kurul toplantısını
izleyebilirler. Toplantı yeter sayısı sağlanmışsa durum bir tutanakla tespit
edilir ve toplantı yönetim kurulu başkanı veya görevlendireceği yönetim kurulu
üyelerinden biri tarafından açılır. Toplantı yeter sayısı sağlanamaması halinde
de yönetim kurulunca bir tutanak düzenlenir. Açılıştan sonra, toplantıyı yönetmek
üzere bir başkan ve yeteri kadar başkan vekili ile yazman seçilerek divan heyeti
oluşturulur. Dernek organlarının seçimi için yapılacak oylamalarda, oy kullanan
üyelerin divan heyetine kimliklerini göstermeleri ve hazırun listesindeki isimlerinin
karşılarını imzalamaları zorunludur. Toplantının yönetimi ve güvenliğinin sağlanması
divan başkanına aittir. Genel kurul, gündemdeki konuların görüşülerek karara
bağlanmasıyla sonuçlandırılır. Genel kurulda her üyenin bir oy hakkı vardır;
üye oyunu şahsen kullanmak zorundadır. Toplantıda görüşülen konular ve alınan
kararlar bir tutanağa yazılır ve divan başkanı ile yazmanlar tarafından birlikte
imzalanır. Toplantı sonunda, tutanak ve diğer belgeler yönetim kurulu başkanına
teslim edilir. Yönetim kurulu başkanı bu belgelerin korunmasından ve yeni seçilen
yönetim kuruluna yedi gün içinde teslim etmekten sorumludur. Mahkemece kayyım
atanması veya Medeni Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre görevlendirilme
yapılması halinde, bu maddede yönetim kurulana verilen görevler bu kişiler
tarafından yerine getirilir.
Şube genel kurul toplantıları Madde 16 - Şubeler, olağan genel kurul
toplantılarını, merkez olağan genel kurulu toplantısından en az iki ay önce
tamamlamak ve genel kurul sonuç bildiriminin bir örneğini toplantının yapıldığı
tarihi izleyen otuz gün içinde mülki idare amirliğine ve genel merkezlerine
bildirmek zorundadırlar.
Genel kurul sonuç bildirimi Madde 17 - Olağan veya olağanüstü genel
kurul toplantılarını izleyen otuz gün içinde, yönetim ve denetim kurulları
ile diğer organlara seçilen asıl ve yedek üyeleri içeren Genel Kurul Sonuç
Bildirimi (EK- 3) ve ekleri yönetim kurulu başkanı tarafından mülki idare amirliğine
bildirilir: a) Divan başkanı, başkan yardımcıları ve yazman tarafından imzalanmış
genel kurul toplantı tutanağı örneği, b) Tüzük değişikliği yapılmışsa, tüzüğün
değişen maddelerinin yeni ve eski şekli ile dernek tüzüğünün son şeklinin her
sayfası yönetim kurulunca imzalanmış örneği. Genel kurul sonuç bildirimi ve
ekleri, büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler hariç diğer ilçelerde
bulunan dernekler tarafından iki suret olarak verilir. Genel kurul sonuç bildirimleri,
dernek yönetim kurulu tarafından yetki verilen bir yönetim kurulu üyesi tarafından
da yapılabilir. Bildirimin yapılmamasından yönetim kurulu başkanı sorumludur.
Sandığı bulunan dernekler, sandıklarına ait genel kurul sonuç bildirimi ve
eklerini bu maddede belirtilen usulde mülki idare amirliğine bildirirler. Genel
kurul sonuç bildirimi ve eklerinin mevzuata uygunluğu dernekler birimlerince
incelenir. Varsa, eksiklerin veya hataların giderilmesi ilgili derneklerden
istenir. Eksiklik ve hataların giderilmemesi veya konusu suç teşkil eden fiillerin
tespit edilmesi halinde gerekli yasal işlem yapılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yurtdışından Yardım Alma
Bildirim yükümlülüğü Madde 18 - Dernek veya vakıflar, mülki idare amirliğine
önceden bildirimde bulunmak şartıyla yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan
ayni ve nakdi yardım alabilirler. Nakdi yardımların bankalar aracılığıyla alınması
ve kullanılmadan önce bildirim şartının yerine getirilmesi zorunludur.
Başvuru Madde 19 - Yurtdışından yardım alacak olan dernek veya vakıflar
EK- 4'te belirtilen Yurtdışından Yardım Alma Bildirimini iki nüsha olarak doldurup
mülki idare amirliğine bildirimde bulunurlar. Bildirimin mülki idare amirliği
tarafından onaylı bir örneği ilgili bankaya verilmek üzere başvuru sahibine
verilir.
Başvuru formu ekinde bulunacak belgeler ve bakanlığa bildirim Madde
20 - Başvuru formu ekinde, yetkili organın karar örneği, varsa bu konuda düzenlenen
protokol, sözleşme ve benzeri belgeler ile yardımın aktarıldığı hesaba ilişkin
dekont, ekstre ve benzeri belgenin bir örneği de eklenir. Alınan bildirim ve
eklerin birer adedi yedi gün içinde Bakanlığa gönderilir. Yurt dışından yardım
alan vakıflara ait bildirimin bir örneği, ayrıca bilgi için Vakıflar Genel
Müdürlüğüne gönderilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Uluslararası Faaliyetler
Türkiye'de kurulu vakıfların yurt dışı faaliyetleri Madde 21 - Türkiye'de
kurulan vakıflar amaçları doğrultusunda uluslararası faaliyette bulunabilmek
için (EK- 5)'de belirtilen Türkiye'de Kurulu Vakıfların Yurtdışında Faaliyette
Bulunma İzin Başvuru Formunu dört nüsha olarak merkezlerinin bulunduğu valiliğe
verirler. Valilik, formu incelenmek üzere il dernekler müdürlüğüne havale eder.
Form alındıktan sonra, varsa eksiklikleri tamamlattırılır. Alınan belgelerin
üçer adedi valilik görüşleri ile birlikte gereği için yedi gün içinde Bakanlığa
gönderilir. Dışişleri Bakanlığının konu ile ilgili görüşü alındıktan sonra,
Bakanlıkça gerekli değerlendirme yapılır. Sonuç, ilgili valiliğe bildirilir
ve valilik tarafından başvuru sahiplerine on gün içinde bilgi verilir.
Yabancı vakıfların izin alma yükümlülüğü Madde 22 - Yabancı vakıflar,
uluslararası alanda işbirliği yapılmasında yarar görülen hallerde, karşılıklı
olmak koşulu ile Dışişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle, Bakanlığın
izniyle Türkiye'de doğrudan faaliyette bulunabilir, temsilcilik kurabilir,
şube açabilir, üst kuruluşlar kurabilir, kurulmuş üst kuruluşlara katılabilir
veya kurulmuş vakıflarla işbirliği yapabilirler. Bu vakıflar, Medeni Kanun
hükümlerine göre kurulan vakıflar hakkında uygulanan mevzuata tabidir.
Yabancı vakıfların başvurusu Madde 23 - Yabancı vakıflar, temsilcilik
kurma, şube açma, üst kuruluş kurma, kurulan üst kuruluşlara katılma, kurulmuş
vakıflarla işbirliği yapma ve Türkiye'de doğrudan gerçekleştirmek istedikleri
diğer faaliyetleriyle ilgili başvurularını Bakanlığa (EK- 6)'da belirtilen
Yabancı Tüzel Kişilerin Türkiye'de Faaliyette Bulanabilmelerine İlişkin Başvuru
Formu ve eklerini dört nüsha vererek yaparlar. Ayrıca, temsilcilik kurma veya
şube açma başvurularında (EK- 7)'de bulunan örnek statüdeki bilgileri ihtiva
eden ana statünün de verilmesi zorunludur. İşbirliği yapma başvurusu, yabancı
vakıf adına ülkemizde işbirliği yapılacak vakıf tarafından da gerçekleştirebilir.
Başvuru, Bakanlığa doğrudan yapılabileceği gibi posta aracılığıyla da yapılabilir.
Yabancı vakıfların Türkiye'deki faaliyetleri ile ilgili olarak yeni başvurularında,
daha önce verilen ve geçerliliğini koruyan belgeler bir daha istenmez.
Yabancı vakıf başvurularının incelenmesi ve izin Madde 24 - Yabancı
vakıfların Türkiye'deki faaliyetleriyle ilgili başvuru formu ve ekleri Bakanlıkça
incelenir ve varsa eksiklikleri tamamlatılır. Dışişleri Bakanlığının konu ile
ilgili görüşü alındıktan sonra, Bakanlıkça gerekli değerlendirme yapılır ve
değerlendirmenin olumlu olması halinde, iznin türü, kapsamı ve süresi de kararda
belirtilir. Temsilcilik ve şube açma, üst kuruluş kurma veya üst kuruluşlara
katılma durumlarında izin süresiz verilir. Başvuru sonuçlandıktan sonra, başvuru
sahibine ve form ve ekleri ile birlikte de ilgili valiliğe on gün içinde bildirilir.
Süreli izinler azami beş yıldır. Ancak, Bakanlık sürenin yetersiz olması halinde
bu süreyi uzatabilir. Süre uzatımı talebi, sürenin dolmasından en az üç ay
önce ve gerekçeli bir yazı ile yapılır. Süre uzatımının değerlendirilmesi ve
sonuç için yukarıda belirtilen usul uygulanır.
Yabancı vakıfların yıllık raporları Madde 25 - Ülkemizde faaliyetlerine
izin verilen yabancı vakıflar, her yıl sonu itibariyle yaptıkları harcama gerektiren
faaliyetleriyle ilgili (EK- 8)'de belirtilen Türkiye'de Temsilcilik Açmasına
İzin Verilen Yabancı Vakıf, Dernek ve Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşların Vereceği
Faaliyet Bildiriminin iki nüshasını merkezlerinin bulunduğu yerin valiliğine
takip eden yılın şubat ayı sonuna kadar verirler. Bu form ve eklerinin bir
nüshası valiliklerce Bakanlığa gönderilir. Türkiye'de doğrudan uluslararası
faaliyette bulunmalarına izin verilen yabancı vakıflar ise belirtilen nitelikteki
formlarını, her yılın ilk iki ayı içinde, eğer faaliyet bir yıldan az süreli
ise faaliyet sonunda,Türkçe olarak Bakanlığa verirler. Ayrıca, bu vakıflar
Türkiye'deki her türlü faaliyetlerine ilişkin yazılı ve görsel yayınların ikişer
nüshasını Bakanlığa gönderirler.
Yabancı derneklerin izin alma yükümlülüğü Madde 26 - Yabancı ülkelerde
kurulmuş dernekler, Dışişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle, Bakanlığın
izniyle Türkiye'de doğrudan faaliyette veya işbirliğinde bulunabilir, temsilcilik
veya şube açabilir, dernek veya üst kuruluş kurabilir veya kurulmuş dernek
veya üst kuruluşlara katılabilirler. Yabancı dernekler, Türkiye'deki faaliyetlerinde
derneklerin tabi olduğu mevzuat hükümlerine tabidir.
Yabancı derneklerin başvurusu Madde 27 - Yabancı dernekler, işbirliği
yapma, temsilcilik veya şube açma, dernek veya üst kuruluş kurma, kurulan dernek
veya üst kuruluşlara katılma ve Türkiye'de doğrudan faaliyette bulunma ile
ilgili başvurularını Bakanlığa (EK-6)'da belirtilen form ve eklerini dört nüsha
vererek yaparlar. Ayrıca, temsilcilik açma başvurularında (EK- 9)'da bulunan
örnek statüdeki bilgileri ihtiva eden temsilcilik ana statüsünün; şube açma
başvurularında ise Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen konuları ihtiva eden
tüzüğün de verilmesi zorunludur. İşbirliği yapma başvuruları, yabancı dernek
adına ülkemizde işbirliği yapılacak dernek tarafından da gerçekleştirebilir.
Başvurular, Bakanlığa doğrudan yapılabileceği gibi posta aracılığıyla da yapılabilir.
Yabancı derneklerin Türkiye'deki faaliyetleri çerçevesinde daha önce verilmiş
izinlerle ilgili olarak istenen belgelerin verilmesi gerektiğinde, yeni izin
başvurusunda geçerliliğini koruyan belgeler istenmez.
Yabancı dernek başvurularının incelenmesi ve izin Madde 28 - Yabancı
derneklerin Türkiye'deki faaliyetleriyle ilgili başvuru formu ve ekleri Bakanlıkça
incelenir, varsa eksiklikleri tamamlatılır. Dışişleri Bakanlığının konu ile
ilgili görüşü alındıktan sonra, Bakanlıkça gerekli değerlendirme yapılır ve
değerlendirmenin olumlu olması halinde, iznin türü, kapsamı ve süresi de kararda
belirtilir. Temsilcilik ve şube açma, dernek kurma veya derneklere üye olma,
üst kuruluş kurma veya üst kuruluşlara katılma durumlarında izin süresiz verilir.
Başvuru sonuçlandığında, başvuru sahibine ve form ve ekleri ile birlikte de
ilgili valiliğe on gün içinde bildirilir. Süreli izinler azami beş yıldır.
Ancak, Bakanlık sürenin yetersiz olması halinde bu süreyi uzatabilir. Süre
uzatımı talebi, sürenin dolmasından en az üç ay önce ve gerekçeli bir yazı
ile yapılır. Süre uzatımının değerlendirilmesi ve sonuç için yukarıda belirtilen
usul uygulanır.
Yabancı derneklerin yıllık raporları Madde 29 - Ülkemizde faaliyetlerine
izin verilen yabancı dernekler, her yıl sonu itibariyle yaptıkları harcama
gerektiren faaliyetlerle ilgili yıllık olarak hazırlayacakları (EK- 8)'de belirtilen
Türkiye'de Temsilcilik Açmasına İzin Verilen Yabancı Vakıf, Dernek ve Kar Amacı
Gütmeyen Kuruluşların Vereceği Faaliyet Bildirimin iki nüshasını merkezlerinin
bulunduğu yerin valiliğine takip eden yılın ilk iki ayı içinde verirler. Bu
form ve eklerinin bir nüshası valiliklerce Bakanlığa gönderilir. Türkiye'de
doğrudan uluslararası faaliyette bulunmalarına izin verilen yabancı dernekler
ise belirtilen nitelikteki formlarını, her yılın ilk iki ayı içinde, eğer faaliyet
bir yıldan az süreli ise faaliyet sonunda, Türkçe olarak Bakanlığa verirler.
Ayrıca, bu dernekler Türkiye'deki her türlü faaliyetlerine ilişkin yazılı ve
görsel yayınların ikişer nüshasını Bakanlığa gönderirler.
Kar amacı gütmeyen kuruluşlara uygulanacak hükümler Madde 30 - Bu Yönetmelikte
yabancı derneklere uygulanan hükümler, yurtdışında kurulu dernek ve vakıf dışındaki
kar amacı gütmeyen kuruluşların ülkemizde yapacakları faaliyetler için de uygulanır.
ALTINCI BÖLÜM
Defterler ve Kayıtlar
Defter tutma esasları Madde 31 - Dernekler işletme hesabı esasına göre
defter tutarlar. Ancak, yıllık brüt gelirleri 2005 yılı için 500 Bin YTL'yi
aşan dernekler takip eden hesap döneminden başlayarak bilanço esasına göre
defter tutarlar. İşletme hesabı esasına göre defter tutan dernekler, yukarıda
belirtilen hadde bağlı kalmaksızın yönetim kurulu kararı ile bilanço esasına
göre defter tutabilirler. Bilanço esasına geçen dernekler, üst üste iki hesap
döneminde yukarıda belirtilen haddin altına düşerlerse, takip eden yıldan itibaren
işletme hesabı esasına dönebilirler. Ticari işletmesi bulunan dernekler, ticari
işletmeleri için, ayrıca Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre defter tutarlar.
Tutulacak defterler Madde 32 - Dernekler aşağıda yazılı defterleri tutarlar.
a) İşletme hesabı esasında tutulacak defterler ve uyulacak esaslar aşağıdaki
gibidir: 1) Karar Defteri: Yönetim kurulu kararları tarih ve numara sırasıyla
bu deftere yazılır ve kararların altı toplantıya katılan üyelerce imzalanır.
2) Üye Kayıt Defteri: Derneğe üye olarak girenlerin kimlik bilgileri, derneğe
giriş ve çıkış tarihleri bu deftere işlenir. Üyelerin ödedikleri giriş ve yıllık
aidat miktarları bu deftere işlenebilir. 3) Evrak Kayıt Defteri: Gelen ve giden
evraklar, tarih ve sıra numarası ile bu deftere kaydedilir. Gelen evrakın asılları
ve giden evrakın kopyaları dosyalanır. Elektronik posta yoluyla gelen veya
giden evraklar çıktısı alınmak suretiyle saklanır. 4) Demirbaş Defteri: Derneğe
ait demirbaşların edinme tarihi ve şekli ile kullanıldıkları veya verildikleri
yerler ve kullanım sürelerini dolduranların kayıttan düşürülmesi bu deftere
işlenir. 5) İşletme Hesabı Defteri: Dernek adına alınan gelirler ve yapılan
giderler açık ve düzenli olarak bu deftere işlenir. 6) Alındı Belgesi Kayıt
Defteri (EK- 10): Alındı belgelerinin seri ve sıra numaraları, bu belgeleri
alan ve iade edelerin adı, soyadı ve imzaları ile aldıkları ve iade ettikleri
tarihler bu deftere işlenir. b) Bilanço esasında tutulacak defterler ve uyulacak
esaslar aşağıdaki gibidir: 1) (a) bendinin 1, 2, 3 ve 6 ncı alt bentlerinde
kayıtlı defterleri bilanço esasında defter tutan dernekler de tutarlar. 2)
Yevmiye Defteri, Büyük Defter ve Envanter Defteri: Bu defterlerin tutulma usulü
ile kayıt şekli Vergi Usul Kanunu ile bu Kanununun Maliye Bakanlığına verdiği
yetkiye istinaden yayımlanan Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri esaslarına
göre yapılır. Bu maddede sayılan ve derneklerce tutulması zorunlu olan defterlerin
dernekler biriminden veya noterden onaylı olması zorunludur.
Kayıt usulü Madde 33 - Bu Yönetmeliğe göre tutulacak defter ve kayıtların
Türkçe olması zorunludur. Defterler mürekkepli kalemle yazılır. Defterler bilgisayar
ortamında da tutulabilir. Ancak form veya sürekli form şeklinde tutulacak defterler,
kullanılmaya başlanmadan önce her bir sayfasına numara verilerek ve onaylatılarak
kullanılabilir. Onaylı sayfalar kullanıldıktan sonra defter haline getirilerek
muhafaza edilir. Yevmiye defteri maddelerinde yapılan yanlışlar ancak muhasebe
kurallarına göre düzeltilebilir. Diğer defter ve kayıtlara rakam ve yazılar
yanlış yazıldığı takdirde düzeltmeler ancak yanlış rakam ve yazı okunacak şekilde
çizilmek, üst veya yan tarafına veya ilgili bulunduğu hesaba doğrusu yazılmak
suretiyle yapılabilir. Yanlış rakam ve yazının çizilmesi halinde, bu rakam
ve yazıyı çizen tarafından paraflanır. Defterlere geçirilen bir kayıt; kazımak,
çizmek veya silmek suretiyle okunamaz hale getirilemez. Karar defterinin sayfa
sonunda imza için bırakılan bölümü hariç defterlerin satırları, çizilmeksizin
boş bırakılamaz ve atlanamaz. Ciltli defterlerde, defter sayfaları ciltten
koparılamaz. Tasdikli form veya sürekli form yapraklarının sırası bozulamaz
ve bunlar yırtılamaz. Derneklere ait belgeler, kaydedildikleri defterdeki kayıt
sırasına uygun olarak numaralandırılır ve dosyalanarak saklanır.
Kayıt zamanı Madde 34 - İşlemler, defterlere günlük olarak kaydedilir.
Ancak, gelir ve gider kayıtları; a) İşlemlerin, işin hacmine ve gereklerine
uygun olarak muhasebe düzeni ve güvenliğini bozmayacak bir süre içinde kaydedilmesi
şarttır. Bu gibi kayıtlar on günden fazla geciktirilmez. b) Kayıtlarını devamlı
olarak muhasebe fişleri ve bordro gibi yetkili amirlerin imza ve parafını taşıyan
belgelere dayanarak tutan derneklerde, işlemlerin bunlara kaydedilmesi, deftere
işlenmesi hükmündedir. Ancak bu kayıtlar, işlemlerin esas defterlere kırkbeş
günden daha geç intikal ettirilmesine imkan vermez. Dernek defterlerinin denetim
amacıyla istenmesi halinde, kırkbeş günlük sürenin dolması beklenmeden kayıtların
işlenmesi zorunludur.
Hesap dönemi Madde 35 - Derneklerde hesap dönemi bir takvim yılıdır.
Hesap dönemi 1 ocakta başlar ve 31 aralıkta sona erer. Yeni kurulan derneklerde
hesap dönemi kuruluş tarihinde başlar ve 31 aralıkta sona erer.
Defterlerin tasdiki Madde 36 - Bu Yönetmelikte yazılı defterleri kullanacak
dernekler, bunları kullanmaya başlamadan önce il dernekler müdürlüğüne veya
notere tasdik ettirirler. Bu defterlerin kullanılmasına sayfaları bitene kadar
devam edilir ve defterlerin ara tasdiki yapılmaz. Ancak, bilanço esasına göre
tutulan defterler ile form veya sürekli form yapraklı defterlerin, kullanılacağı
yıldan önce gelen son ayda, her yıl yeniden tasdik ettirilmesi zorunludur.
Derneğin adı, kütük numarası, yerleşim yeri, defterin türü, defterin kaç sayfadan
ibaret olduğu, tasdik tarihi, tasdik numarası, tasdiki yapan makamın resmi
mühür ve imzasını içeren tasdik şerhleri defterin ilk sayfasına yazılır veya
(EK- 11)'de belirtilen Tasdik Şerhi Formu doldurulup defterin ilk sayfasına
yapıştırılarak köşeleri tasdiki yapan makam tarafından mühürlenir. Defterin
son sayfası, defterin kaç sayfadan ibaret olduğu, tasdik tarihi ve numarası
belirtilerek tasdik makamı tarafından mühürlenir ve imzalanır. Defterlerin
her sayfası sıra numarasıyla teselsül edip etmediği kontrol edilerek mühürlenir.
Tasdik defteri Madde 37 - İl dernekler müdürlüğü, tasdikini yaptığı
defterleri Tasdik Defterine (EK- 12) kaydeder. Bu defter kullanılmaya başlanılmadan
önce, sayfalarının sıra numarasıyla teselsül ettiğine bakılarak, bu sayfalar
teker teker il dernekler müdürlüğünün mühürü ile mühürlenir ve son sayfasına
kaç sayfadan ibaret olduğu ile onay tarihi belirtilerek, il dernekler müdürü
tarafından imzalanır. Bu defter, ayrıca bilgisayar ortamında da tutulur.
Gelir ve gider belgeleri Madde 38 - Dernek gelirleri alındı belgesi
ile tahsil edilir. Dernek gelirlerinin bankalar aracılığı ile tahsili halinde
banka tarafından düzenlenen dekont veya hesap özeti gibi belgeler alındı belgesi
yerine geçer. Dernek giderleri ise fatura, perakende satış fişi, serbest meslek
makbuzu gibi harcama belgeleri ile yapılır. Ancak dernekler, Gelir Vergisi
Kanununun 94 üncü maddesi kapsamında bulunan ödemeleri için Vergi Usul Kanunu
hükümlerine göre gider pusulası, bu kapsamda da bulunmayan ödemeleri için Gider
Makbuzu (EK- 13) düzenlerler. Dernekler tarafından kişi, kurum veya kuruluşlara
yapılacak bedelsiz mal ve hizmet teslimleri Ayni Yardım Teslim Belgesi (EK-
14) ile yapılır. Kişi, kurum veya kuruluşlar tarafından derneklere yapılacak
bedelsiz mal ve hizmet teslimleri ise Ayni Bağış Alındı Belgesi (EK- 15) ile
kabul edilir. Bu belgeler; EK- 13, EK- 14 ve EK- 15'de gösterilen biçim ve
ebatta, müteselsil seri ve sıra numarası taşıyan, kendinden karbonlu elli asıl
ve elli koçan yaprağından meydana gelen ciltler veya elektronik sistemler ve
yazı makineleri aracılığıyla yazdırılacak form veya sürekli form şeklinde,
dernekler tarafından bastırılır. Form veya sürekli form şeklinde bastırılacak
belgelerin, belirtilen nitelikte olması zorunludur.
Saklama süresi Madde 39 - Defterler hariç olmak üzere, dernekler tarafından
kullanılan alındı belgeleri, harcama belgeleri ve diğer belgeler özel kanunlarda
belirtilen süreler saklı kalmak üzere, kaydedildikleri defterlerdeki sayı ve
tarih düzenine uygun olarak 5 yıl süreyle saklanır.
İşletme hesabı tablosu Madde 40 - İşletme hesabı esasına göre kayıt
tutan dernekler yıl sonlarında (31 aralık) (EK- 16)'da gösterilen biçimde "İşletme
Hesabı Tablosu" düzenlerler.
Bilanço esasına göre raporlama Madde 41 - Bilanço esasına göre defter
tutan derneklerin yıl sonlarında (31 aralık), Maliye Bakanlığınca yayımlanan
Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerini esas alarak bilanço ve gelir tablosunu
düzenlemeleri yeterlidir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Gelir ve Gider Usulü
Alındı belgelerinin biçimi Madde 42 - Dernek gelirlerinin tahsilinde kullanılacak
Alındı Belgeleri (EK- 17)'de gösterilen biçim ve ebatta yönetim kurulu kararıyla
bastırılır. Alındı belgeleri, müteselsil seri ve sıra numarası taşıyan kendinden
karbonlu elli asıl ve elli koçan yaprağından meydana gelen ciltler veya elektronik
sistemler ve yazı makineleri aracılığıyla yazdırılan form veya sürekli kayıt
formu şeklinde tertip edilir. Form veya sürekli form şeklinde bastırılacak
alındı belgelerinin, belirtilen nitelikte olması zorunludur. Alındı belgesi
ciltlerinin koçan kısmı iki suret olarak bastırılabilir. Ancak, koçan yaprağının
bir suretinin cilt koçanında, diğerinin ise muhasebe evrakları arasında düzenli
olarak saklanması zorunludur.
Alındı belgelerinin bastırılması ve kontrolü Madde 43 - Bastırılan alındı
belgelerinin seri ve sıra numaraları ile diğer baskı işlerinde kusur bulunup
bulunmadığı, sayman üyece kontrol edilir. Kontrolde hatalı olduğu ortaya çıkan
cilt veya formlar geri verilerek aynı miktarda yenisi bastırılır. Alındı belgeleri,
matbaadan sayman üye tarafından bir tutanak ile teslim alınır. Bastırılan alındı
belgesi ciltleri veya elektronik sistemler ve yazı makineleri aracılığıyla
yazdırılması için bastırılan formların adedi ile seri ve sıra numaralarının,
onbeş gün içinde basımevleri tarafından mülki idare amirliğine bildirilmesi
zorunludur. Dernekler birimleri; basımevleri tarafından bildirilen alındı belgeleri
ile ilgili bilgileri kontrol eder ve ilgili dernek ve basımevinin adını, alındı
belgesi ciltlerinin adedini, başlangıç ve bitiş numaraları ile seri numaralarını
Alındı Belgesi Ciltleri Takip Defterinin (EK- 18) bir satırına kaydeder. Form
veya sürekli form şeklinde bastırılan alındı belgeleri de başlangıç ve bitiş
numaraları elli asıl ve elli koçan yaprağını ihtiva edecek şekilde gruplandırılarak
yukarıda belirtilen usule göre kaydedilir. Alındı Belgesi Takip Defteri kullanılmaya
başlanılmadan önce, sayfalarının sıra numarasıyla teselsül ettiğine bakılarak,
bu sayfalar teker teker il dernekler müdürlüğünün mühürü ile mühürlenir ve
son sayfasına kaç sayfadan ibaret olduğu ile onay tarihi belirtilerek, il dernekler
müdürü tarafından imzalanır. Bu defter, ayrıca bilgisayar ortamında da tutulur.
Alındı belgelerinin deftere kaydı Madde 44 - Dernek saymanınca teslim
alınan alındı belgeleri Alındı Belgesi Kayıt Defterine kaydedilir. Alındı belgelerinin,
eski ve yeni saymanlar arasında tutanakla devir teslimi yapılır. Alındı belgesi
ciltlerinin bastırıldıktan sonra tamamı, numarası en küçük olan alındı belgesi
cildinden başlamak üzere defterin yalnızca başlangıç, bitiş ve serisi sütunları
doldurularak, her bir satırda bir alındı belgesi cildi gösterilecek şekilde
alt alta yazılmak suretiyle kaydedilir. Defterin diğer sütunları, alındı belgesi
ciltlerinin gelir tahsil edecek kişilere teslim edilmesi veya teslim edilen
alındı belgesi cildinin iade edilmesi sırasında doldurulur. Tamamı kullanılmadığı
halde herhangi bir nedenle iade edilen alındı belgelerinin kullanılmayan yaprakları
tespit edilerek sayman ve iade eden kişi tarafından tutanak altına alınır.
Bu şekilde iade edilen alındı belgesi ciltleri, gelir tahsil edecek başka bir
kişiye verilebilir veya yaprakları üzerine büyük harflerle ve görünebilecek
şekilde iptal yazılarak bir daha kullanılmaz. Form veya sürekli form şeklinde
bastırılan alındı belgeleri de başlangıç ve bitiş numaraları elli asıl ve elli
koçan yaprağını ihtiva edecek şekilde gruplandırılarak yukarıda belirtilen
usule göre kaydedilir ve kullanılır. Alındı belgelerinden kaybolan veya çalınanlar
bir tutanak ile tespit edilir ve en kısa sürede dernekler birimlerine bildirilir.
Gerekli işlemlerin yapılması için durum, dernekler birimleri tarafından Cumhuriyet
başsavcılıklarına intikal ettirilir.
Alındı belgelerinin kullanımı Madde 45 - Alındı belgeleri, gelir tahsil
etme görev ve yetkisine sahip bulunanlara, sayman üyelerce imza karşılığı verilir
ve kullanıldıktan sonra imza karşılığı geri alınır. Bu işlemler Alındı Belgesi
Kayıt Defterinde gösterilir. Alındı belgeleri, sabit boyalı sert veya sivri
uçlu tükenmez kalemle okunaklı bir biçimde silintisiz ve kazıntısız olarak
doldurulur. Ödemede bulunana asıl yaprak koparılarak verilir, koçan kısmı ciltte
bırakılır. Düzenleme sırasında hata yapılırsa, hatalı belge yaprağı ödemede
bulunana verilmez. Asıl ve koçan yaprakların üzerine "İPTAL" ibaresi yazılıp
her ikisi koparılmadan ciltte bırakılır. Form şeklinde bastırılan alındı belgeleri,
elektronik sistemler aracılığıyla doldurulduktan sonra aslı ödemede bulunana
verilir; sureti dosyasında muhafaza edilir.
Yetki belgesi Madde 46 - Dernek adına gelir tahsil edecek kişi veya
kişiler, yetki süresi de belirtilmek suretiyle, yönetim kurulu kararı ile tespit
edilir. Gelir tahsil edecek kişilerin açık kimliği, imzası ve fotoğraflarını
ihtiva eden Yetki Belgesi (EK- 19) dernek tarafından üç nüsha olarak düzenlenerek,
dernek yönetim kurulu başkanınca onaylanır. Yetki belgelerinin birer sureti
dernekler birimlerine verilir. Dernek adına gelir tahsil edecek kişiler, ancak
adlarına düzenlenen yetki belgelerinin bir suretinin dernekler birimine verilmesinden
itibaren gelir tahsil etmeye başlayabilirler. Dernekler birimlerince kendilerine
verilen her bir yetki belgesi için otomatik sıra numarası verilir. Yetki belgelerinin
süresi, yönetim kurullarının görev süresi ile sınırlıdır. Yeni seçilen yönetim
kurullarının, yetki belgelerini birinci fıkra esaslarına göre yenilemesi zorunludur.
Yetki belgesinin süresinin bitmesi veya adına yetki belgesi düzenlenen kişinin
görevinden ayrılması, ölümü, işine veya görevine son verilmesi, derneğin kendiliğinden
dağıldığının tespit edilmesi veya fesih edilmesi gibi hallerde, verilmiş olan
yetki belgelerinin dernek yönetim kuruluna bir hafta içinde teslimi zorunludur.
Ayrıca, gelir toplama yetkisi yönetim kurulu kararı ile her zaman iptal edilebilir.
Yetki belgesi ile ilgili değişiklikler yönetim kurulu başkanınca, onbeş gün
içerisinde dernekler birimine bildirilir.
Gelirlerin teslim edilmesi Madde 47 - Dernek adına gelir tahsil etmekle
yetkili olan kişiler, tahsil ettikleri paraları otuz gün içerisinde dernek
saymanına teslim ederler veya derneğin banka hesabına yatırırlar. Ancak, tahsilatı
2005 yılı için 1000.- YTL'yi geçenler, 30 otuz günlük süreyi beklemeksizin
tahsil ettikleri parayı en geç iki iş günü içinde dernek saymanına teslim ederler
veya derneğin banka hesabına yatırırlar. Dernek kasasında bulundurulabilecek
para miktarı, ihtiyaçlar dikkate alınarak yönetim kurulunca belirlenir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Kamu Yararına Çalışan Derneklerden Sayılma
Kamu yararına çalışan dernek sayılma Madde 48 - Kamu yararına çalışan
dernekler, Maliye Bakanlığının ve varsa ilgili bakanlıkların görüşü üzerine,
Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararıyla tespit edilir.
Kamu yararı için aranacak şartlar Madde 49 - Kamu yararına çalışan derneklerden
sayılmak için derneğin; a) En az bir yıldan beri faaliyette bulunması, b) Son
bir yıl içindeki, 2005 yılı için belirlenen tutar olan 50.000.-YTL'sını geçen
alım ve satım işlemlerinin rekabet koşullarına uygun yapılması, c) Amacı ve
gerçekleştirdiği faaliyetlerin, üyelerinin dışında yerel veya ulusal düzeyde
toplumun ihtiyaç ve sorunlarına yönelik çözümler üretecek ve toplumsal gelişmeye
katkı sağlayacak nitelikte olması, d) Yıl içinde elde ettiği gelirin en az
yarısının bu amaçla harcanması, e) Sahip olduğu mal varlığının ve yıllık gelirinin
tüzüğünde belirtilen amacı gerçekleştirecek düzeyde olması gerekir. Bu durum,
Bakanlık dernekler denetçileri tarafından düzenlenen rapor ile tespit ettirilebilir.
Bu nitelikleri taşımadığı tespit edilen dernekler, kamu yararı kararı için,
bu tespitin yapıldığı tarihten itibaren üç yıl geçmeden önce yeniden başvuramaz.
Başvuru ve istenen belgeler Madde 50 - Kamu yararına çalışan derneklerden
sayılmak isteyen dernekler, aşağıda belirtilen ekleri ile birlikte başvurularını
dörder suret olarak mülki idare amirliğine yaparlar. a) İlgili dernekler müdürlüğünce
onaylanmış dernek tüzüğü, b) Dernek üyelerinin sayısının belirtildiği yazı,
c) Derneğin şubelerinin sayısı ve yerinin belirtildiği yazı, d) Derneğin kamu
yararı yönünden; faaliyeti, yaptığı hizmetler ve gelecekte yapılması düşünülen
işler hakkındaki raporu, e) Son yıla ait mali bilanço ile gelir-gider tablosu
veya işletme hesabı tablosu, f) Derneğin taşınır ve taşınmaz mallarının listesi,
g) Kamu yararına çalışan derneklerden sayılması için yönetim kurulunun aldığı
karar örneği.
Başvurunun değerlendirilmesi Madde 51 - Başvurularda alınan belgelerin
üçer adedi oluşturulan valilik görüşü ile birlikte bir ay içinde Bakanlığa
gönderilir. Valilik görüşünde derneğin amacının ve faaliyetlerinin topluma
yararlı sonuçlar verecek nitelikte ve ölçüde olup olmadığı ve kamu yararına
çalışan derneklerden sayılıp sayılamayacağı açıkça belirtilir. İlgili bakanlıkların
ve Maliye Bakanlığının da görüşü alındıktan sonra, Bakanlığın teklifi ve Bakanlar
Kurulu kararı ile dernek, kamu yararına çalışan derneklerden sayılır. Kamu
yararına çalışan derneklerden sayılmaya ilişkin karar Bakanlıkça ilgili valiliğe
bildirilir ve valilik tarafından başvuru sahiplerine bilgi verilir. Başvurusu
reddedilenler buna ilişkin gerekçe ile birlikte ilgili valiliğe bildirilir
ve valilik tarafından başvuru sahiplerine bilgi verilir.
Kamu yararına çalışan dernek statüsünün kaybedilmesi Madde 52 - Kamu
yararına çalışan derneklerin, denetimler sonunda bu niteliklerini kaybettiği
anlaşılırsa; Maliye Bakanlığının ve varsa ilgili bakanlıkların görüşü alınarak,
Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararıyla haklarında alınan kamu yararına
çalışan derneklerden sayılma kararı iptal edilir. Sonuç, Bakanlıkça ilgili
valiliğe bildirilir ve valilik tarafından da ilgili derneğe bilgi verilir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
İzinle Kullanılacak Kelimeler
İzin alma Madde 53 - Dernek adlarında; Türk, Türkiye, Milli, Cumhuriyet,
Atatürk, Mustafa Kemal kelimeleri ile bunların baş ve sonlarına getirilen eklerle
oluşturulan kelimeler, ilgili bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle Bakanlığın
izni ile kullanılabilir. İzin almak için başvuracak derneklerde aşağıdaki şartlar
aranır: a) En az bir yıldan beri faaliyette bulunması, b) Amacı ve bu amacı
gerçekleştirmek için giriştiği faaliyetler ve yaptığı hizmetler ile gelecekte
yapılması düşünülen işlerin topluma yararlı sonuçlar verecek nitelikte olması,
c) Aynı amaçlı dernekler arasında en çok üyeye sahip olması, d) Bu konuda genel
kurulunda karar almış olması.
Başvuru Madde 54 - İzin için başvuracak dernekler, aşağıda belirtilen
belgelerle birlikte başvurularını üçer suret olarak mülki idare amirliğine
yaparlar. a) İlgili dernekler müdürlüğünce onaylanmış dernek tüzüğü, b) Dernek
üye listesi, c) Derneğin faaliyetleri, yaptığı hizmetler ve gelecekte yapılması
düşünülen işler hakkında rapor, d) İzne tabi kelimelerin kullanılması için
genel kurulun aldığı karar örneği.
İzin Madde 55 - İlgili valilik, taleple ilgili gerekli araştırmayı yaptıktan
sonra, valilik görüşünü de belirterek evrakın iki nüshasını bir ay içinde Bakanlığa
gönderir. Bakanlık, gerekli incelemeyi yaparak, gerektiğinde ilgili bakanlıkların
da görüşünü aldıktan sonra başvuruyu karara bağlar. Sonuç, Bakanlıkça ilgili
valiliğe bildirilir ve valilik tarafından da ilgili derneğe bilgi verilir.
ONUNCU BÖLÜM
Lokaller
Lokal Madde 56 - Lokal, dernek üyelerinin soysal ihtiyaçlarını karşılamak
üzere mülki idare amirinin izniyle açılan tesistir. Dernekler, başka bir dernek,
gerçek veya tüzel kişi ile ortaklaşa lokal açmaz. Federasyon ve konfederasyonlar
hariç, lokal açabilmesi için derneğin en az bir yıldan beri faaliyette bulunması
şarttır. Çocuk dernekleri lokal açamaz.
Lokal açılamayacak yerler Madde 57 - Aşağıda belirtilen yerlerde lokal
açılmasına izin verilmez: a) Silah fabrika ve imalathaneleri, patlayıcı, parlayıcı
ve yanıcı gibi tehlikeli maddeler üretilen, satılan, kullanılan ve depolanan
yerler ile gaz dolum tesislerinde, b) Her türlü mabetlerde, c) Okul öncesi
eğitim, ilk ve orta öğretim resmi ve özel okul binaları ile özel eğitime muhtaç
bireylerin devam ettikleri öğretim kurumlarına yüz metreden yakın mesafe içinde,
d) İlk ve orta öğretim öğrencilerinin devam ettiği kurs, dershane ve bu öğrencilerin
kaldığı öğrenci yurtlarının bulunduğu binalarda, e) İtfaiye, ambulans gibi
müdahale ve yardım hizmetlerinin kolaylıkla ulaşamayacağı yerlerde, e) Binaların
ortak kullanılan bağımsız bölümlerinde, g) Genel güvenlik ve asayişin korunması
yönünden sakıncalı olan yerlerde, h) Sabit veya seyyar olarak kullanılan kara,
deniz, hava ve her çeşit taşıma araçlarında. Derneğin yerleşim yerinin bulunduğu
binada dernek lokali açılabilir. Ancak, dernek lokali olarak açılan yerin iç
kapı girişinin diğer bağımsız bölüm veya oda ve benzeri gibi bölümlerden ayrı
olması ve bunlara açılan kapılarının bulunmaması zorunludur.
Başvuru Madde 58 - İl merkezlerinde açılacak lokaller için valiliğe,
büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler dahil olmak üzere diğer
ilçelerde açılacak lokaller için kaymakamlığa bir dilekçe ile başvurulur. Başvurulara
aşağıda belirtilen belgeler eklenir. a) Lokal açılması konusunda alınmış yönetim
kurulu kararının örneği, b) Lokal olarak açılacak yerin tapu senedi örneği,
kiralık ise kira kontratının örneği, c) Ana gayrimenkulun tapu kayıtlarında
mesken olarak görünen yerler için kat maliklerinin oy birliği ile aldıkları
kararın örneği, mesken ve işyerinin birlikte yer aldığı binalarda mesken sahiplerinin
tamamının onayı ve işyeri sahiplerinin oy çokluğu ile aldıkları kararın örneği,
iş hanlarında ise yönetim kurulu kararı örneği, d) Derneklerin; belediye ve
mücavir alanlar içinde açacakları lokaller için yapı kullanma (iskan) izin
belgesi, bu belgenin bulunmadığı durumlarda ise ilgili belediyeden alınacak
söz konusu yerin lokal olarak kullanılmasında sakınca olmadığına dair belge;
bu alanlar dışındaki lokaller için bayındırlık ve iskan müdürlüklerinden alınacak
lokal olarak kullanılmasında sakınca olmadığına dair belge. Belgeleri eksik
olan veya mevzuata uygun olmayan başvurular değerlendirmeye alınmaz ve eksikliklerin
tamamlanması için otuz günlük ek süre tanınır. Bu süre sonunda eksikliklerin
tamamlanmaması halinde başvuru işlemden kaldırılır. Lokal olarak açılan yerin
yerleşim yerinin değiştirilmesi halinde yukarıda sayılan işlemler tekrar edilir.
İzin Madde 59 - İl merkezlerinde açılacak lokallerin iş ve işlemleri
il dernekler müdürlüklerince, diğer ilçelerde açılacak lokallerin iş ve işlemleri
ilçe dernekler büro şefliklerince yürütülür. Büyükşehir belediyesi sınırları
içinde kalan ilçelerde ise bu görevler, kaymakamlık yazı işleri müdürlüklerince
yerine getirilir. Lokal olarak açılacak yerin ve bulunduğu binanın fenni ve
yangın güvenliği ile toplum sağlığı ve çevre bakımından belediyece, genel güvenlik
ve asayişin korunması yönünden kolluk kuvvetlerince incelenmesi istenir. Gerek
görülen hallerde, ayrıca ilgili diğer kurum ve kuruluşlardan inceleme yapılması
istenebilir. Başvuru belgeleri ve inceleme sonuçları olumlu olan derneklere,
mülki idare amirince lokal açma ve işletme izni verilir. Lokal açma ve işletme
belgesinde çalışma şartları belirtir. İki nüsha olarak düzenlenen Lokal Açma
ve İşletme İzin Belgesinin (EK- 20) bir örneği ilgili derneğe verilir; diğer
örneği derneğin il dernekler müdürlüğündeki dosyasında saklanır. Lokalin hangi
derneğe ait olduğunun belirtildiği en az 50x75 cm ebadında "……..Derneği Lokali"
ibaresinin yazılı olduğu levha ile en az 20x30 cm ebadında "Üye olmayan giremez"
ibaresinin yazılı olduğu levhanın, dışarıdan ilk bakışta görülebilecek bir
yere asılması zorunludur. Lokal açma ve işletme belgesi düzenlendikten sonra
onbeş gün içinde dernekler birimlerince; kolluk amirliği, belediye, alkollü
içki kullanılmasına izin verilenler için tekel idaresi, çevre müdürlükleri
ile derneğin bağlı bulunduğu vergi dairesine lokalin açıldığı bildirilir. Kolluk
kuvvetleri bu bilgilere istinaden izinsiz açılan lokalleri men eder.
Sorumlu müdür Madde 60 - Her dernek lokaline, yönetim kurulu kararıyla
sorumlu bir müdür tayin edilerek mülki idare amirine bildirilir. Sorumlu müdür,
dernek lokalinin mevzuata ve ruhsata uygun olarak işletilmesinden sorumludur.
Sorumlu müdür değişikliği, onbeş gün içinde mülki idare amirliğine bildirilir.
Lokal müdürü yönetim kurulu kararıyla ücretli veya fahri olarak görevlendirilir.
Bunların dernek üyesi olması şart değildir. Lokalin işletmesi, dernek tarafından
görevlendirilen bir lokal müdürünün sorumluluğunda müstecire de yaptırılabilir.
Alkollü içki kullanılması Madde 61 - Dernek lokallerinde alkollü içki
kullanılması mülki idare amirinin iznine bağlıdır. Ancak, alkollü içki izni
verilebilmesi için dernek lokalinin içkili yer bölgesi içinde bulunması ve
içki satış belgesi alınması zorunludur. Gençlik, spor veya gençlik ve spor
kulüplerinin sosyal amaçlı tesisleri ile lokallerinde alkollü içki kullanılmasına
izin verilmez. Alkollü içki kullanılmasına izin verilen lokallerde içki servisi,
ancak izin verilen lokal içinde yapılabilir. Lokalin etrafında, yol kenarlarında
veya yaya kaldırımlarında masa konularak veya ayakta içki servisi yapılamaz.
Lokallerde çalışacak kişiler Madde 62 - Alkollü içki kullanılmasına
izin verilen lokallerde 18 yaşından küçükler çalıştırılamaz. Lokallerde çalışanlar
için dernek yönetim kurulu başkanının imzasını taşıyan bir kimlik belgesi düzenlenir.
Çalışanlar lokalde bulundukları sürece bu kimliği ilk bakışta görülebilecek
şekilde üzerlerinde taşımak zorundadırlar.
Lokal yönergesi Madde 63 - Dernek lokalleri, yönetim kurullarınca bu
Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak hazırlanan yönergeye
göre işletilir. Lokal yönergesinde aşağıda gösterilen hususların belirtilmesi
zorunludur. a) Lokalin çalışma şartları, b) Lokal müdürünün görev ve yetkileri,
c) Dernek lokalinde yapılacak faaliyetler ve verilecek hizmetler, d) Dernek
üyelerinin ve misafirlerin lokalden yararlanma şekilleri, e) Lokalde alkollü
içki kullanılıp kullanılmayacağı, kullanılacaksa şart ve şekilleri, f) Lokalin
konferans, seminer, yemek, nişan, düğün ve benzeri toplantılar için dernek
üyelerine tahsis edilme şekil ve şartları.
Lokalden yararlanma Madde 64 - Lokalden yararlanacak üyelere, dernek
üyeliğine kabul kararının tarih ve sayısı ile dernek başkanının imzası bulunan
lokal kimlik kartı verilir. Üyeler lokalde bulundukları sürece bu kimliği üzerlerinde
taşımak ve denetimler sırasında bu kartı göstermek zorundadırlar. Lokale o
derneğin üyesi olmayanlar giremez. Ancak, üyelerin beraberindeki misafirleri
lokallere kabul edilebilir. Misafirler lokalde bulundukları sürece, misafir
kartlarını ilk bakışta görülecek şekilde üzerlerinde taşımak zorundadırlar.
Lokallerin denetimi Madde 65 - Mülki idare amiri, dernek lokallerinin,
açma ve işletme belgesinde belirtilen şartlara göre işletilip işletilmediğini
denetletebilir. Lokallerin denetimi, dernekler birimleri ve kolluk kuvvetlerince
birlikte yapılır. Lokal denetiminde önceden bildirimde bulunma ve denetimin
mesai saatleri içinde yapılması şartı aranmaz.
Faaliyetten geçici olarak men etme Madde 66 - Kumar oynatıldığı, izinsiz
içki kullanıldığı, umuma açık yer durumuna geldiği veya lokal yönergesine aykırı
hareket edildiği tespit edilen lokaller, mülki idare amiri tarafından otuz
günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edilir. Yukarıdaki fıkrada
yazılı fiiller sebebiyle üç defa faaliyetten men edilen lokallerin izin belgeleri,
mülki idare amirince iptal edilir.
Lokal açma ve çalışma izninin iptali Madde 67 - Yapılan denetimler neticesinde,
uyuşturucu madde imal edildiği, satıldığı, kullanıldığı veya bulundurulduğu;
6136 sayılı Kanuna aykırı silah bulundurulduğu veya satıldığı; genel güvenliğe
ve genel ahlaka aykırı faaliyetlerde bulunulduğu tespit edilenlerin lokal açma
ve işletme izin belgeleri mülki idare amirince iptal edilir. Ayrıca, konusu
suç teşkil eden fiillerin işlenmesi durumunda, soruşturma evrakı derhal Cumhuriyet
Başsavcılığına gönderilir.
Faaliyetten men kararının uygulanması Madde 68 - Faaliyetten men kararı
aşağıdaki esaslar çerçevesinde yerine getirilir. a) Karar, dernek yönetim kuruluna
ve lokal müdürüne tebliğ edilir kararın uygulanması için iki günden fazla olmamak
üzere süre verilir. Tebliğde dernek yönetim kurulu başkanı veya görevlendirilecek
yönetim kurulu üyesi ile lokal müdürünün, mühürlemenin yapılacağı sırada hazır
bulundurulması gerektiği de belirtilir. b) Lokalin kapalı olduğu süre içinde
bozulabilecek mallar ile kişilerin özel eşyalarının çıkarılmasına izin verilir.
c) Lokalin pencereleri ve diğer kapıları kapatılır ve lokalin giriş kapıları
mühürlenir. d) Kararın uygulanmasına ilişkin düzenlenecek tutanakta, faaliyetten
men kararının tarihi, sebebi ve süresi ile kapatma işlemenin tarih ve saati
belirtilir ve hazır bulunanlar tarafından imzalanır. Hazır bulunanların imzadan
kaçınması halinde bu durum tutanakta belirtilir. Sürenin dolmasını müteakip
faaliyetten men edilen lokalin tekrar açılmasında da açılış tarihi ve saati
yazılarak, açma ve teslim tutanağı, dernek yönetim kurulu başkanı veya görevlendirilecek
yönetim kurulu üyesi ile lokal müdürü tarafından imzalanır.
Süresinden önce açılma Madde 69 - Faaliyetten men işlemine karşı açılan
davanın idare aleyhine sonuçlanması halinde; lokal bir tutanakla açılır. Mülki
idare amirleri faaliyetten geçici olarak men ettikleri lokalleri mahkeme kararları
dışında, süresinden önce açamazlar. Geçici olarak faaliyetten men edildiği
halde süresinden önce açılan lokallerin açma ve işletme izinleri mülki idare
amirince iptal edilir.
İzinsiz açılan lokaller Madde 70 - İzinsiz olarak açılan veya izni iptal
edildiği halde işletilen veya geçici olarak faaliyetten men edildiği halde
süresinden önce açılan lokaller kolluk kuvvetlerince kapatılır.
Uzaklığın ölçülmesi Madde 71 - Okul öncesi eğitim, ilk ve orta öğretim
resmi ve özel okul binaları ile özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri
kurumlar ile lokal açılmasına izin verilen yerlerin aralarındaki uzaklığın
ölçümünde, bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları; kapıların
birden fazla olması durumunda ise en yakını esas alınır. Yüz metre uzaklığın
ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya
kurallarına göre gidilebilecek en kısa mesafe dikkate alınır. Bu tespitleri
yapmaya dernekler birimleri yetkilidir.
ONBİRİNCİ BÖLÜM
Sandık
Sandık kurma şartları Madde 72 - Dernekler; üyelerine kar payı dağıtmamak,
gelir, faiz veya başka adlarla üyelerine para aktarmamak şartıyla, üyelerinin
yiyecek, giyecek gibi zaruri ihtiyaç maddelerini ve diğer mal ve hizmetlerle
kısa vadeli kredi ihtiyaçlarını sandık kurarak karşılayabilirler. Derneklerin
sandık kurabilmesi için; a) Dernek tüzüğünde sandık kurulacağına dair açık
hüküm bulunması, b) Dernek genel kurulunca sandık kurulması için karar alınmış
olması gerekir.
Sandık üyeliği Madde 73 - Dernekler tarafından kurulan sandıklara, ilgili
derneğin merkez ve şubelerine kayıtlı üyeler dışında üye kabul edilmez. Sandıklara
üye olmak isteğe bağlıdır. Sandık üyeliğine kabul, sandık yönetim kurulu kararı
ile olur.
Sandık yönergesi Madde 74 - Her sandığın, dernek yönetim kurulunca hazırlanıp
genel kurulca kabul edilen bir sandık yönergesi bulunur. Bu yönetmelikte aşağıdaki
hususların belirtilmesi zorunludur. a) Sandığın adı, b) Sandığın çalışma konuları,
c) Üye olma, üyelikten çıkma ve çıkarılmanın şartları, d) Sandık genel kurulunun
kuruluş şekli, toplanma zamanı, görev ve yetkileri, e) Sandık yönetim kurulunun
asıl ve yedek üye sayısı, nasıl seçileceği, görev ve yetkileri, f) Sandık denetim
kurulunun asıl ve yedek üye sayısı, nasıl seçileceği, görev ve yetkileri, g)
Üyelerden alınacak giriş aidatı ile üyelik aidatının belirlenme ve tahsilat
şekli, h) Sandıkça oluşturulacak fonlar, bu fonlara katılma şartları, fonlardan
yararlanma esasları, fonlardan yapılacak yardımların miktarı ve oranları, ı)
Üyelerin sandıktan çıkması veya çıkarılmasının şartları, j) Fonlarda biriken
para ve hakların tasfiyesi ve geri verilmesi esas ve usulleri, k) Fonlarda
biriken paraların değerlendirilme esas ve usulleri, işletilecek paralardan
elde edilecek faiz, kâr, temettü ve diğer değerlerin, kullanımına dair esaslar,
l) Mikrokredi ve diğer borç para verme esas ve usulleri, m) Sandığın dağıtılmasına
karar verilmesi durumunda, mal varlığının tasfiye esasları. Mikrokredi ve diğer
borç para alacaklardan istenecek hizmet bedeli veya faiz oranları yönetim kurulu
kararı ile belirlenir.
Sandığın faaliyete geçmesi Madde 75 - Dernek genel kurulunca kabul edilen
sandık yönergesinin yönetim kurulu üyelerince her sayfası imzalanmış bir sureti,
genel kurul toplantısını izleyen otuz gün içinde dernek başkanı tarafından
mülki idare amirliğine verilir. Sandık yönergesinin mülki idare amirliğine
bildirilmesinden itibaren altı ay içinde sandık genel kurulunun toplanması
ve sandık organlarının oluşturulması zorunludur. Sandık organlarının oluşturulmasına
kadar, sandık işlemlerini yürütmeye dernek yönetim kurulu yetkilidir. Sandığın
ilk genel kurulu, dernek yönetim kurulunun çağrısı üzerine toplanır.
Sandık organları Madde 76 - Her sandıkta; a) Genel kurul, b) Yönetim
kurulu, c) Denetim kurulu, oluşturulması zorunludur. Sandık yönetim ve denetim
kurullarının asıl ve yedek üye sayısı üçten az olamaz. Sandık yönetim ve denetim
kurulları sandık üyeleri arasından seçilir.
Sandık genel kurulu Madde 77 - Sandık genel kurulu, genel kurula katılma
hakkı bulunan sandık üyelerinden oluşur. Üye sayısının çok olması veya üyelerin
farklı yerleşim yerlerinde bulunması halinde genel kurulda nasıl temsil edilecekleri,
sandık yönetmeliğinde düzenlenir. Genel kurulun toplantıya çağrılması, toplantı
gündemi ve yeri, toplantı ve karar yeter sayısı ve kararların üyelere duyurulması
konularında, sandığın bağlı bulunduğu dernek tüzüğünün bu konuları düzenleyen
hükümleri uygulanır.
Sandıkların yasal durumu Madde 78 - Sandıklar, derneklerin bir yan kuruluşudur;
Bunların tüzel kişilikleri yoktur. Sandık yönetim kurulu, dernek yönetim kurulunca
verilecek yetkiye dayanarak, sandıkla ilgili konularda mahkemeler ve idare
makamlarında sandığı temsil edebilir, sandığa izafeten her türlü hukuki tasarrufta
bulunabilir.
Sandığın malları Madde 79 - Sandığın bütün mal ve hakları dernek malı
sayılır. Taşınmazlar dernek adına tescil edilir, kullanma hakkı sandığa devredilir.
Bu mallara karşı işlenen suçlar, dernek mallarına karşı işlenmiş sayılır ve
sandık mallarına karşı suç işleyenler dernek malına karşı suç işleyenler gibi
cezalandırılır.
Sandıkların denetimi Madde 80 - Sandığın bağlı olduğu derneğin genel
kurulu, yönetim kurulu veya denetim kurulu, sandığın denetimini her zaman yapabilir.
Dernek ve sandık denetim kurulları en az yılda bir kez olmak üzere sandık hesap
ve faaliyetlerinin denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Denetim sonuçları
bir rapor halinde sandık genel kurulu ve toplandığında dernek genel kuruluna
sunulur. Sandıkların yönetim yerleri, satış yerleri, defterleri, hesap ve işlemleri
Bakanlık veya yetkili mülki idare amiri tarafından her zaman denetlettirilebilir.
Bu denetleme, görevlendirilecek kolluk kuvvetleri mensupları dışındaki memur
veya memurlar aracılığıyla yaptırılır. Denetleme sırasında, görevli memurlar
tarafından istenecek her türlü defter, belge ve işlemli yazıların, denetleyen
kişilere gösterilmesi ve talep halinde onaylı örneklerinin verilmesi zorunludur.
Sandıkların gelirleri Madde 81 - Sandıkların gelirleri şunlardır: a)
Üyelerden bir defaya mahsus olmak üzere alınacak giriş aidatı, b) Üyelik aidatı,
c) İktisadi faaliyetlerden elde edilen karlar, d) Üyelere verilen kredilerden
alınacak hizmet bedeli veya faiz gelirleri, e) Bankaya yatırılan sandık paralarının
faizleri, f) Kime ve nereye ait olduğu bilinmeyen ve en az bir yıl emanet hesabında
tutulduktan sonra gelir kaydedilen paralar, g) Yardım ve bağışlar, h) Borçlanma,
ı) Diğer gelirler.
Sandıklarca tutulacak defterler Madde 82 - Sandıklar aşağıda yazılı
defterleri tutmak zorundadır: a) Karar defteri: Yönetim kurullarının kararları
gün ve sayı sırası ile bu deftere yazılır. Kararların altı toplantıya katılan
üyelerce imzalanır. b) Üye kayıt defteri: Sandığa üye olarak girenlerin kimlikleri
ve giriş tarihleri bu deftere işlenir. c) Evrak kayıt defteri: Sandık yönetimine
ilişkin gelen ve giden evrak, gün ve sayı sırasıyla bu deftere kaydedilir.
Gelen evrakın asılları ve giden evrakın kopyaları dosyalanır. d) Demirbaş defteri:
Sandığın demirbaş eşyası bu deftere, alınış tarihleri ve değerleri belirtilerek
yazılır. e) Yevmiye defteri, büyük defter ve envanter defteri: sandık adına
alınan gelirler ve yapılan giderler ile envanter kayıtları, açık ve düzenli
olarak bu defterlere işlenir. Sandıklar bilanço esasına göre defter tutarlar.
Bu defterlerin tutulma usulü ile kayıt şekli Vergi Usul Kanunu ile bu Kanununun
Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden yayımlanan Muhasebe Sistemi Uygulama
Genel Tebliğleri esaslarına göre yapılır. Bu maddede sayılan defterler ile
sandıkça tutulması uygun bulunan öteki defterlerin, dernekler birimi ya da
noterlerce onaylanması zorunludur. Bu Yönetmeliğin altı ve yedinci bölümlerinde
belirtilen diğer esas ve usuller sandıklar için de uygulanır.
ONİKİNCİ BÖLÜM
Beyanname
Beyanname verme yükümlülüğü Madde 83 - Dernek yönetim kurulu başkanları,
her takvim yılının ilk dört ayı içinde bir önceki yıla ait Dernek Beyannamelerini
(EK- 21), mülki idare amirliğine vermekle yükümlüdürler. İl merkezlerinde ve
büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçelerde bulunan dernekler beyannamelerini
bir adet, diğer ilçe merkezinde bulunanlar ise iki adet olarak verirler. Şubeler,
mülki idare amirliğine verecekleri beyannamelerin birer örneğini bağlı bulundukları
derneğe de vermekle yükümlüdürler. İlçelerde verilen bu beyannamelerden bir
adedi alıkonularak, diğerleri il dernekler müdürlüklerine gönderilir. Temsilcilikler
için ayrıca beyanname verilmez ancak, temsilciliklere ilişkin her türlü bilgiler
dernek beyannamesinde gösterilir. Birlikler, beyannamelerini bu maddede belirtilen
esas ve usullere göre vermekle yükümlüdürler. Dernekler beyannamesinde belirtilen
sınıflamaların alt gruplarını belirlemeye veya alt gruplarda değişiklik yapmaya
Daire Başkanlığı yetkilidir. Ancak, derneklerin amaç, faaliyet alanları ve
ekonomik faaliyetleri ile dernek üye, personel veya diğer görevlilerinin meslekleri
ve eğitim durumları sınıflamalarının alt grupları; Birleşmiş Milletler Uluslararası
Kar Amacı Olmayan Kuruluşlar Sınıflaması, Avrupa Topluluğu Ekonomik Faaliyetlerin
İstatistiki Sınıflaması, Birleşmiş Milletler Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması
ve Birleşmiş Milletler Uluslararası Standart Eğitim Sınıflaması alt grupları
göz önünde bulundurularak düzenlenir.
Beyannamelerin incelenmesi Madde 84 - Beyannameler valiliklerce incelenir.
Gerekli görülen hallerde bu inceleme Bakanlıkça da yapılabilir. Beyannamelerde
eksiklik veya yanlışlıklar görülmesi halinde, ek bilgi ve belgeler istenebilir
ve bunlar tamamlattırılır. Beyannamelere ilişkin istenen ek bilgi ve belgelerin
verilmemesi, eksik verilmesi veya verilen sürede tamamlanmaması hallerinde
ilgili dernek denetime tabi tutulabilir. Beyannamelerin incelenmesi esnasında
konusu suç oluşturan hususların tespit edilmesi halinde, ilgili mülki idare
amirliğince durum Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir. Beyannameler ile ilgili
olarak haklarında adli ve idari işlem yapılan dernekler, Bakanlığa bildirilir.
ONÜCÜNCÜ BÖLÜM
Dernekler Kütüğü ve Tasfiye
Kütük defteri Madde 85 - Birlikler için Bakanlar Kurulu izninin ilgili
valiliğe iletilmesi, dernekler için tüzüğü ve kuruluş bildirimi ile eklerinin
mülki idare amirliğine verilmesini müteakip il dernekler müdürlüklerindeki
Dernek Kütük Defterlerine (EK- 22) kayıtları yapılır. Dernek kütüğü il dernekler
müdürlüğünde tutulur. Defterlerde her birlik ve derneğe ayrı bir sayfa ayrılır
ve mevcut bilgiler defterdeki hanelerine işlenir. Yabancı dernek ve yabancı
vakıfların Türkiye'deki şube ve temsilciliklerinin kaydı Bakanlıktaki ayrı
bir kütük defterine (EK-22) yapılır. Her şube ve temsilciliğe ayrı bir sayfa
ayrılır ve mevcut bilgiler defterdeki hanelerine işlenir. Derneğin türü, kurucuların
tanımlaması ve tüzüğün incelenmesiyle belirlenir. Kütük defterine kaydı gereken
bilgilerin dernekler birimine intikali üzerine, gecikmeksizin kaydı yapılır.
Kütüğe kaydı yapılan belgeler üzerine, kütüğe işlendiğine dair işaret konur.
Kütük defterinin her sayfası mühürlenir ve son sayfasına kaç sayfadan ibaret
olduğu belirtilerek yetkili amir tarafından imzalanır.
Dernek numaralandırma ilkeleri Madde 86 - Derneklerin kütük numaralandırma
ilkeleri aşağıdaki esaslara göre düzenlenir: a) Bir derneğe verilen kütük numarası,
başka bir derneğe verilemez. b) Bir dernek için Başkanlık ve il birimlerindeki
kütükler, aynı numaraları taşır. c) Yapısına bakılmaksızın dernekler, aynı
kütüğe sıra ile kaydedilir. d) Yabancı dernek ve yabancı vakıfların Türkiye'deki
şube ve temsilcilikleri ayrı bir kütüğe kaydedilir.
Dernek numaralandırması Madde 87 - Derneklere verilecek kütük numaraları,
üç kısım ve sekiz rakamdan oluşur. Bunlar sırasıyla; a) Birinci kısmı meydana
getiren ilk iki rakam, kurulduğu ilin trafik numarasını, b) İkinci kısmı meydana
getiren ve (001)'den başlayan üç rakam, kaydın yapıldığı defterin o ildeki
sıra numarasını, c) Üçüncü kısmı meydana getiren üç rakam ise, dernek ve benzerlerinin
o defterde kayıt edildiği sayfayı gösterir. Her defter, ilk yaprağının içinden
başlamak ve karşılıklı sayfalara aynı numara verilmek kaydıyla sayfaları (001)'den
(200)'e kadar numaralandırılır. Yeni il kurulması halinde, alacağı isim ve
trafik numarası ne olursa olsun, kütük numarası takip eden sayılarla ifade
edilir. Yabancı dernek ve yabancı vakıfların Türkiye'deki şube ve temsilciliklerinin
kütük numaralarının başına, yukarıdaki esaslara ek olarak ait bulunduğu ülkenin
uluslararası trafik kodu konur.
Dernek kütük dosyası Madde 88 - Her dernek ve birlik için Daire Başkanlığında
ve dernekler birimlerinde bir dosya açılır. Derneklerin iş ve işlemleri ile
ilgili tüm belgeler bu dosyada saklanır. Açılan her dosya üzerine kütük numarası
ve adı üç cm ebadında rakam ve harflerle yazılır. Yabancı dernek ve yabancı
vakıflar için yukarıdaki esaslara uyulur. Derneklerin amaç ve yapılarına göre
sınıflandırılmasına ait istatistiki bilgiler dernekler birimlerince düzenlenir.
Tasfiye Madde 89 - Derneklerin para, mal ve haklarının tasfiyesi aşağıda
belirtilen esaslara göre yapılır. a) Tasfiyenin dernek tüzüğünde gösterilen
esaslara göre yapılması: Genel kurul kararı ile feshedilen veya kendiliğinden
sona erdiği tespit edilen derneğin para, mal ve haklarının tasfiyesi, tüzüğünde
gösterilen esaslara göre yapılır. Bu derneklerin para, mal ve haklarının devri,
son yönetim kurulu üyelerinden oluşan tasfiye kurulunca yapılır. Bu işlemlere,
feshe ilişkin genel kurul kararının alındığı veya kendiliğinden sona erme halinin
kesinleştiği tarihten itibaren başlanır. Tasfiye süresi içinde bütün işlemlerde
dernek adında "tasfiye halinde ……. Derneği" ibaresi kullanılır. Tasfiye kurulu,
önce derneğin hesaplarını inceler. İnceleme esnasında derneğe ait defterler,
alındı belgeleri, harcama belgeleri, tapu ve banka kayıtları ile diğer belgelerinin
tespiti yapılarak varlık ve yükümlülükleri bir tutanağa bağlanır. Tasfiye işlemeleri
sırasında borçlu olduğu tespit edilen derneklerin alacaklılarına çağrıda bulunulur
ve varsa malları paraya çevrilerek alacaklılara ödenir. Derneğin alacaklı olması
durumunda borçlulardan alacaklar tahsil edilir. Alacakların tahsil edilmesi
ve borçların ödenmesinden sonra kalan para ve mallar tüzükte belirtildiği şekilde
devredilir. Bu derneklerin para, mal ve haklarının tasfiye ve intikal işlemlerinin
tamamlanmasını müteakip tasfiye kurulu tarafından durumun yedi gün içinde bir
yazı ile dernek merkezinin bulunduğu yerin mülki idare amirliğine bildirilmesi
ve bu yazıya tasfiye tutanağının da eklenmesi zorunludur. Tasfiyeye ilişkin
tüm işlemler tasfiye tutanağında gösterilir ve tasfiye işlemleri, mülki idare
amirliklerince haklı bir nedene dayanılarak verilen ek süreler hariç üç ay
içinde tamamlanır. Bu derneklerin defter ve belgelerini tasfiye kurulu sıfatıyla
son yönetim kurulu üyeleri saklamakla görevlidir. Bu görev, bir yönetim kurulu
üyesine de verilebilir. Bu defter ve belgelerin saklanma süresi beş yıldır.
b) Tasfiyenin mahkeme kararı ile yapılması: Tüzükte tasfiyenin ne şekilde yapılacağının
genel kurul kararına bırakıldığı hallerde, genel kurul tarafından bir karar
alınmamış veya genel kurul toplanamamış veya son yönetim kuruluna yapılan tebligata
rağmen tasfiye işlemleri yapılmamışsa, yahut dernek mahkeme kararı ile feshedilmişse,
derneğin bütün para, mal ve hakları, mahkeme kararıyla bulunduğu ildeki amacına
en yakın ve kapatıldığı tarihte en fazla üyeye sahip derneğe devredilir. Bu
derneklerin para, mal ve haklarının tasfiyesi mahkeme kararında belirtilen
esaslara göre yapılır ve tasfiyenin tamamlanmasını müteakip, durum ilgili mülki
idare amirliğine bildirilir.
Kütükten silme Madde 90 - Derneklerin tüzel kişiliklerinin herhangi
bir nedenle sona ermesi halinde, para, mal ve haklarının tasfiye ve intikal
işlemlerinin tamamlanmasını müteakip, yukarıdaki madde hükümlerine göre tasfiye
sonucunun bildirilmesi üzerine, bunların dernekler kütüğündeki kayıtları merkezlerinin
bulunduğu yer valiliğinin onayı ile silinir, şubelerinin bulunduğu valiliklere
ve Bakanlığa da bilgi verilir. Derneklerin merkezlerinin bulunduğu il dışındaki
şubelerinin kayıtları, şubenin bulunduğu yer valiliğinin onayı ile silinir,
dernek merkezinin bulunduğu il valiliğine ve Bakanlığa da bilgi verilir. Yabancı
dernek ve yabancı vakıfların Türkiye'deki şube ve temsilciliklerinin kütükten
silinmesine ilişkin işlemler Daire Başkanlığınca yerine getirilir.
ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Genel Hükümler
Kamu kurum ve kuruluşları ile yürütülen ortak projeler Madde 91 - Derneklerin,
görev alanlarına ilişkin konularda kamu kurum ve kuruluşlarıyla işbirliği yapabilmesi,
ortak bir projenin yürütülmesi şeklinde olur. Ancak, 5072 sayılı Dernek ve
Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri
saklıdır. Projelerin, toplumun ihtiyaç ve sorunlarına yönelik çözümler üretecek
ve toplumsal gelişmeye katkı sağlayacak nitelikte olması şarttır. Yapılacak
protokol çerçevesinde, projenin yürütülmesinden sorumlu olan, kamu kurum ve
kuruluşu ile derneğin eşit sayıda temsilcilerinden oluşan ve tercihen koordinatörlüğünü
dernek temsilcilerinden birinin yaptığı bir proje yönetim grubu oluşturulur.
Protokolde, proje yönetim grubunda proje saymanı olarak dernek saymanının yer
alması zorunludur. Proje yönetim grubu, yapılan protokol ve projenin örneğini
EK- 23'de gösterilen Proje Bildirimine ekleyerek, protokol tarihini izleyen
bir ay içinde projenin tarafı olan dernek merkezinin bulunduğu yerin valiliğine
vermekle yükümlüdür. Kamu kurum ve kuruluşları ile dernekler yürütecekleri
ortak projelerde kendi kanunlarında aksine hüküm bulunmadığı hallerde, ortaklık
anlaşması çerçevesinde, proje maliyetine sağlayacakları nakdi katkıları ortak
bir hesapta bloke ederler. Kamu kurum ve kuruluşları projelere en fazla ayni
veya nakdi yüzde elli katkıda bulunabilirler. Kamu kurum ve kuruluşları proje
süresini geçmemek şartıyla, ortak projeye arsa tahsisinde bulunabilir. Proje
çerçevesinde yapılacak harcamaların bir bankada açılacak ortak bir hesaptan
yapılması, harcamaların belgelendirilmesi ve bu belgelerin asıl suretlerinin
dernekler ile ilgili kamu kurum ve kuruluşunda saklanması zorunludur. Bu şekilde
yürütülen projelerin gerçekleşme durumu ve bu projeler için yapılan harcamalar
ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından denetlenebileceği gibi, mülki idare
amirleri tarafından da denetlenebilir.
Değişikliklerin bildirilmesi Madde 92 - Dernekler, yerleşim yerlerinde
meydana gelen değişiklikleri Yerleşim Yeri Değişiklik Bildirimini EK- 24; genel
kurul toplantıları dışında dernek organlarında meydana gelen değişiklikleri
Dernek Organlarındaki Değişiklik Bildirimini EK- 25 doldurmak suretiyle, değişikliği
izleyen otuz gün içinde mülki idare amirliğine bildirmekle yükümlüdürler. Bu
belgeler, büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler hariç diğer
ilçelerde bulunan dernekler tarafından iki suret olarak verilir. Dernek tüzüklerinde
yapılan değişiklikler de tüzük değişikliğinin yapıldığı genel kurul toplantısını
izleyen otuz gün içinde, genel kurul sonuç bildirimi ekinde mülki idare amirliğine
bildirilir.
Taşınmazların bildirilmesi Madde 93 - Dernekler edindikleri taşınmazları
tapuya tescilinden itibaren otuzgün içinde EK- 26'da gösterilen Taşınmaz Mal
Bildirimini doldurmak suretiyle mülki idare amirliğine bildirmekle yükümlüdürler.
Bu form, büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler hariç diğer ilçelerde
bulunan dernekler tarafından iki suret olarak verilir.
Platformlar Madde 94 - Dernekler, amaçları ile ilgisi bulunan ve kanunlarla
yasaklanmayan alanlarda, diğer dernek, vakıf, sendika ve benzeri sivil toplum
kuruluşlarıyla ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere platformlar oluşturabilirler.
Platformların oluşturulabilmesi için derneklerin yetkili organlarınca alınacak
kararlarda, derneği temsille görevlendirilecek kişi veya kişiler belirlenir.
Bir platformun faaliyete başlayabilmesi için, temsilciler tarafından bir mutabakat
tutanağı düzenlenir. Bu tutanakta, platformun oluşturulma amacı, çalışmaların
yürütüleceği yerleşim yeri ile yönetim grubu üyeleri ve koordinatörünün isimleri
belirtilir.
Yurt açma Madde 95 - Derneklerin, tüzüklerinde gösterilen amaç ve çalışma
konularını gerçekleştirmek üzere, eğitim ve öğretim faaliyetleri için yurt
açmaları ve bu yurtların devri, nakli, kapatılması ile bunların idaresi, işletilmesi
ve denetlenmesi gibi konularda 3/11/2004 tarihli ve 2004/8106 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile 3/12/2004 tarihli ve 25659 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren Özel Öğrenci Yurtları Yönetmeliğinin Dernekler Kanununa ve
bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri uygulanır. Dernekler, açacakları yurtlara
ilişkin olarak Milli Eğitim Bakanlığından ve valilikten almış oldukları yurt
açma izin belgelerinin birer suretini, bu izin belgesini aldıkları tarihten
itibaren onbeş gün içinde dernekler birimlerine vermek zorundadırlar. Derneklerin
açacakları lokalleri ve yurtları dışındaki tesisler genel hükümlere tabidir.
İşlemlerin elektronik ortamda yapılması Madde 96 - Bilanço esasına göre
defter tutan dernekler ile kamu yararına çalışan dernekler, bu Yönetmelik çerçevesinde
vermekle yükümlü oldukları belgelerden (ekleri hariç); Genel Kurul Sonuç Bildirimi
(EK- 3), Yurtdışından Yardım Alma Bildirimi (EK- 4), Yetki Belgesi (EK- 19),
Dernek Beyannamesi (EK- 21), Proje Bildirimi (EK- 23), Yerleşim Yeri Değişiklik
Bildirimi (EK- 24), Dernek Organlarındaki Değişiklik Bildirimi (EK- 25) ve
Taşınmaz Mal Bildirimini (EK- 26) Daire Başkanlığının web sayfası üzerinden,
kullanıcı adı ve şifresini kullanarak doldurmak zorundadırlar. Bu dernekler
kullanıcı adı ve şifresini bu yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
en geç altı ay içerisinde alırlar. Dernek yetkililerinin değişmesi durumunda
bu değişiklik Daire Başkanlığına bildirilir ve yeni şifre alınır. Güvenlik
açısından her kullanıcı için bir sayısal imzalama modülü çalışacaktır. Bu modüle
esas sayısal sertifikalar Daire Başkanlığı tarafından kullanıcı adı ve şifre
ile beraber dağıtılacaktır. İsteyen dernekler, Daire Başkanlığının belirleyeceği
standartlar çerçevesinde kendi imkanları ile akıllı kart temin etmek suretiyle
kendi sayısal sertifikalarını akıllı kart üzerinde taşıyabileceklerdir. Bu
kartlara sayısal sertifikaları yazma yetkisi Daire Başkanlığındadır. Belgeler
ve işlemlerin elektronik ortamda güvenli bir şekilde yapılması için hazırlanan
altyapının (Sayısal Sertifika, Kullanıcı Adı ve Şifre) güvenliğinin sorumluluğu
derneğe aittir. Ayrıca, bu dernekler birinci fıkrada sayılan belgelerin sistemden
alacakları birer çıktısını da süresi içerisinde bu Yönetmelikte belirtilen
ilgili mercilere elden verir veya posta ile gönderirler. Elektronik ortama
aktarılan bilgiler ile ilgili mercilere verilen çıktılar aynı olmak zorundadır.
Daire Başkanlığı, faaliyetleri ile ilgili belgelerin asıllarını veya mümkün
olmadığı hallerde doğruluklarından şüphe edilmeyecek kopyalarını ve yazıların
makine ile alınmış suretlerini saklamak zorundadır. Bu belgeler mikrofilm,
mikrofiş şeklinde veya elektronik, manyetik veya benzeri ortamlarda saklanır.
Elektronik veya bilgi işlem ortamında yapılanlar dahil her türlü işlemlerin
ve arşivlenen bilgilerin tespit ve tevsikinde Daire Başkanlığının kayıtları
esas alınır. Daire Başkanlığı, internet ve her türlü elektronik bilgi iletişim
araç ve ortamı ile benzeri araçlar üzerinden bilgi alışverişinin yapılmasına
ilişkin koşulları belirlemek, Bakanlık ve birinci fıkrada sayılan dernekler
arasındaki ilişkiler ile tarafların birbirlerine karşı olan hak ve yükümlülüklerini
düzenlemek için sözleşmeler yapabilir. Yapılan bu sözleşmeler sonucunda her
derneğe kullanıcı adı ve şifresi verilir. Bu madde kapsamında bulunmayan derneklere
Daire Başkanlığınca iki yıl içerisinde kullanıcı adı ve şifre verilir. Bu dernekler,
kendi istekleriyle yukarıda sayılan işlemlerini bu maddede belirtilen usullere
uymak suretiyle elektronik ortamda da yapabilirler.
Verilerin elektronik ortama kaydedilmesi Madde 97 - Bilanço esasına
göre defter tutan dernekler ile kamu yararına çalışan derneklerin verdikleri
belgeler hariç olmak üzere, bu Yönetmelik çerçevesinde mülki idare amirliğine
verilmesi zorunlu olan belgelerden Genel Kurul Sonuç Bildirimi (EK- 3), Yurtdışından
Yardım Alma Bildirimi (EK- 4), Türkiye'de Kurulu Vakıfların Yurt Dışı Faaliyette
Bulunma İzin Başvuru Formu (EK- 5), Yetki Belgesi (EK- 19), Dernek Beyannamesi
(EK- 21), Proje Bildirimi (EK- 23), Yerleşim Yeri Değişiklik Bildirimi (EK-
24), Dernek Organlarındaki Değişiklik Bildirimi (EK- 25), Taşınmaz Mal Bildirimi
(EK- 26) il dernekler müdürlüklerince, Yabancı Tüzel Kişilerin Türkiye'de Faaliyette
Bulanabilmelerine İlişkin Başvuru Formu (EK- 6) ise Daire Başkanlığınca elektronik
sisteme kaydedilir. İl dernekler müdürlüklerinde tutulan kütük defterine kaydedilmesi
zorunlu olan diğer bilgiler il dernekler müdürlüklerince; Daire Başkanlığında
tutulan kütük defterine kaydedilmesi zorunlu olan birlikler ile yabancı dernek
ve vakıfların şube ve temsilciliklerine ilişkin bilgiler Daire Başkanlığınca,
birinci fıkrada belirtilen usule uygun olarak elektronik sisteme kaydedilir.
Verilecek belgeler Madde 98 - Bilanço esasına göre defter tutan dernekler
ile kamu yararına çalışan dernekler istenilmesi halinde, bu Yönetmelik çerçevesinde
Daire Başkanlığı ve dernekler birimlerine vermekle yükümlü oldukları belgeleri,
asıllarının yanında kompakt disk veya disket gibi elektronik ortamlarda da
verirler.
Bakanlığa gönderilecek belgeler Madde 99 - Kuruluş bildirimleri, tüzükler,
tüzük değişiklikleri, derneklere tanınan hak ve izinler, dernekler hakkında
yapılan suç duyuruları ve adli veya idari yargı mercilerince verilen kararlar
kaymakamlığa intikalinden itibaren yedi gün içinde valiliğe, valilikler de
ilçelerden gönderilen veya kendilerine verilen, belirtilen nitelikteki bilgi
ve belgeleri otuz gün içinde Bakanlığa gönderir. Bakanlıkça gerekli görülen
diğer belgeler de istenilmesi halinde aynı usul ve sürede gönderilir.
Yardım toplama faaliyeti Madde 100 - Gerçek kişiler, dernekler, kurumlar,
vakıflar, spor kulüpleri, gazete ve dergilerin 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununa
göre yapacakları yardım toplama faaliyetleriyle ilgili iş ve işlemler dernekler
birimlerince yürütülür. Dernekler birimleri, bu faaliyetlerin sonuçları hakkında
ilgili valiliğe ve Bakanlığa elektronik ortamda bilgi verir.
Yeniden değerleme Madde 101 - Bu Yönetmelikte belirtilen parasal hadler,
her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca Maliye Bakanlığınca
belirlenen yeniden değerleme oranında arttırılmak suretiyle uygulanır. Ancak,
güncellemede bir YTL'nin altındaki tutarlar dikkate alınmaz.
Diğer düzenleyici işlemler Madde 102 - Bu Yönetmelik çerçevesinde görev
alanı ile ilgili ihtiyaç duyulan konularda diğer alt düzenleyici işlemler hazırlanır.
Bunlardan mevcut hak ve yükümlülükleri düzenleyenler Resmi Gazete'de yayımlanır.
Diğer hükümler Madde 103 - Yardım toplama konularında, 23/6/1983 tarihli
ve 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu hükümleri uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan hükümler Madde 104 - 9/6/1984 tarihli ve 18426
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Dernek Gelirlerinin Toplanmasında Kullanılacak
Alındı Belgeleri Hakkında Yönetmelik", 1/5/1985 tarihli ve 18879 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan "Dernekler Tarafından Kurulan Sandıkların Tabi Olacağı
Esaslar Hakkında Yönetmelik", 5/4/2003 tarihli ve 25070 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan "Derneklerin Tutacakları Defter, Muhasebe Hesap Kayıtlarıyla İlgili
Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik" ile 15/10/2002 tarihli ve 24907 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan "İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığı Merkez
ve Taşra Teşkilatı Kuruluş, Görev, Çalışma ve Denetim Usul ve Esaslarına Dair
Yönetmelik"in 21 ila 68 inci maddeleri ve EK 1, 2, 3 ve 4 üncü maddeleri ek
ve değişiklikleriyle birlikte yürürlükten kaldırılmıştır. Geçici Madde 1 -
Dernekler gelirlerini, yeni alındı belgelerini bastırıncaya kadar Maliye Bakanlığınca
bastırılıp derneklere satışı yapılan alındı belgeleri ile toplamaya devam ederler.
Ancak bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç altı ay içinde
dernekler alındı belgelerini bastırmak zorundadırlar. Bu sürenin bitiminden
sonra Maliye Bakanlığınca bastırılan alındı belgeleri kullanılmaz. Geçici Madde
2 - Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce mülki idare amirliklerince verilmiş
olan yetki belgeleri süreleri bitinceye kadar kullanılabilir. Geçici Madde
3 - Halen kullanılmakta olan kütük defterlerinin mevcudu bitinceye kadar kullanılmasına
devam olunur. Geçici Madde 4 - Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
faaliyette bulunmasına izin verilen lokaller, durumlarını üç yıl içinde bu
Yönetmelikte öngörülen koşullara uygun hale getirirler. Geçici Madde 5 - E-dernekler
yazılımının devreye girmesinden itibaren iki yıl içerisinde merkez ve taşradaki
mevcut arşivler, adı geçen yazılım formatında elektronik ortama aktarılır ve
dijital arşivler oluşturulur.
Yürürlük Madde 10 5- Bu Yönetmeliğin; 96 ncı maddesi 1/1/2006 tarihinde,
diğer maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme Madde 106 - Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı yürütür.
EK-1 EK-2
www.gumuslukcevredernegi.org Site yapım & yönetim:Gümüş Çevre Derneği-Gümüşlük Bodrum Tel:0252.394 44 97 iletişim:webmaster